Pieczarka bulwiasta

Pieczarka bulwiasta (Agaricus sylvicola (Vittad.) Peck) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Pieczarka bulwiasta
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

pieczarkowate

Rodzaj

pieczarka

Gatunek

pieczarka bulwiasta

Nazwa systematyczna
Agaricus sylvicola (Vittad.) Peck
Ann. Rep. Reg. N.Y. St. Mus. 23: 97 (1872)
Młody owocnik pieczarki bulwiastej
Anis-champignon-Agaricus-silvicola.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricus, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1832 r. Carlo Vittadini nadając mu nazwę Agaricus campestris var. sylvicola. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1872 r. Charles Horton Peck[1].

Alternatywna łacińska pisownia Agaricus silvicola. Synonimy naukowe:

  • Agaricus campestris subsp. silvicola (Vittad.) Fr. 1838
  • Agaricus campestris var. sylvicola Vittad. 1832
  • Agaricus essettei Bon (1983)
  • Agaricus flavescens (Gillet) Sacc. 1887
  • Fungus flavescens (Gillet) Kuntze 1898
  • Fungus sylvicola (Vittad.) Kuntze 1898
  • Pratella campestris var. sylvicola (Vittad.) Gillet 1878
  • Pratella flavescens Gillet 1878
  • Psalliota campestris var. sylvicola (Vittad.) P. Kumm. 1872
  • Psalliota sylvicola (Vittad.) Richon & Roze 1885
  • Psalliota sylvicola (Vittad.) Richon & Roze 1885 var. sylvicola[2].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też nazwę pieczarka zaroślowa[3].

MorfologiaEdytuj

Kapelusz

Początkowo półkulisty, później parasolowato otwarty, o średnicy od 6 do 14 cm, biały, dość mięsisty, opatrzony słabym, tępym garbkiem, wierzch od jedwabistego do delikatnie włókienkowatego, a nawet włókienkowato-kosmkowaty[4]. Czasami ma barwę białokremową, siarkowożółtą lub ochrowożółtą. Po uciśnięciu żółknie[5].

Blaszki

Wolne, bardzo ściśle ustawione, u osobników młodych białawe, później o kolorze szarawo-czerwonym, a wreszcie ciemnoczerwonym aż do czarnobrązowego[5].

Trzon

Wysokość 5–10 cm, szerokość 1,5–3 cm, kształt wysmukły, walcowaty, nieco zwężający się ku górze, ponad pierścieniem jedwabiście włóknisty. Powyżej bulwy przeważnie zgięty i u podstawy charakterystycznie rozszerzony, z pierścieniem bardzo cienkim, zwisającym i od strony dolnej obramowanym skórzanymi brodawkami[4].

Miąższ

W kapeluszu biały, bardzo cienki, z jamą koło trzonu. Po nacięciu lub zgnieceniu żółknący. Pachnie przyjemnie anyżkiem[5].

Wysyp zarodników

Purpurowobrunatny. Zarodniki eliptyczne, gładkie, o rozmiarach 6–7,5(8) × 4–5,5 µm, bez pory rostkowej[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

W Ameryce Północnej i w Europie gatunek szeroko rozprzestrzeniony[6][7], w Polsce również dość częsty[8].

Naziemny grzyb saprotroficzny. Rośnie od lata do późnej jesieni (lipiec-październik) w lasach sosnowych, świerkowych, lecz także pod bukami, chętnie na trawiastych obrzeżach wśród iglastej ściółki, przeważnie pojedynczo[4].

ZnaczenieEdytuj

Grzyb jadalny, smaczny. Nie dla każdego przyjemny zapach anyżkowy znika podczas przyrządzania[4]. Zapach ten spowodowany jest przez niewielkie ilości mieszaniny alkoholu benzylowego i benzaldehydu[9]. Grzyb ma zdolność gromadzenia kadmu; stężenie tego pierwiastka może w owocniku być nawet 300 razy większe od stężenia w glebie[10].

Gatunki podobneEdytuj

  • Młode, stożkowato zamknięte owocniki tego grzyba można pomylić ze śmiertelnie trującym muchomorem jadowitym (Amanita virosa), u muchomora jednak skórka kapelusza nie barwi się po uszkodzeniu na kolor żółty. Ostateczne wyjaśnienie daje podstawa trzonu, która u muchomorów jadowitych opatrzona jest pochwą[11].
  • Pieczarka biaława (Agaricus arvensis) – jej blaszki nigdy nie mają różowego odcienia[5].
  • Pieczarka karbolowa (Agaricus xanthodermus) – różni się karbolowym zapachem, a jej miąższ po uszkodzeniu silnie żółknie[5].

PrzypisyEdytuj

{{Przypisy}| [3][4][7][11][8][10][1][6][2][9][5] }}

  1. a b c d Index Fungorum [dostęp 2013-03-05] (ang.).
  2. a b Species Fungorum [dostęp 2013-03-10] (ang.).
  3. a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f E. Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
  5. a b c d e f Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b Agaricus sylvicola, MushroomEXpert [dostęp 2013-03-04].
  7. a b Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, ISBN 83-09-00714-0.
  9. a b Sylvie Rapior i inni, The anise-like odor of Clitocybe odora, Lentinellus cochleatus and Agaricus essettei, „Mycologia”, 94 (3), 2002, s. 373–376, DOI10.2307/3761770, JSTOR3761770.
  10. a b Hans-Ulrich Meisch, Johannes A. Schmitt, W. Reinle, Schwermetalle in Höheren Pilzen: Cadmium, Zink und Kupfer, „Journal of Biosciences” (32c), 1977, s. 172–181.
  11. a b Till R.Lohmeyer, Ute Kũnkele, Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, ISBN 83-85444-65-3.