Pieczarka krótkotrzonowa

Pieczarka krótkotrzonowa (Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Hlaváček ) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Pieczarka krótkotrzonowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczarka
Gatunek pieczarka krótkotrzonowa
Nazwa systematyczna
Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Hlaváček
Mykologický Sborník 26(4-7): 58 (1949)

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricus, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1938 r. Møller i Julius Schäffer nadając mu nazwę Psaliota lanipes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1949 r. J. Hlaváček[1].

Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Hlaváček 1949 var. lanipes
  • Agaricus lanipes var. luteolorufescens (P.D. Orton) Bon & Courtec. 2008
  • Agaricus lanipes var. macrosporus Saini, Atri & A.K. Gupta 1992
  • Agaricus lanipes var. verecundus (F.H. Møller) F.H. Møller 1952
  • Agaricus luteolorufescens P.D. Orton 1960
  • Psalliota lanipes F.H. Møller & Jul. Schäff. 1938
  • Psalliota lanipes F.H. Møller & Jul. Schäff. 1938 var. lanipes
  • Psalliota lanipes var. verecunda F.H. Møller 1950

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3].

MorfologiaEdytuj

Kapelusz

Mięsisty, o średnicy do 12 cm, czasami nawet do 25 cm. Początkowo półkulisty, później płaski, czasami z wklęsłym środkiem. Powierzchnia biała z brązowymi łatkami, brzeg cienki, nie podwinięty i przeważnie z resztkami osłony częściowej[4].

Blaszki

Cienkie, gęste, wolne. Tylko u bardzo młodych okazów białe, szybko stają się różowe, potem od zarodników stają się coraz ciemniejsze; czekoladowobrązowe i ciemnobrązowe[4].

Trzon

O wysokości 5–16 cm i grubości 1,5–2,5 cm, cylindryczny, u podstawy rozszerzony, w środku pusty. Posiada charakterystycznie żebrowany pierścień. Na powierzchni trzonu pod pierścieniem drobne, gęste i odstające jasnobrązowe kosmki, czasami łuseczki. Z podstawy trzonu wyrasta krótka, żółta ryzomorfa[4].

Miąższ

Miąższ białawy, na przekroju lekko różowiejący. Zapach przyjemny[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników ciemnobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, wydłużone o wymiarach 5,5–8,0 × 3,5–5,5 µm. Na ostrzach blaszek liczne szeroko maczugowate, hialinowe cheilocystydy[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Pieczarka krótkotrzonowa znana jest tylko w Europie, Australii i Nowej Zelandii[5]. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano tylko jedno stanowisko w okolicach Częstochowy[3]. W 2006 r. znaleziono nowe stanowisko w Wielkopolsce[4]. Więcej stanowisk podaje internetowy atlas grzybów[6].

Saprotrof rosnący w parkach, ogrodach, liściastych lasach i na siedliskach ruderalnych[4].

Gatunki podobneEdytuj

  • Pieczarka leśna (Agaricus silvaticus). Odróżnia się drobniejszymi łuseczkami, niemal gładkim trzonem i zapachem świeżego drewna lub stearyny[7].
  • Pieczarka krwawiąca (Agaricus langei. Jej miąższ po nacięciu natychmiast barwi się na czerwono[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2017-01-02].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2017-11-02].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Michał Wójtowski, Błażej Gierczyk, Anna Kujawa. Nowe stanowisko pieczarki krótkotrzonowej Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Singer w Polsce – gatunku nowego dla Wielkopolski. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 64 (2): 100–104
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2017-01-02].
  6. Atlas grzybów. Stanowiska Agaricus lanipes w Polsce. [dostęp 2017-11-02].
  7. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC. ISBN 83-7404-513-2.
  8. Helmut Grünert: Grzyby. Warszawa: "Świat Książki", 1996. ISBN 83-7129-142-6.