Otwórz menu główne

Petru Lucinschi

w latach 1996-2001 prezydent Mołdawii

Petru Lucinschi, ros. Пётр Кириллович Лучинский, trb. Piotr Kiriłłowicz Łuczinskij (ur. 27 stycznia 1940 w miejscowości Rădulenii Vechi w rejonie Floreşti) – mołdawski polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący Parlamentu Republiki Mołdawii, w latach 1997–2001 prezydent Mołdawii.

Petru Lucinschi
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 27 stycznia 1940
Rădulenii Vechi
Prezydent Mołdawii
Okres od 15 stycznia 1997
do 7 kwietnia 2001
Poprzednik Mircea Snegur
Następca Vladimir Voronin
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Działalność w ZSRREdytuj

Absolwent Państwowego Uniwersytetu Mołdawskiego w Kiszyniowie (1962)[1]. W 1974 ukończył korespondencyjny kurs w szkole partyjnej przy KC KPZR w Moskwie. Doktoryzował się z filozofii (1977), został członkiem Rosyjskiej Akademii Nauk[1]. Przez rok służył w Armii Radzieckiej.

Od 1960 etatowy działacz partyjny, od 1964 członek Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. W 1960 został instruktorem w komitecie centralnym mołdawskiego Komsomołu. Od 1966 drugi, a od 1967 pierwszy sekretarz tej organizacji, a także członek Prezydium Rady Najwyższej Mołdawskiej SRR[1]. W latach 1971–976 był sekretarzem w komitecie centralnym Komunistycznej Partii Mołdawii, następnie do 1978 pierwszym sekretarzem komitetu miejskiego partii w Kiszyniowie. Od 1978 do 1986 wicedyrektor departamentu w KC KPZR, następnie do 1989 drugi sekretarz KC Komunistycznej Partii Tadżykistanu. Od 25 kwietnia 1989 stały członek KC KPZR[1]. W międzyczasie był deputowanym do Rady Najwyższej Mołdawskiej SSR (1967–1980), Rady Najwyższej Tadżyckiej SRR (1986–1990) i Rady Najwyższej ZSRR (1986–1991)[1].

Działalność w Mołdawii 1989–1996Edytuj

16 listopada 1989 został pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Mołdawii, pełniąc tę funkcję do 4 lutego 1991[1]. Był pierwszym w historii partii pierwszym sekretarzem urodzonym nie w Rosji, na Ukrainie lub w naddniestrzańskiej części Mołdawskiej SRR, ale w części prawobrzeżnej (besarabskiej)[2]. W latach 1991–1992 pracował w Rosyjskiej Akademii Nauk[1]. W latach 1992–1993 był ambasadorem Mołdawii w Federacji Rosyjskiej[1].

W 1990 i 1994 wybierany do Parlamentu Republiki Mołdawii. 4 lutego 1993 został przewodniczącym mołdawskiego parlamentu XII kadencji, natomiast 29 marca 1994 przewodniczącym parlamentu XIII kadencji[1].

Prezydent MołdawiiEdytuj

W grudniu 1996, startując jako kandydat bezpartyjny[3], wygrał powszechne wybory prezydenckie, w drugiej turze głosowania otrzymując 54% głosów i pokonując ubiegającego się o reelekcję Mirceę Snegura[4]. Poglądy głoszone przez obydwu kontrkandydatów praktycznie nie różniły się od siebie, z tym wyjątkiem, że Petru Lucinschi opowiadał się za naprawieniem stosunków mołdawsko-rosyjskich[5].

Na urząd prezydencki wstąpił 15 stycznia 1997[3]. 8 maja 1997 podpisał z prezydentem nieuznawanej międzynarodowo Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawii Igorem Smirnowem deklarację o zasadach normalizacji stosunków mołdawsko-naddniestrzańskich[6]. Rozmowy w sprawie przyszłego statusu Naddniestrza, jakie prowadził z Igorem Smirnowem w lutym roku następnego, wykazały jednakże ogromne różnice w interpretacji tego dokumentu i nie doprowadziły do postępów w uregulowaniu konfliktu naddniestrzańskiego[7]. W marcu 1998 jako przedstawiciel Mołdawii sygnował mołdawsko-rosyjsko-ukraińsko-naddniestrzańskie porozumienie o środkach budowy zaufania i kontaktów między Mołdawią a Naddniestrzem, a także prowadził z rządem Ukrainy rozmowy w sprawie delimitacji granicy[7]. Wbrew zapowiedziom z kampanii wyborczej nie zmienił kierunku mołdawskiej polityki zagranicznej, kontynuując balansowanie między Rosją a Zachodem (zwłaszcza Rumunią)[5][8]. Całkowicie natomiast zrezygnował z posługiwania się retoryką nacjonalistyczną (panrumuńską lub mołdawską), której używał jego poprzednik[9].

W 1999 podjął próbę doprowadzenia do zmiany ustroju państwowego Mołdawii z parlamentarno-prezydenckiego na prezydencki, przeprowadzając w tej sprawie referendum. Plebiscyt, który odbył się 23 maja 1999, został uznany za nieważny i niekonstytucyjny przez mołdawski Sąd Konstytucyjny. Wykazał on znaczne poparcie dla idei lansowanej przez prezydenta, który w parlamencie miał jednak bardzo ograniczone zaplecze, liczące do kilku deputowanych[10]. Prezydent przedstawiał się jako jedyna wiarygodna osoba w kraju, równocześnie jednak nigdy nie sformułował programu swojej prezydentury ani nie korzystał ze swoich uprawnień w zakresie inicjatywy ustawodawczej[11]. Jako że jego dążenia godziły we wpływy liderów największych mołdawskich partii, zjednoczyli się oni przeciwko niemu; 5 lipca 2000 niemal wszystkie ugrupowania zasiadające w mołdawskim parlamencie zagłosowały za zmianą konstytucji, ograniczając tym samym kompetencje prezydenta i postanawiając, iż głowę państwa wybierać będzie parlament większością 3/5 głosów[12]. Wobec faktu, że dwa głosowania w sprawie wyboru nowego prezydenta nie zakończyły się rozstrzygnięciem, a ugrupowania centroprawicowe przeprowadziły bojkot, by nie dopuścić do zwycięstwa lidera Partii Komunistów Republiki Mołdawii Vladimira Voronina, Petru Lucinschi 12 stycznia 2001 rozwiązał parlament[13]. Nowe wybory przyniosły zdecydowane zwycięstwo komunistom, a 4 kwietnia 2001 Vladimir Voronin został zdecydowaną większością głosów wybrany na prezydenta[14].

Życie prywatneEdytuj

Jest wdowcem, ma dwóch synów[1].

OdznaczeniaEdytuj

Odznaczony m.in. Krzyżem Wielkim Orderu Zbawiciela oraz Krzyżem Wielkim Legii Honorowej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Biography of President of the Republic of Moldova Petru Lucinschi, 1996–2001 (ang.). presedinte.md. [dostęp 2017-09-29].
  2. King 2000 ↓, s. 100.
  3. a b Solak 2014 ↓, s. 281.
  4. Republic of Moldova – steps to Independence, IPN’s view (ang.). ipn.md, 26 sierpnia 2017. [dostęp 2017-09-03].
  5. a b King 2000 ↓, s. 161–162.
  6. Solak 2014 ↓, s. 282.
  7. a b Solak 2014 ↓, s. 282–283.
  8. King 2000 ↓, s. 167.
  9. King 2000 ↓, s. 204.
  10. Solak 2014 ↓, s. 30.
  11. Solak ↓, s. 31.
  12. Solak 2014 ↓, s. 31.
  13. Solak 2014 ↓, s. 31–32.
  14. Solak 2014 ↓, s. 33.

BibliografiaEdytuj