Otwórz menu główne

Pełtew[1] (ukr. Полтва Połtwa) – rzeka w całości położona na terenie obwodu lwowskiego Ukrainy, lewy dopływ Bugu.

Pełtew
Ilustracja
Miejsce, gdzie potok Pasieka (główny wytok Pełtwi) chowa się pod ziemię
Kontynent Europa
Państwo  Ukraina
Rzeka
Długość ok. 70 km
Źródło
Miejsce Lwów, Żelazna Woda
Wysokość 350 m n.p.m.
Współrzędne 49°51′57,2″N 24°04′28,2″E/49,865900 24,074500
Ujście
Recypient Bug
Miejsce Busk
Wysokość 220 m n.p.m.
Współrzędne 49°58′00,1″N 24°36′11,9″E/49,966700 24,603300
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
źródło
źródło
ujście
ujście

Rzeka o długości ok. 70 km, której źródła znajdują się na wysokości ok. 350 m n.p.m. we Lwowie w dzielnicy Żelazna Woda. Pełtew przepływa przez południową część Roztocza i uchodzi do Bugu w okolicach miasta Busk, na wysokości około 220 m n.p.m. Najważniejszym miastem, przez które przepływa, jest Lwów.

Spis treści

Warunki hydrologiczneEdytuj

 
Wytoki Pełtwi na terenie Lwowa

Rzeka o niewielkim spadku (ok. 2 m na 1 km) i niewielkim przepływie. Wody rzeki rozlewają się szeroko w dolinie, tworząc liczne obszary podmokłe. Rzeka posiada zasilanie śnieżno-deszczowe. Ważnym elementem zasilającym są także liczne, niewielkie dopływy:

  • lewe (spływające z Roztocza): Dumny Potok, Jaryczówka, Żelazna Woda
  • prawe (spływające z Gołogór): Gołogórka, Przegnojówka z Hanczówką, Biłka, Pasieka

Budowa geologicznaEdytuj

W dnie doliny dominują utwory nieprzepuszczalne (m.in. gliny), co sprawia, że rozwinęły się tutaj gleby bagienne i torfowiska.

Znaczenie gospodarczeEdytuj

Rzeka silnie związana z lokacją Lwowa, pełniła funkcje fosy miejskiej. Dzięki rozlewiskom i bagniskom skutecznie utrudniała dotarcie do miasta od strony zachodniej i północnej. Źródła historyczne wspominają o niewielkich barkach spławianych rzeką do Bałtyku. Pod koniec XIX w. władze miejskie zdecydowały o zasklepieniu rzeki na odcinku śródmiejskim i włączeniu kanału w system kanalizacji miejskiej jako główny kolektor. Decyzję o zasklepieniu argumentowano zagrożeniem malarycznym dla miasta (w 1621 nieznośny zapach z rzeki spowodował przeprowadzkę króla Polski Zygmunta III z Niskiego Zamku do Kamienicy Królewskiej).

Od 1886 roku rzeka płynie podziemnym korytem pod dawnymi Wałami Hetmańskimi i ulicą Akademicką. Pozostałością po dawnym biegu rzeki we Lwowie jest kształt obecnego placu Mickiewicza, gdzie Pełtew rozwidlała się i tworzyła niewielką wysepkę, na której znajdowała się kapliczka Matki Boskiej. Dzięki kanalizacji możliwe było wybudowanie gmachu Teatru Wielkiego (co i tak wymusiło przeniesienie podziemnego koryta kilkanaście metrów w kierunku Teatru Skarbkowskiego). W środkowym i dolnym biegu rzeki dominują łąki kośne i pastwiska.

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2013, s. 348. ISBN 978-83-254-1988-2.