Perseverance (łazik)

planetarny łazik do zbadania marsjańskiego krateru Jezero (misja NASA Mars 2020)

Perseverance (pol. „Wytrwałość”) – planetarny łazik misji NASA Mars 2020, której celem jest zbadanie marsjańskiego krateru Jezero. Łazik ma na pokładzie siedem urządzeń do prowadzenia naukowych i technologicznych badań dotyczących eksploracji Marsa.

logo misji Mars 2020
z łazikiem Perseverance
Zdjęcie łazika Perseverance z lądowania, zrobione od strony dźwigu-lądownika
Pierwsze zdjęcie przesłane przez łazik Perseverance po wylądowaniu 18 lutego 2021
Schemat konstrukcji łazika Perseverance

Łazik Perseverance pomoże w poszerzeniu wiedzy o tym, jak przyszli odkrywcy będą wykorzystywać zasoby naturalne dostępne na powierzchni planety. Umiejętność życia na Marsie przekształciłaby przyszłą eksplorację planety. Projektanci przyszłych załogowych wypraw na Marsa będą mogli korzystać z tej misji, aby zrozumieć zagrożenia jakie stwarza pył marsjański i wskazać technologię przetwarzania dwutlenku węgla z atmosfery do produkcji tlenu. Doświadczenia te pomogą inżynierom dowiedzieć się jak korzystać z marsjańskich zasobów do produkcji tlenu do oddychania ludzi i ewentualnie jako utleniacza do paliwa rakietowego[1].

W 2018 roku jako miejsce lądowania łazika został wybrany krater Jezero o złożonej historii geologicznej, który w odległej przeszłości mieścił jezioro[2].

NASA wykorzystała przy lądowaniu Perseverance największy w historii spadochron użyty na Marsie o średnicy 21,5 m[3]. Jego zadaniem było spowolnienie opadania łazika. Pod koniec opadania został on odczepiony wraz z czymś, co można nazwać latającym dźwigiem. Latający dźwig opuścił łazika na powierzchnię planety, po czym odczepił liny, a sam odleciał na bezpieczną odległość[4][5] (około 700 m[3]).

Nagranie z lądowania Perseverance
z użyciem spadochronu i „latającego dźwigu”.

Lądowanie zakończyło się sukcesem 18 lutego 2021[6], łazik przesłał także pierwsze zdjęcia z planety[7]. Później przesłał również nagranie video pokazujące procedurę lądowania[3].

23 lipca 2021 roku NASA poinformowała, że łazik Perseverance zacznie pobieranie pierwszej próbki marsjańskich skał, będzie na to potrzebował ok. 11 dni. Zebrany materiał ma zostać w przyszłości wysłany na Ziemię[8].

Instrumenty naukoweEdytuj

  • Mastcam-Z, zaawansowany system kamer z możliwością obrazowania panoramicznego i stereoskopowego, z możliwością robienia zbliżeń. Urządzenie będzie mogło również określać mineralogię powierzchni Marsa i pomagać w operacjach łazika. Głównym pracownikiem naukowym jest James Bell z Arizona State University w Tempe.
  • SuperCam, instrument, który może zapewnić obrazowanie, analizę składu chemicznego i mineralnego. Urządzenie będzie także zdolne do zdalnego wykrycia obecności związków organicznych w skałach i w regolicie. Główny pracownikiem naukowym jest badacz Roger Wiens z Los Alamos National Laboratory w Nowym Meksyku. W instrument ten istotny wkład włożyły również francuskie Centre National d’Études Spatiales (CNES) i Institut de Recherche en Astrophysique et Planétologie (IRAP).
  • Planetarny Instrument do Rentgenowskiej Litochemii ang. Planetary Instrument for X-ray Litho Chemistry (PIXL), rentgenowski fluoroscencyjny spektrometr, który zawiera również wysokiej rozdzielczości kamerę do określenia składu pierwiastkowego marsjańskiej powierzchni. PIXL zapewni nowe możliwości, które pozwolą na bardziej szczegółowe wykrywanie i analizę pierwiastków chemicznych niż kiedykolwiek. Głównym naukowcem jest Abigail Allwood z Jet Propulsion Laboratory (JPL).
  • Skanowanie środowisk posiadających możliwość stanowienia siedlisk życia, wykorzystując efekt Ramana i luminescencję dla form organicznych i chemicznych (SHERLOC), spektrometr ten dostarczać będzie dokładnie wyskalowane przetwarzanie obrazu i wykorzystując laser ultrafioletowy wykrywać będzie związki organiczne i określać mineralogię według dokładnej skali. SHERLOC będzie pierwszym ultrafioletowym spektrometrem Ramana wysłanym na powierzchnię Marsa i dostarczać będzie pomiary uzupełniające do innych instrumentów na pokładzie łazika. Głównym badaczem jest Luther Beegle, JPL.
  • Marsjański Eksperyment Produkcji Tlenu ang. The Mars Oxygen ISRU Experiment (MOXIE), poszukiwanie technologii, która będzie produkować tlen z marsjańskiej atmosfery, a konkretnie z dwutlenku węgla. Główny pracownikiem naukowym jest Michael Hecht z Massachusetts Institute of Technology znajdującego się w Cambridge.
  • Marsjański Analizator Dynamiki Środowiska ang. Mars Environmental Dynamics Analyzer (MEDA), zestaw czujników, które dostarczą pomiary temperatury, prędkość i kierunek wiatru, ciśnienie, wilgotność względną, rozmiary kurzu i jego kształt. Głównym uczonym w tej dziedzinie jest Jose’ Antonio Rodriguez-Manfredi z centrum Centro de Astrobiologia instytutu Instituto Nacional de Tecnica Aeroespacial z Hiszpanii.
  • Eksperymentalny radarowy przetwornik obrazu podpowierzchni marsjańskiej ang. The Radar Imager for Mars’ Subsurface Experiment (RIMFAX), radar penetrujący marsjańskie podpowierzchniowe struktury geologiczne z centymetrową rozdzielczością[a]. Głównym naukowcem jest Svein-Erik Hamran z Norwegian Defence Research Establishment(ang.).
Następca łazika Curiosity: Perseverance
Koncepcja rozmieszczenia siedmiu instrumentów na pokładzie łazika
Artystyczna koncepcja Perseverance
Instrument promieniowania X (PIXL) dla łazika Perseverance
Instrument wykorzystujący Efekt Ramana i luminescencję do wykrywania form organicznych i chemicznych (SHERLOC)

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Im większa jest zdolność rozdzielcza, tym bliższe sobie punkty są obserwowane jako odrębne, a nie jako pojedyncza plama.

PrzypisyEdytuj

  1. Dwayne Brown: NASA Announces Mars 2020 Rover Payload to Explore the Red Planet as Never Before (ang.). NASA, 31 lipca 2014. [dostęp 2014-08-02].
  2. Brown, Dwayne; Wendel, JoAnna; Agle, DC: NASA Announces Landing Site for Mars 2020 Rover (ang.). NASA, 2018-11-19. [dostęp 2018-11-22].
  3. a b c Piotr Cieśliński: Pierwsze wideo z Marsa! Niesamowite. NASA sfilmowała "siedem minut grozy" łazika Perseverance (pol.). Gazeta Wyborcza, 2021-02-22. [dostęp 2021-02-23].
  4. Perseverance Deploys its Parachute (Illustration), NASA’s Mars Exploration Program [dostęp 2021-02-16] (ang.).
  5. Landing Toolkit: Perseverance Rover, mars.nasa.gov [dostęp 2021-02-16] (ang.).
  6. Lądowanie na Marsie (tvn24 GO).
  7. Ashley Strickland CNN, Perseverance rover has successfully landed on Mars, CNN [dostęp 2021-02-18].
  8. Łazik Perseverance przygotowuje się do pierwszego wiercenia w marsjańskich skałach, Nauka w Polsce PAP, 27 lipca 2021 [dostęp 2021-07-28] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj