Otwórz menu główne

Pelcowizna

część dzielnicy Praga-Północ w Warszawie

Pelcowizna – dawniej wieś i majątek rozciągający się do południowych granic dzisiejszego ZOO, obecnie obszar dzielnicy Praga-Północ w północno-wschodniej części Warszawy.

Herb Warszawy Pelcowizna
Osiedle Warszawy
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Warszawa
Dzielnica Praga-Północ
Położenie na mapie dzielnicy
Położenie na mapie
Portal Portal Polska
Brama FSO na Śliwicach

Pelcowizna często jest mylnie uznawana za zachodnią część dzielnicy Targówek. Obecne granice rejonu Miejskiego Systetmu Informacji Pelcowizna są zbliżone do granic z okresu międzywojennego, kiedy obszar ten funkcjonował jako odrębna dzielnica:

Spis treści

PołożenieEdytuj

Według MSI granice Pelcowizny wyznaczają Trasa Toruńska (wzdłuż granicy dzielnic Białołęka/Praga-Północ) do mostu Grota-Roweckiego – Wisła w kierunku południowym do mostu Gdańskiego (granica dzielnic Żoliborz/Praga-Północ) – linia kolejowa wzdłuż ul. Starzyńskiego ze stacją Warszawa Zoo do wysokości ul. 11 Listopada – linia kolejowa ze stacją Warszawa Praga biegnąca wzdłuż ul. Odrowąża do stacji Warszawa Toruńska (granica dzielnic Targówek/Praga-Północ)[1].

Dawne granice Pelcowizny z 1933 jako dzielnicy były bardzo podobne do obecnego kształtu rejonu MSI, obecnie inaczej wygląda granica północna i wschodnia (obszar jest nieco mniejszy) – w północnej części obejmowały obszar pomiędzy ul. Modlińską a mostem Grota, nurtem Wisły i Elektrociepłownią Żerań; również budowa Trasy Toruńskiej nieco zmodyfikowała granice północną. Na wschodzie zaś granicę wyznaczała ul. J. Odrowąza i pomniejsze uliczki za torami. Na planie z 1938 granica wschodnia biegnie jednak już wzdłuż torów.

PodziałEdytuj

W obrębie obszaru Pelcowizna znajdują się osiedla:

HistoriaEdytuj

W 1378 Golędzinów leżący obecnie częściowo w południowej części rejonu znanego jako Pelcowizna otrzymał prawa chełmińskie. W 1764 zakupiony przez Stanisława Augusta Poniatowskiego stał się jedną z jurydyk w rejonie Warszawy, a w 1794 włączony w granice miasta.

Dawna kolonia i folwark Pelcowizna założone zostały około 1806 przez Józefa Pelca, właściciela folwarku Golędzinów. Około roku 1820 wytyczono tamtędy szosę modlińską (dziś ul. Modlińska). W 1830 w Pelcowiźnie było 13 domów, w tym kilka należących do rodzin osadników holenderskich, mieszkających tam od początku XIX wieku i należących do zboru w Kazuniu Niemieckim.

8 kwietnia 1916 generał-gubernator Hans Hartwig von Beseler wydał rozporządzenie włączające do Warszawy (od 1 kwietnia 1916) m.in. Pelcowiznę, znajdującą się w tamtym czasie w gminie Bródno[2].

W 1924 uzyskała połączenie tramwajowe z resztą miasta. W latach 1937-1939 na terenie dóbr golędzinowskich powstała Kolonia Śliwice – zespół małych domków mieszkalnych pomiędzy ulicami Jagiellońską a Witkiewicza.

Po wojnie na terenie Pelcowizny wzniesiono fabrykę samochodów osobowych, znaną jako FSO na Żeraniu, otwartą w 1951.

PrzypisyEdytuj

  1. Obszary MSI. Dzielnica Praga-Północ. W: Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie [on-line]. zdm.waw.pl. [dostęp 2019-06-09].
  2. Maria Nietyksza, Witold Pruss: Zmiany w układzie przestrzennym Warszawy [w:] Irena Pietrza-Pawłowska (red.) Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r.. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 43, s. 1973.

BibliografiaEdytuj

  • Michał Pilich, Warszawska Praga. Przewodnik, Fundacja Centrum Europy, Warszawa 2005, ​ISBN 83-923305-7-9

Linki zewnętrzneEdytuj