Piła (województwo kujawsko-pomorskie)

wieś w województwie kujawsko-pomorskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie kujawsko-pomorskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Piławieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Gostycyn, nad Brdą. Status samodzielnej miejscowości oficjalnie uzyskała 1 stycznia 2008 roku[1], w wyniku wydzielenia ze wsi Gostycyn. W przeprowadzonym w marcu 2007 referendum ze 109 uprawnionych do głosowania osób zagłosowało 93, z czego 48 oddało głosy za nazwą Piła (Piła nad Brdą uzyskała 29 głosów, Piła-Młyn 16)[2].

Piła
wieś
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat tucholski
Gmina Gostycyn
Strefa numeracyjna 52
Tablice rejestracyjne CTU
SIMC 0085700
Położenie na mapie gminy Gostycyn
Mapa lokalizacyjna gminy Gostycyn
Piła
Piła
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Piła
Piła
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Piła
Piła
Położenie na mapie powiatu tucholskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tucholskiego
Piła
Piła
Ziemia53°30′40″N 17°52′37″E/53,511111 17,876944

W latach 1850-1892 mieszkańcy okolic, a od początku XX wieku do lat II wojny światowej niemieccy i polscy przemysłowcy wydobywali w Pile metodą podziemną węgiel brunatny[3]. Węgiel wydobywano systemem sztolniowym z 6 kopalń głębinowych: Buko (1892), Olga (1900), Montania, Aleksandra, Teresa i Zofia o głębokości do 50 m. Pierwszą kopalnię założyli bracia David i Jakob Bukowzerowie. W 1918 uruchomiono kolejkę wąskotorową z Piły do Gostycyna, wtedy też rozpoczęły eksploatację kopalnie Aleksandra i Montania. Po 1920 wraz z kopalnią "Olga" zostały one przejęte przez braci Radomskich. W 1936 koncesję na wydobywanie węgla uzyskał Antoni Ostrowski, który wybudował kopalnię "Teresa". Po 1945 przez kilka lat próbował on wznowić eksploatację zasobów, jednak ze względu na wysokie koszty transportu i niską cenę węgla brunatnego, wypieranego z rynku przez węgiel kamienny, zrezygnował z działalności górniczej[4].

Pozostałości prac górniczych, zapadliska i sztolnie są obecnie udostępniane turystom do zwiedzania przez Stowarzyszenie BUKO, będącego organizatorem Górniczej Wioski[5].

W 1928 r. w ramach prac związanych z koncepcją budowy kaskady Brdy prof. Karol Pomianowski zaprojektował w Pile przegrodzenie Brdy tamą, w wyniku czego powstałe rozlewisko Brdy połączyłoby się z Jeziorem Szpitalnym i Jeziorem Średnim, tworząc nowy zbiornik retencyjny[6]. Do realizacji koncepcji nie doszło, a jezioro Średnie (Średniak) wykorzystywane jest rekreacyjnie (strzeżone kąpielisko z pomostami oraz wypożyczalnia sprzętu wodnego).

Wyodrębnienie się Piły jako samodzielnej miejscowości było możliwe między innymi w wyniku działalności lokalnego stowarzyszenia BUKO – Stowarzyszenie Mieszkańców i Miłośników Piły nad Brdą, którego statutowymi celami są badanie historii Piły oraz ochrona i promocja jej walorów przyrodniczych i środowiskowych.

W roku 2013 Stowarzyszenie BUKO utworzyło w Pile wieś tematyczną "Górnicza Wioska", w której możliwe jest zwiedzanie pozostałości po podziemnej kopalni węgla brunatnego Montania z 1900 roku (w chwili obecnej można zwiedzić tylko górną część sztolni upadowej - część podziemna jest niedostępna ze względu na zły stan zachowania) z historyczno-przyrodniczą ścieżką dydaktyczną (dostępne audiobooki). Prezentowana jest również ekspozycja "Piła 100 lat temu" w postaci makiety miejscowości i kopalń z lat 1919-1921.

W latach 1975–1998 Piła administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Obecny most na Brdzie pochodzi z 1975 roku.

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektu fizjograficznego (pol.). W: Dz.U. z 2007 r. nr 245, poz. 1811 [on-line]. Min. Spraw Wewnętrznych i Administracji. [dostęp 2010-09-15].
  2. Tygodnik Tucholski nr 12/2007
  3. Tygodnik Tucholski nr 32/2007
  4. Wojciech Borakiewicz: Kopalnia w środku Borów Tucholskich. Piła-Młyn wciąga w podziemia. 2018-09-29. [dostęp 2018-09-29].
  5. Kopalnie w Pile
  6. Józef Owczarek, Włodzimierza Sobecki Elektryka bydgoska : 80 lat SEP Stowarzyszenia Elektryków Polskich oddziału Bydgoskiego, SEP Bydgoszcz, 2008

Linki zewnętrzneEdytuj

  • [www.gorniczawioska.pl Górnicza Wioska]