Piaskowiec godulski

Piaskowiec godulskipiaskowiec (waka arkozowa) wydobywany w kilku lokalizacjach w Brennej i w jej pobliżu, w gminie Brenna, w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim, w Polsce. Pod względem geologicznym należy do warstw godulskich w Beskidzie Śląskim. Jego wiek to kreda (alb i cenoman).

Mapa lokalizacyjna Polski
Kopalnia Głębiec piaskowca godulskiego
Kopalnia Głębiec piaskowca godulskiego
Geographylogo.svg
Położenie na mapie Polski
Piaskowiec godulski w miejscu występowania (Godula)

Nosi również nazwy piaskowiec Brenna oraz piaskowiec breński, które są stosowane w nomenklaturze handlowej. Część piaskowców breńskich można polerować.

Wyróżnia się trzy poziomy warstw godulskich: dolny, środkowy i górny, z których eksploatowane są poziomy środkowy i dolny.

Skład mineralogicznyEdytuj

Głównym minerałem budującym piaskowiec godulski jest kwarc. Ponadto występują ortoklaz, plagioklaz, muskowit, biotyt, kalcyt i okruchy skalne oraz sporadycznie glaukonit odpowiadający za specyficzne zielonkawe zabarwienie. Spoiwo ilasto-krzemionkowo-wapniste, ilasto-krzemionkowe, wapniste oraz wapnisto-ilaste.

Cechy fizyczneEdytuj

Piaskowiec godulski posiada strukturę drobno- i średnioziarnistą. Barwa szaroniebieska lub zielonkawa, zwietrzały jest szarozielony.

Parametry fizyczne złoża Tokarzówka:

  • Gęstość 2,67 g/cm³
  • Gęstość objętościowa 2,44 g/cm³
  • Porowatość 8,5%
  • Nasiąkliwość 2,9%
  • Wytrzymałość na ściskanie 110,5 MPa
  • Wytrzymałość na zginanie 9,4 MPa
  • Ścieralność na tarczy Boehmego 0,61 cm
  • Mrozoodporność całkowita

Parametry fizyczne złoża Głębiec:

  • Gęstość 2,65 g/cm³
  • Gęstość objętościowa 2,47 g/cm³
  • Porowatość 7,1%
  • Nasiąkliwość 2,8%
  • Wytrzymałość na ściskanie 85 MPa
  • Ścieralność na tarczy Boehmego 0,41 cm
  • Mrozoodporność całkowita

HistoriaEdytuj

Początek eksploatacji sięga co najmniej czasów dwudziestolecia międzywojennego. Wydobywany był w 20 kamieniołomach, z których dziś czynnych jest 6.

ZastosowanieEdytuj

Piaskowiec godulski stosuje się w budownictwie oraz w drogownictwie.

Przykłady zastosowaniaEdytuj

Wybrane obiekty, w których wykorzystany był piaskowiec Brenna:

BibliografiaEdytuj

  • Henryk Walendowski. Minimonografie polskich kamieni budowlanych. Piaskowce z Brennej. „Nowy Kamieniarz”. 2 (52)/2011, marzec 2011. ISSN 1899-3419. 
  • Głębiec (pol.). Akademia Górniczo-Hutnicza. [dostęp 2020-01-05].
  • Dominik Łukasiak. Zmienność wytrzymałościowa piaskowców godulskich z Brennej w warunkach jednoosiowego ściskania. „Górnictwo i Geoinżynieria”. 2, 2010. ISSN 1732-6702. 
  • Piaskowiec godulski (pol.). brenna.org.pl. [dostęp 2020-01-05].