Piłka nożna na Malcie

Piłka nożna (malt. Futbol ˈfʊtbɔːl) na Malcie (na Wyspach Maltańskich) pojawiła się podczas rządów brytyjskich w połowie XIX wieku.[1] Sport w tym czasie był jeszcze nowością również w Anglii i była to forma rozrywki dla żołnierzy stacjonujących w tym czasie na Malcie.

W 1890 roku brytyjscy żołnierze regimentu „St. Margaret” założyli pierwszy klub piłkarski na Malcie – St. Margaret. Kolejny klub – Floriana – powstał dziesięć lat później, dzięki czemu 13 maja 1900 roku rozegrano pierwszy oficjalny mecz: St. George’s - Floriana 3:1.[2] W 1910 roku, odbywające się do tej pory nieregularne spotkania na poziomie amatorskim i półprofesjonalnym, zostały zastąpione przez rozgrywki ligowe.[3]

Maltański związek piłkarski – Malta Football Association powołano do życia w 1900 roku. Do usamodzielnienia kraju był afiliowany przy The Football Association. MFA odpowiada za wszystkie kwestie piłkarskie na Wyspach, w tym za: reprezentację mężczyzn, reprezentację kobiet, reprezentację juniorów oraz krajowe rozgrywki ligowe i pucharowe.

Rozgrywki ligowe edytuj

W historycznym, pierwszym sezonie rozgrywek ligowych na Malcie 1909/10 wzięło udział 5 drużyn: Floriana FC, Sliema Wanderers, St. Joseph's United, Boys Empire League z Valletty oraz Malta University FT. Pierwsze spotkanie rozegrano 20 lutego 1910 roku na boisku Lyceum w Marsie.[1]

Aż do sezonu 1939–1940 pierwsza liga pozostała jedyną ligą w maltańskim futbolu i nosiła nazwę Divison one. W dwudziestoleciu międzywojennym Sliema Wanderers i Floriana dominowały w lidze, zdobywając 20 (Sliema 11, Floriana 9) na 21 możliwych tytułów mistrzowskich.

W sezonie 1940/41 liga nie wystartowała z powodu II wojny światowej. Wielu piłkarzy z Malty zostało zaangażowanych w obronę wyspy na początku lat 40. XX w., gdy ta kolonia brytyjska była silnie zaangażowana w konflikt w Afryce Północnej ze względu na strategiczną pozycję na Morzu Śródziemnym.

Normalna działalność ligowa została wznowiona w sezonie 1944/45 z udziałem czterech drużyn, w tym Sliema Wanderers i Floriana. Począwszy od roku 1946 rozgrywki ligowe były wielopoziomowe - piętnaście klubów dołączyło do rozgrywek, podwajając liczbę zarejestrowanych klubów w ciągu dziesięciu lat. Wśród klubów tych były m.in. Valletta FC i Hibernian FC.

Rozwój ligi następował w latach 50., 60. i 70. XX wieku. W 1950 roku dołączyło kolejne piętnaście klubów, w tym Birkirkara FC.

W latach 80. ubiegłego wieku dominacja Sliema Wanderers i Floriana ostatecznie dobiegła końca. Przy okazji inauguracji nowego stadionu narodowego, Ta 'Qali, doszło do dużej reorganizacji rozgrywek ligowych Malty. Hibernians FC wygrał mistrzostwo ligi maltańskiej w 1981 i 1982 roku, Rabat Ajax (utworzony w 1930 roku) wygrał w 1985 i 1986 roku, jednak prawdziwą niespodzianką był jeden z najstarszych klubów na Malcie, Ħamrun Spartans, który wygrał ligę trzy razy: w 1983, 1987 i 1988 roku, a dodatkowo zdobył pięć Pucharów Malty. Floriana zdobyła trofeum ligi w 1981 roku.

Ostatnie dziesięciolecia XX wieku sprawiły, że format ligi rozszerzył się na czwarty poziom i łącznie zarejestrowanymi 50 klubami. Gama klubów stała się bardzo zróżnicowana, przez co różne kluby sięgały po krajowe trofea, ale funkcjonowały także takie, które do piłki nożnej podchodziły czysto rozrywkowo i półprofesjonalnie. W latach 90. XX wieku Valletta FC, wygrywając pięć mistrzostw i cztery Puchary zanotowała swój złoty okres.

W XXI wieku po ligowe mistrzostwo sięgały: Valletta FC, Sliema Wanderers FC, Birkirkara FC i Hibernians FC oraz - co było największą niespodzianką - w sezonie 2006/07 Marsaxlokk FC.

Formaty rozgrywek edytuj

Poziom Liga/dywizja
Liczba klubów
Liga/dywizja
Liczba klubów
Liga/dywizja
Liczba klubów
do sezonu 2010/2011 2010/11 – 2016/17 od sezonu 2017/2018
1 Maltese Premier League
10 klubów
Maltese Premier League
12 klubów
Maltese Premier League
14 klubów
2 Maltese First Division
10 klubów
Maltese First Division
14 klubów
Maltese First Division
14 klubów
3 Maltese Second Division
10 klubów
Maltese Second Division
14 klubów
Maltese Second Division
13 klubów
4 Maltese Third Division
21 klubów - 2 grupy
Maltese Third Division
13 klubów
Maltese Third Division
12 klubów

Wszystkie męskie kluby ligowe Malty edytuj

klub local council liga w sezonie 2017/2018 mistrzostwo Malty Puchar Malty
Balzan FC   Balzan BOV Premier League 0 0
Birkirkara FC   Birkirkara BOV Premier League 4 5
Floriana FC   Floriana BOV Premier League 25 20
Gżira United FC   Gżira BOV Premier League 0 1
Ħamrun Spartans   Ħamrun BOV Premier League 7 6
Hibernians Paola BOV Premier League 12 10
Lija Athletic FC   Lija BOV Premier League 0 0
Mosta   Mosta BOV Premier League 0 0
Naxxar Lions FC   Naxxar BOV Premier League 0 0
Senglea Athletic FC   Sliema BOV Premier League 0 0
Sliema Wanderers   Sliema BOV Premier League 26 21
St. Andrews FC   Pembroke BOV Premier League 0 0
Tarxien Rainbows   Tarxien BOV Premier League 0 0
Valletta FC   Valletta BOV Premier League 24 14
Marsa FC   Marsa BOV First Division 0 0
Melita FC   St. Julian’s BOV First Division 0 1
Mqabba FC   Mqabba BOV First Division 0 0
Pembroke Athleta FC   Pembroke BOV First Division 0 0
Pieta Hotspurs FC   Pietà BOV First Division 0 0
Qormi FC   Qormi BOV First Division 0 0
Qrendi FC   Qrendi BOV First Division 0 0
Rabat Ajax FC   Rabat BOV First Division 2 1
San Gwann FC   San Ġwann BOV First Division 0 0
Sirens FC   Saint Paul’s Bay BOV First Division 0 0
Vittoriosa Stars FC   Birgu BOV First Division 0 0
Zabbar St. Patrick FC   Żabbar BOV First Division 0 0
Żebbuġ Rangers FC   Żebbuġ BOV First Division 0 0
Żejtun Corinthians FC   Żejtun BOV First Division 0 0
Attard FC   Attard BOV Second Division 0 0
B'Bugia St Peters FC Birżebbuġa BOV Second Division 0 0
Fgura United FC   Fgura BOV Second Division 0 0
Gharghur FC   Għargħur BOV Second Division 0 0
Gudja United FC   Gudja BOV Second Division 0 0
Kalkara FC   Kalkara BOV Second Division 0 0
Luqa St. Andrew’s FC   Luqa BOV Second Division 0 0
Marsaxlokk FC   Marsaxlokk BOV Second Division 1 0
Mgarr United FC   Mġarr BOV Second Division 0 0
Siggiewi FC   Siġġiewi BOV Second Division 0 0
Saint George’s FC Cospicua BOV Second Division 1 0
Swieqi United FC   Swieqi BOV Second Division 0 0
Dingli Swallows FC   Dingli BOV Third Division 0 0
Ghaxaq FC   Għaxaq BOV Third Division 0 0
Kirkop United FC   Kirkop BOV Third Division 0 0
Marsaskala FC   Marsaskala BOV Third Division 0 0
Mdina Knights FC   Mdina BOV Third Division 0 0
Mellieha SC   Mellieħa BOV Third Division 0 0
Msida St. Joseph FC   Msida BOV Third Division 0 0
Mtarfa FC   Mtarfa BOV Third Division 0 0
St. Venera Lightnings FC   Santa Venera BOV Third Division 0 0
Ta' Xbiex SC   Ta’ Xbiex BOV Third Division 0 0
Xghajra Tornados FC   Xgħajra BOV Third Division 0 0
Zurrieq FC   Żurrieq BOV Third Division 0 1

Poziom rozgrywek:

     pierwszy, najwyższy ogólnokrajowy

     drugi

     trzeci

     czwarty

Ligi młodzieżowe edytuj

  • Youth League - rozgrywki młodzieżowe podzielone na pięć lig
  • Youth FA Under-17 – rozgrywki młodzieżowe U-17 podzielone na pięć lig
  • Youth FA Under-15 – rozgrywki młodzieżowe U-15 podzielone na pięć lig

Piłka nożna kobiet edytuj

Puchary edytuj

Rozgrywki pucharowe rozgrywane na Malcie to:

Rozgrywki pucharowe historyczne:

  • Puchar Związku – rozgrywany w sezonach 1910/11 – 1912/13, 1927/28-1928/29, 1943/44[2]

Reprezentacja Malty edytuj

Mimo powołania krajowej federacji w 1900 roku, aż do uzyskania niepodległości reprezentacja nie brała udziału w rozgrywkach międzynarodowych. Swój pierwszy mecz rozegrała dopiero 24 lutego 1957 roku. Na Empire Stadium w Gżira w obecności 17 421 widzów przegrała z Austrią 2-3.

Piłka nożna amatorska edytuj

Od lat 20. XX wieku na Malcie odbywały się także niezależne rozgrywki amatorskie. Były one kierowane przez Malta Amateur FA (od 1922 roku) oraz Malta Sports Association (od 1925 roku do lat 50. XX wieku). Mistrzami tych rozgrywek były m.in. Lyceum, Floriana Tigers, Constitutional FC (Paola), University SC, Salesian Sports Brigade, Gharghur Juventus, Zejtun Red Stars i Marsa White Stars .[2][4]

Piłka nożna na Gozo edytuj

W ramach rozgrywek piłkarskich na Malcie pewną autonomię utrzymują rozgrywki klubowe na wyspie Gozo. 8 klubów występuje w Gozo Football League First Division, 6 klubów w Gozo Football League Second Division.[2][5]

Na pozostałych wyspach archipelagu nie ma aktywności piłkarskiej.

Stadiony edytuj

Narodowym stadionem Malty jest od 1980 roku Ta’ Qali Stadium znajdujący się w Attard. Jego pojemność to 16 997. Poza meczami reprezentacji odbywają się na nim także mecze ligowe oraz pucharów krajowych oraz europejskich pucharów klubowych. Poprzednim stadionem narodowym był Empire Stadium w Gżira.

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b Key moments in Maltese football. timesofmalta.com. [dostęp 2018-06-09].
  2. a b c d Janusz Kukulski: Światowa piłka nożna. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1974, s. 275-279.
  3. Malta - List of Champions and Runners-Up. rsssf.com. [dostęp 2018-06-09].
  4. Malta - Amateur Football. rsssf.com. [dostęp 2018-06-09].
  5. Gozo. maltafootball.com. [dostęp 2018-06-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 czerwca 2017)].