Otwórz menu główne

Pelikan różowy, pelikan baba (Pelecanus onocrotalus) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny pelikanów (Pelecanidae), zamieszkujący wyspowo w południowej i wschodniej Afryce, na Bliskim Wschodzie, subkontynencie indyjskim, nad Morzem Kaspijskim, Aralskim, nad jeziorem Bałchasz, w górnym biegu Irtyszu, w delcie Dunaju, oraz być może na pograniczu grecko-albańskim. Do Polski zalatuje sporadycznie[3].

Pelikan różowy
Pelecanus onocrotalus[1]
Linnaeus, 1758
Pelikan różowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd pelikanowe
Rodzina pelikany
Rodzaj Pelecanus
Gatunek pelikan różowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
żółty : obszary nielęgowe
niebieski : obszary lęgowe
zielony : obszary całoroczne
Żuraw indyjski (Grus antigone) i pelikan różowy (Pelecanus onocrotalus)
Pelikany różowe w czasie łowienia ryb
Jajo

CharakterystykaEdytuj

Wygląd zewnętrznyEdytuj

Upierzenie białe, w okresie godowym intensywnie różowe. Na głowie w okresie godowym wyrasta czub, na piersi i wokół oka żółte plamy, lotki pierwszorzędowe czarne, drugorzędowe czarne od spodu, a białe z wierzchu. Dziób niebieski w górnej części zakończony małym haczykiem, torba żółta o pojemności ok. 13 litrów. Młode brunatne, dziób i torba niebieskie.

RozmiaryEdytuj

  • dł. ciała ok. 160–165 cm[4]
  • rozpiętość skrzydeł ok. 240 cm[4]

WagaEdytuj

7–12 kg

ZachowanieEdytuj

Są one ptakami stadnymi, często można je obserwować, gdy lecą w charakterystycznym, ukośnym szyku.

ŚrodowiskoEdytuj

Tereny podmokłe, delty rzek, jeziora z wyspami lub szerokim pasem trzcin, zalewy, rzadziej morskie wybrzeża.

PożywienieEdytuj

  • Pelikany są głównie ptakami rybożernymi, chociaż od czasu do czasu żywią się skorupiakami, pierścienicami i szczątkami organicznymi.
  • Technika łowienia ryb u poszczególnych gatunków pelikanów bywa różna. Pelikany różowe najchętniej łowią wspólnie, podczas gdy pelikany brunatne chwytają zdobycz podczas nurkowania.

LęgiEdytuj

Okres lęgowy pelikanów przypada na wiosnę i lato.

GniazdoEdytuj

Tworzy kolonie lęgowe. Gniazdo w formie platformy z udeptanych roślin wodnych (najczęściej trzciny), gałązek i błota, wyłącznie na ziemi.

JajaEdytuj

Samica składa 2–3 białych jaj o średniej masie 165 g. Są to – proporcjonalnie do masy ciała samicy – jedne z najlżejszych jaj ptasich: stosunek masy jaja do średniej masy samicy (ok. 10 000 g) wynosi zaledwie 1,65%, a całego zniesienia (średnio 2,5 jaja) – ok. 4,1%[5].

WysiadywanieEdytuj

Jaja wysiadywane są przez okres 30 dni przez obydwoje rodziców.

PisklętaEdytuj

  • Gniazdownik, młodymi opiekują się oboje rodzice. Rodzice połykają zdobycz i przetwarzają ją w wolu na papkę, a potem zwracają ją do rozciągliwej kieszeni, znajdującej się pod dolną szczęką. pisklęta wkładają do kieszeni całą głowę i zjadają pokarm.
  • Po wykluciu nagie. Pisklęta pozostają w gnieździe od 85 do 105 dni.
  • Pelikany osiągają dojrzałość płciową w wieku 3–4 lat.

Status i ochronaEdytuj

W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[6]. Obserwowany m.in. w Wielikącie.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Pelecanus onocrotalus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Pelecanus onocrotalus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Ciekawostka ornitologiczna koło Ełku - przyleciał różowy pelikan. W: Nauka w Polsce [on-line]. Polska Agencja Prasowa (PAP), 2010-06-14. [dostęp 2019-09-03].
  4. a b P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.
  5. Makatsch Wolfgang: Ptak i gniazdo, jajo, pisklę, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957, s. 160
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348)