Otwórz menu główne

Piekary Śląskie

miasto w województwie śląskim

Piekary Śląskie (śl. Pjekary Ślůnske, hist.: Piekary Niemieckie[4], niem. Deutsch Piekar, łac. Peccari theutonicale[4]) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Piekary Śląskie wchodzą w skład Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Piekary Śląskie
miasto na prawach powiatu
Ilustracja
Widok z lotu ptaka na miasto
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Konurbacja górnośląska
Data założenia 1253[1]
Prawa miejskie 1 stycznia 1947[2]
Prezydent Sława Umińska-Duraj
Powierzchnia 39,98[3] km²
Wysokość 261-350 m n.p.m.
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

55 299
1383 os./km²
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 41-940 do 41-949
Tablice rejestracyjne SPI
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Piekary Śląskie
Piekary Śląskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Piekary Śląskie
Piekary Śląskie
Ziemia50°22′25″N 18°56′38″E/50,373611 18,943889
TERC (TERYT) 2471011
SIMC 0942104
Hasło promocyjne: Miasto z perspektywami
Urząd miejski
ul. Bytomska 84
41 940 Piekary Śląskie
Strona internetowa
BIP
Ulica Bytomska – główna ulica miasta
Kopiec Wyzwolenia
Osiedle Wieczorka
Centrum

Miasto leży nad rzeką Brynicą, w północnej części Wyżyny Śląskiej.

Pierwsza wzmianka o Piekarach pochodzi z 1253 roku[5]. Pierwotnie osada była nazywana Zwierzów i Pecare. Do 1934 nazwa Wielkie Piekary (lub Piekary Wielkie); 1 kwietnia 1934 Wielkie Piekary połączono z Szarlejem w gminę Szarlej-Wielkie Piekary[6], po czym 3 września 1935 nazwę zmieniono na Piekary Śląskie[7].

Miejscowość posiada prawa miejskie od 1 stycznia 1947 roku. Piekary Śląskie są od XVII wieku ośrodkiem pielgrzymkowym oraz jednym z głównych w Polsce ośrodków kultu maryjnego z obrazem Matki Boskiej Piekarskiej. Miasto uznawane jest przez wielu za duchową stolicę Górnego Śląska[8][9].

Według danych GUS z 31 grudnia 2018 roku miasto liczy 55 299 mieszkańców[10], powierzchnia zajmuje 39,98 km², a gęstość zaludnienia wynosi 1383 os./km².

ŚrodowiskoEdytuj

PołożenieEdytuj

Piekary Śląskie leżą w środkowej części województwa śląskiego. Graniczą od północy z gminą Świerklaniec, od wschodu z Bobrownikami i Wojkowicami, od południa z Siemianowicami Śląskimi i Chorzowem, a od zachodu z Bytomiem i Radzionkowem[11].

Piekary leżą w centrum konurbacji górnośląskiej.

Ukształtowanie terenuEdytuj

Miasto leży w centralnej części Wyżyny Śląskiej, na tzw. Garbie Tarnogórskim (Kozłowa Góra) oraz na Wyżynie Katowickiej (Brzeziny Śląskie i Dąbrówka Wielka). Między tymi dwiema wyżynnymi częściami znajduje się Kotlina Józefki oraz Obniżenie Szarleja-Brynicy, utworzone z dolin rzek: Szarlejki i Brynicy. Najwyższym wzniesieniem naturalnym Piekar jest Winna Góra (350 m n.p.m.) w Kozłowej Górze. Kopiec Wyzwolenia, który został usypany w latach 1932-1937, to najwyższy punkt w mieście (356 m n.p.m.). Wzgórze Cerekwica na którym wznosi się Kalwaria ma wysokość 316 m n.p.m.Najniższym punktem jest dno Brynicy (261 m n.p.m.) na południowo-wschodnim krańcu miasta w Dąbrówce Wielkiej[12]. Krajobraz został przekształcony w wyniku intensywnej działalności górniczej w ciągu setek lat. Pojawiły się nowe formy rzeźby terenu: garby, doły, misy, niecki, a najwięcej jest hałd poodpadowych, oczek wodnych i zapadlisk.

KlimatEdytuj

Średnia roczna temperatura wynosi 12,25 °C, średnia temperatura w lipcu 24 °C, a w styczniu 0 °C. Liczba dni deszczowych wynosi 165[13]. Wiatry wieją przeważnie z kierunków zachodnich i północno-zachodnich. Klimat całego Górnego Śląska różni się nieco od klimatu sąsiednich regionów, zwłaszcza Dolnego Śląska czy Wielkopolski. Różnice są widoczne w większości parametrów meteorologicznych. Przejawia się to między innymi w niższej temperaturze powietrza, zarówno latem, jak i zimą, oraz w większej sumie opadów, co z kolei przejawia się dłuższym okresem zalegania pokrywy śnieżnej, oraz większą jej grubością[potrzebny przypis].

 
Rzeka Brynica

Zasoby wodneEdytuj

Miasto znajduje się w całości w dorzeczu Wisły, a odwadniane jest przez rzekę Brynicę. Drugi, co do wielkości ciek na obszarze miasta to Szarlejka dawniej zwana Bielczą. Jest to skanalizowany silnie zanieczyszczony ciek, do którego dziennie dostaje się około 5 tys. m³ ścieków komunalnych. Brzegi jej obudowane są wysokim wałem, a w części miejskiej Piekar Śląskich w latach 90. została ona przykryta[14]. W 2007 zapadła decyzja o przeznaczeniu miliona euro na projekt „Czysta rzeka Szarlejka” – rekultywacja terenów doliny rzeki Szarlejki na cele przyrodnicze. Liderem projektu jest Radzionków, ale beneficjentami projektu będą również Piekary Śląskie i Bytom. Początek wspólnej inwestycji rozpocznie się prawdopodobnie w 2009[15].

Na granicy Piekar oraz gminy Świerklaniec znajduje się zbiornik Kozłowa Góra. Obecnie przy zbiorniku działa „Stacja Uzdatniania Wody Kozłowa Góra” Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów.

Fauna i floraEdytuj

Na granicy Piekar, Bytomia i Chorzowa znajduje się cenna ostoja płazów oraz ptactwa wodno-błotnego Żabie Doły. Inne obszary o dużej wartości przyrodniczej to: Kocie Górki, Winna Góra, Dolina Brynicy, Las Dioblina, Las Lipka oraz łąki i stawy w Kozłowej Górze.

W Piekarach zaobserwowano występowanie ponad 400 gatunków roślin. Rośnie tu m.in. grążel żółty, powojnik prosty oraz dziewięćsił bezłodygowy[16]. Na terenie miasta stwierdzono 72 gatunki ptaków lęgowych, w tym gatunki chronione i zagrożone np. bocian biały, myszołów, pustułka, skowronek, remiz, ortolan, wilga. Do dużych ciekawostek przyrodniczych należy zaliczyć występowanie w mieście: podróżniczków, derkaczy, kszyków i krwawodziobów.

Na terenie Piekar występuje rzadki ssak będący pod ochroną prawnąchomik europejski. Przyrodę miasta bada i popularyzuje Piekarskie Stowarzyszenie Przyrodników[17].

Podział administracyjnyEdytuj

Osobny artykuł: Dzielnice Piekar Śląskich.

W wyniku reformy administracyjnej z 1975 roku w skład miasta wchodzą dzielnice:

HistoriaEdytuj

 
Obraz Matki Boskiej Piekarskiej
 
Rycina z wizerunkiem Matki Boskiej Piekarskiej z 1842 r.
 
Pierwszy numer Zwiastuna Górnoszląskiego wydanego w Piekarach w 1868
 
Elewacja budynku przy ul. Ficka 3 z figurkami maryjnymi
Osobny artykuł: Historia Piekar Śląskich.

Najważniejsze daty:

ZabytkiEdytuj

 
Bazylika NMP i św. Bartłomieja
 
Kościół Zmartwychwstania – Kalwaria Piekarska
 
Pałac Heroda – jedna z kaplic Kalwarii Piekarskiej
 
Pomnik papieża Jana Pawła II
 
Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej

Obiekty sakralneEdytuj

  • Bazylika Najświętszej Marii Panny i św. Bartłomieja
    • wizytówka Piekar Śląskich, wznoszono ją w latach 1841-1846 z inicjatywy księdza Jana Nepomucena Ficka,, konsekrowana w roku 1849. Znajduje się tu obraz Matki Boskiej Sprawiedliwości i Miłości Społecznej, do którego co roku pielgrzymuje kilkaset tysięcy pątników, Matka Boska Piekarska jest patronką ludzi pracy na terenach wschodniego Górnego Śląska
  • Kalwaria Piekarska
    • mieści się na wzgórzu Cerkwica, wzniesiona w drugiej połowie XIX wieku, składają się na nią kaplice pasyjne tworzące tzw. Drogę Pojmania oraz Drogę Krzyżową, kilka kaplic dodatkowych, niezwiązanych z programem pasyjnym (np. kaplica św. Szczepana, kaplica Znalezienia Krzyża czyli św. Heleny, Grób Matki Boskiej) oraz 15 kapliczek różańcowych, które przylegają do muru okalającego założenie; w centrum kalwarii, na szczycie wzgórza stoi neogotycki kościół pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego, na którego fasadzie umieszczone są stacje XI, XII i XIII Drogi Krzyżowej[21].
  • Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Brzezinach Śląskich
    • kościół parafialny według projektu Ludwika Schneidera, pochodzi z 1915 roku, całość nie posiada jednolitego stylu architektonicznego, przeważa styl mieszany, neogotycko-neoromański
  • Kościół Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych w Dąbrówce Wielkiej
    • kościół parafialny według projektu Ludwika Schneidera, został przebudowany z kaplicy w latach 1902-1904, styl neoromański
  • Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamieniu
    • parafia św. Piotra i Pawła jest najstarszą parafią wiejską w woj. śląskim, erygowana została 4 października 1277 na mocy dekretu biskupa Pawła z Przemankowa, na jej terenie urodził się późniejszy biskup krakowski i wrocławski Nanker, obecny kościół zbudowany w 1899 w stylu neogotyckim, według projektu Ludwika Schneidera
  • Kościół Trójcy Przenajświętszej w Szarleju
  • Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Kozłowej Górze
    • budowany w latach 1936-1937 według projektu architekta Affa z Katowic
  • Kaplica Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Kozłowej Górze (1907)
  • Kaplica Matki Bożej – Maria Hilf w Szarleju
    • wzniesiona w 1905 przez rzemieślnika z Bytomia, w miejscu śmierci jego córki zabitej przez złoczyńców, na granicy Piekar i Bytomia, zbudowana w stylu neogotyckim, nad wejściem widnieje napis: Maryjo Wspomóż – Maria Hilf, to miejsce upamiętnia także postój wojsk króla Jana III Sobieskiego idącego na odsiecz Wiednia, w 1922 nastąpił podział Górnego Śląska, pierwsze granice były dość płynne i bywało, że w nocy starano się je przesunąć, przez to kapliczka raz znajdowała się na terytorium Niemiec, raz zaś na terytorium Polski, obecnie mocno zaniedbana[22]
  • Kaplica św. Antoniego w Dąbrówce Wielkiej – Dołkach (1930)
  • Kaplica Studzienka (1862, przebudowana 1930)

Zobacz też: Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich oraz Dekanat Piekary Śląskie

Pomniki i miejsca pamięci narodowejEdytuj

InneEdytuj

  •  
    Nietypowy schron bojowy z dwiema półkopułami, będący jedynym takim obiektem na Obszarze Warownym „Śląsk”. W tle zabudowania dzielnicy Piekar Śląskich-Dąbrówki Wielkiej.
    Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej
    • dawny Zespół Szpitala Spółki Brackiej, wzniesiony w latach 1916-1924, mający leczyć urazy powypadkowe, głównie ludzi pracujących w górnictwie, obecnie jest to jedna z lepszych w kraju placówek specjalizujących się w leczeniu schorzeń i urazów narządów ruchu, według Rankingu Szpitali 2008 „Rzeczpospolitej” placówka zajmuje 2. miejsce w zestawieniu szpitali publicznych: monospecjalistycznych bez onkologicznych[23].
  • Fortyfikacje Obszaru Warownego „Śląsk”[24]
    • punkt oporu wzg. 298 „Kamień” ( 3 ciężkie schrony bojowe, 2 schrony pozorne, Dom „Strzelca”, komora kabli telefonicznych)
    • grupa bojowa „Brzeziny”, (ciężki schron bojowy, 3 lekkie schrony bojowe, 2 schrony pozorno-bojowe, 2 schrony „plebiscytowe”)
    • punkt oporu wzg. 304,7 „Dąbrówka” (północne skrzydło – tradytor artyleryjski, 8 ciężkich schronów bojowych, 2 schrony amunicyjne, 2 schrony pozorne, 2 schrony przykoszarowe)
    • Schron bojowy zamaskowany w budynku cywilnym (Dom „Strzelca”)
      • mieści się w dzielnicy Kamień przy ulicy Długosza 84 w dawnym domu Organizacji „Strzelec”, cały budynek, wraz z częścią forteczną, wybudowano w 1938; schron bojowy umieszczono w północno-zachodnim narożniku budynku, obiekt jest jednoizbowy, z dwoma wejściami, wyjściem ewakuacyjnym i dwoma strzelnicami, zadaniem obiektu było wspieranie sąsiednich schronów i zamknięcie ogniem broni ręcznej i maszynowej wyjścia z ulic prowadzących do Kamienia od strony zachodniej; odkryty w 2001, prace remontowe rozpoczęto w 2005, obecnie udostępniony do zwiedzania
  • Dawny ratusz w Brzezinach Śląskich (1892)
  • Urząd Miasta (początek XX w.)
  • Zabudowania folwarku von Donnersmarcków: spichlerz (1798), stodoły, stajnie, kuźnia, budynki mieszkalne służby
  • Modernistyczny budynek I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego przy ul. Gimnazjalnej 24 (1932) zaprojektowany przez Karola Schayera
  • Zabytki przemysłu i techniki m.in. dawne szyby kopalni „Nowa Helena”[potrzebny przypis], zabudowania KGH „Orzeł Biały” i huty „Krystyn”, zabudowania kopalni „Rozalia”

Również wiele kamienic, domów, chat, budynków dawnych szkół ludowych.

Wspólnoty religijneEdytuj

Kościół rzymskokatolickiEdytuj

Miasto jest znanym od XVII wieku ośrodkiem pielgrzymkowym oraz jednym z głównych w Polsce ośrodków kultu maryjnego, związanego z obrazem Matki Boskiej Piekarskiej. Piekary uznawane są przez wielu za ''duchową stolicę Górnego Śląska''[8][9][25][26][27]. Corocznie w maju i sierpniu odbywają się pielgrzymki stanowe do Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich, gromadzące tysiące pątników na Wzgórzu Kalwaryjskim.

Na terenie Piekar Śląskich istnieją następujące parafie:

Parafie te należą do archidiecezji katowickiej oraz dekanatu Piekary Śląskie.

InneEdytuj

W okresie reformacji, w XVI wieku, w Piekarach istniał kościół ewangelicki.

Do II wojny światowej w Piekarach znajdował się dom modlitw wyznawców judaizmu. Mieścił się on na ostatnim piętrze kamienicy położonej obecnie przy ul. 1 Maja 3 w dzielnicy Szarlej.

W latach 1983–1990 w Piekarach funkcjonowała kaplica Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, będąca częścią parafii Miłosierdzia Bożego w Bytomiu.

Od 2004 w mieście odbywają się nabożeństwa w zborze protestanckim, należącym do Kościoła Bożego (Zielonoświątkowego).

Ponadto w Piekarach działalność kaznodziejską prowadzą cztery zbory Świadków Jehowy, korzystające z Sal Królestwa w Dobieszowicach oraz w Bytomiu[28].

Górnictwo i hutnictwoEdytuj

 
Kopalnia Węgla Kamiennego Julian

Piekary Śląskie to miasto o bogatych tradycjach górniczych i hutniczych. Znajdowały się tu pokłady rud galmanu, cynku i ołowiu oraz węgla kamiennego. Na terenie Piekar udokumentowaną działalność górniczą rozpoczęto na początku XVIII wieku, jednak już wcześniej prowadzono tu na mniejszą skalę wydobycie różnych surowców. W 1704 roku wrocławski kupiec Jerzy Giesche założył dwie kopalnie galmanu „Jerzy” i „Bernard”. Od tej pory na terenie Piekar Śląskich do wybuchu II wojny światowej powstało 8 kopalń galmanu, 3 huty cynku, 2 huty cynku i ołowiu oraz 2 kopalnie węgla kamiennego założone przez Spółkę Giesche bądź ród Donnersmarcków. W 1954 roku powstała Kopalnia Węgla Kamiennego Julian[potrzebny przypis].

Obecnie w mieście znajduje się Kopalnia Węgla Kamiennego Piekary, wchodząca w skład Węglokoksu. Połączona z Kopalnią Węgla Kamiennego Bobrek tworzy jeden zakład dwuruchowy - Kopalnię Węgla Kamiennego Bobrek-Piekary.

Kopalnie i huty w Piekarach Śląskich
Nieistniejące
Nazwa Surowiec Data powstania Dzielnica Założyciel
Brzozowice galman 1857 Brzozowice Spółka Giesche
Cecylia galman 1857 Brzozowice Donnersmarckowie
Rozalia galman XIX w. Dąbrówka Wielka
Jerzy galman 1704 Szarlej Jerzy Giesche
Bernard galman 1704 Szarlej Jerzy Giesche
Otto galman koniec XVIII wieku Szarlej Spółka Giesche
Wilhelmine galman początek XIX wieku Szarlej Spółka Giesche
Scharley galman początek XIX wieku Szarlej Spółka Giesche
Andaluzja węgiel kamienny 1908-1911 Kamień Donnersmarckowie
Carlsglück węgiel kamienny 1825 Kozłowa Góra Donnersmarckowie
Julian węgiel kamienny 1954 Centrum
Concordia cynk początek XIX wieku Szarlej Donnersmarckowie
Zygmunt cynk początek XIX wieku Szarlej Donnersmarckowie
Nowa Helena cynk połowa XIX wieku Szarlej Spółka Giesche
Samuelglück cynk i ołów 1855 Brzeziny Śląskie
Blei Scharley cynk i ołów 1855 Brzeziny Śląskie Spółka Giesche
Zakład Górniczy „Piekary” węgiel kamienny 1999 Szarlej Kompania Węglowa S.A.
Istniejące
Nazwa Surowiec Data powstania Właściciel
KWK Piekary węgiel kamienny 2015 WĘGLOKOKS KRAJ Sp. z o.o.

Życie kulturalne miastaEdytuj

Imprezy kulturalneEdytuj

Każdego roku w życie kulturalne miasta i jego mieszkańców włączają się liczne festiwale, koncerty i inne wydarzenia organizowane przez władze miasta lub różne instytucje. Są to m.in.:

  • Dni Miasta Piekary Śląskie
  • Piekarskie Wieczory Bluesowe
  • Festiwal Pieśni Maryjnej „Magnificat”
  • Piekarskie Sympozja Naukowe
  • Festiwal Integracyjny „Skrzydła”
  • Festiwal „Dla Jezusa”
  • Muzyczne Niedziele
  • Oktoberfest po naszymu
  • Kabareton

Instytucje kulturalneEdytuj

W Piekarach Śląskich działa wiele placówek kulturalnych, takich jak:

  • Miejski Dom Kultury – zajmuje się rozwojem kulturalnym mieszkańców miasta; organizacją imprez artystycznych, koncertów i spektakli oraz animacją zajęć i warsztatów dla dzieci i młodzieży. Ponadto w MDK-u działają sekcje skupiające sympatyków różnych dziedzin zainteresowań. Główna siedziba Miejskiego Domu Kultury, a zarazem Radia Piekary mieści się przy ul. Bytomskiej 73.
    • Filia Miejskiego Domu Kultury w Kozłowej Górze
    • Dzielnicowy Dom Kultury Brzeziny Śląskie
    • Dzielnicowy Dom Kultury Dąbrówka Wielka
    • Młodzieżowy Dom Kultury nr 1
    • Młodzieżowy Dom Kultury nr 2
    • Spółdzielczy Dom Kultury
  • Ośrodek Kultury Andaluzja w Brzozowicach-Kamieniu – organizuje on cieszące się dużym zainteresowaniem „Piekarskie Wieczory Bluesowe” na które przyjeżdżają goście z całego świata. W Ośrodku Kultury „Andaluzja” organizowane są koncerty, festiwale oraz wernisaże i wystawy.
  • Miejska Biblioteka Publiczna im. Teodora Heneczka – oferuje swoim czytelnikom bogate zbiory literatury pięknej, popularnonaukowej i specjalistycznej. W swej ofercie Miejska Biblioteka Publiczna ma także szereg propozycji wystawienniczych w Galeriach Sztuki Współczesnej i Izbie Regionalnej, która corocznie organizuje kilkadziesiąt wystaw z zakresu malarstwa, rzeźby, grafiki, rysunku i rękodzieła artystycznego[29]. Oprócz siedziby głównej przy ul. Kalwaryjskiej 62d, w mieście istnieje osiem filii Miejskiej Biblioteki Publicznej.

MediaEdytuj

Media działające na terenie Piekar Śląskich:

  • Radio Piekary (88,7 FM) – regionalna rozgłośnia radiowa założona w 1996 roku nadająca audycje głównie w gwarze górnośląskiej. Stacja zajmuje drugie miejsce w konkursie na najczęściej słuchaną rozgłośnię w aglomeracji górnośląskiej[30].
  • Przegląd Piekarski – bezpłatny dwutygodnik lokalny wydawany na terenie Piekar Śląskich. Znajdują się w nim bieżące informacje z miasta i wschodniego Górnego Śląska.
  • Piekary TV – oficjalna piekarska telewizja internetowa. Na jej stronie znajdują się materiały telewizyjne, relacjonujące ważne miejskie wydarzenia, imprezy oraz materiały związane z szeroko rozumianą działalnością gminy[31].
  • PAGFilm – Piekarska Amatorska Grupa Filmowa – amatorska piekarska telewizja internetowa. Na jej stronie znajdują się filmy dotyczące miasta oraz ważnych wydarzeń na jego terenie.

OświataEdytuj

 
MSP nr 13 im. Powstańców Śląskich
 
MG nr 4
 
ZS nr 1

W mieście istnieje 12 szkół podstawowych, 3 szkoły ponadgimnazjalne oraz 15 przedszkoli.

Szkoły podstawowe
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 1
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 2[32]
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 5 im. Wawrzyńca Hajdy
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 9 im. Gustawa Morcinka
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 11
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 12 im. Jana Demarczyka
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 13 im. Powstańców Śląskich
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 14
  • Miejska Szkoła Podstawowa nr 15 im. Powstańców Śląskich
  • Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 1
  • Zespół Szkolno Przedszkolny nr 2
  • Katolicka Szkoła Podstawowa SRK Archidiecezji katowickiej
Szkoły ponadgimnazjalne
Szkoły wyższe
Inne placówki
  • 15 przedszkoli miejskich
  • Zespół Szkół Specjalnych
    • Miejska Szkoła Podstawowa Specjalna z włączonymi oddziałami Miejskiego Gimnazjum Specjalnego
    • Szkoła Przysposabiająca do Pracy
  • Piekarskie Warsztaty Terapii Zajęciowej
  • Społeczne Ognisko Muzyczne im. Stanisława Moniuszki
  • Młodzieżowy Dom Kultury nr 1
  • Młodzieżowy Dom Kultury nr 2
Szkoły rozwiązane
  • Zespół Szkół nr 2 im. Janusza Korczaka – szkoła rozwiązana z dniem 31 sierpnia 2012. Powodem rozwiązania były wysokie koszty utrzymania oraz drastycznie spadająca liczba uczniów

Akademicki Zespół SzkółEdytuj

Akademicki Zespół Szkół (AZS) powstał po połączeniu I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego i Miejskiego Gimnazjum nr 3 im. Jana Pawła II. Zespół mieści się w budynku liceum przy ulicy Gimnazjalnej 24[35].

DemografiaEdytuj

Osobny artykuł: Ludność Piekar Śląskich.
Rok Ludność Zm., %
1905 8094
1910 9344 15,4%
1941 24 500 162,2%
1950 22 944 –6,4%
1960 32 226 40,5%
1970 36 400 13%
1980 64 321 76,7%
1990 68 502 6,5%
1995 66 984 –2,2%
1996 66 670 –0,5%
1997 66 246 –0,6%
1998 65 991 –0,4%
1999 61 753 –6,4%
2000 61 347 –0,7%
2001 61 045 –0,5%
2002 60 649 –0,6%
2003 60 334 –0,5%
2004 59 984 –0,6%
2005 59 675 –0,5%
2006 59 338 –0,6%
2007 59 061 –0,5%
2008 58 832 –0,4%
2009 58 519 –0,5%
2010 58 022 –0,8%
2011 57 745 –0,5%
2012 57 502 –0,4%
2014 54 783 –4,7%
2015 54 215 –1%
1905,1910 (bez Szarleja) 1

1941 po połączeniu Piekar i Szarleja (1935) źródło: Heinz Rudolf Fritsche: Schlesien Wegweiser, Bechtermünz Verlag, Augsburg 1996
1950,60,70 Roczniki statystyczne GUS Ludność Piekar Śląskich
1980,90 Roczniki demograficzne GUS Ludność Piekar Śląskich

1995-2011 – dane GUS-u[36]

Struktura demograficzna mieszkańców Piekar Śląskich według danych z 31 grudnia 2017[37]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 55 652 100 28 985 52,08 26 667 47,92
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 7747 13,92 3802 6,83 3945 7,09
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 35 463 63,72 16 646 29,91 18 817 33,81
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 12 442 22,36 8537 15,34 3905 7,02
Dzielnica Mieszkańcy (2015)[38]. Powierzchnia
Brzeziny Śląskie 4541 3,37 km²
Brzozowice 1891 5,7 km²[39]
Dąbrówka Wielka 3948 8,57km²[40]
Józefka 3473 ?
Kamień 8343 5,70km²[41]
Kozłowa Góra 3007 4,73 km²
Osiedle Wieczorka 12 348 ?
Centrum[39] 10 604 ?
Szarlej 6060 ?

Podczas Narodowego Spisu Powszechnego 2011 narodowość śląską podało 21 147 mieszkańców Piekar Śląskich, czyli 36,5% ogółu[42].

Piramida wieku mieszkańców Piekar Śląskich w 2014 roku[43].
 

GospodarkaEdytuj

W ostatnich latach nastąpiły w Piekarach Śląskich jak i w całym regionie zmiany w strukturze gospodarczej, zatrudnieniu, wzroście obrotu gospodarczego. Zjawiska te wpływają na pojawienie się nowych jakościowo problemów społecznych, związanych z reformami gospodarczymi, przemianami w przemyśle państwowym i rozwojem prywatnej przedsiębiorczości. W grudniu 2013 roku w Piekarach Śląskich było zarejestrowanych 2916 bezrobotnych, stopa bezrobocia wyniosła wtedy 7,9%, a na 100 osób pracujących przypadało 26 bezrobotnych[44]. Zmiany te nie są wyłącznie specyfiką Piekar Śląskich, bowiem północno-zachodnie pasmo GOP-u ma liczne wzajemne powiązania (np. rynki zbytu i pracy), które na siebie oddziaływają tworząc duży potencjał przemysłowy i ludnościowy. Pod względem przestrzennym i funkcjonalnym Piekary Śląskie związane są z Bytomiem, który również należy do tzw. obszarów rozwojowych (podobnie jak Katowice, Chorzów i Gliwice)[45].

Przemysłowe oblicze miasta ukształtowane jest przez górnictwo węgla kamiennego, które przeszło proces restrukturyzacji (utworzenie Zakładu Górniczego Piekary). Duże znaczenie w zachodzących przemianach ma budowa autostrady A-1, dzięki czemu miasto uzyska dobry dostęp do najważniejszych w GOP-ie węzłów komunikacyjnych i centrów przemysłowych.

W 1999 w mieście powstała Piekarska Strefa Aktywności Gospodarczej, zlokalizowana została w rejonie ulic Podmiejskiej i Obwodowej Zachodniej. Teren inwestycyjny został z myślą o małych i średnich przedsiębiorcach. Strefa powstała w celu aktywizacji gospodarczej terenów zdegradowanych na skutek eksploatacji górniczej, utworzenie nowych miejsc pracy oraz nowych rodzajów działalności gospodarczej, a tym samym poprawę sytuacji ekologicznej, gospodarczej oraz jakości życia mieszkańców miasta[46].

29 czerwca 2006 na mocy porozumienia miasta Piekary Śląskie, Spółki Orzeł Biały SA, Zakładu Gospodarki Komunalnej w Piekarach Śląskich oraz Górnośląskiej Agencji Przekształceń Przedsiębiorstw w Katowicach utworzono Piekarski Park Przemysłowy. Powstaje on w celu utworzenia dodatkowych miejsc pracy oraz umożliwienia wykonania działalności gospodarczej na preferencyjnych warunkach, a także w celu dokonywania przepływu wiedzy i technologii pomiędzy jednostkami naukowymi a przedsiębiorstwami. Ma zajmować docelowo około 130 ha terenu rozciągającego się na granicy Brzezin Śląskich i Bytomia[47]. Program ten jest ukierunkowany także na ochronę środowiska przyrodniczego miasta poprzez rewitalizację na tym obszarze terenów zdegradowanych i przywrócenie im funkcji użytkowych[48].

TransportEdytuj

TranzytEdytuj

LotniskoEdytuj

W odległości około 20 km od miasta znajduje się Port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Ma 2 terminale. W odległości około 80 km od miasta znajduje się Port lotniczy Kraków-Balice.

TramwajeEdytuj

27 maja 1894 roku w Piekarach oddano do eksploatacji pierwszy odcinek linii tramwajowej, która łączyła centrum miasta z Bytomiem, była to trakcja parowa. Od 1949 roku na trasie Bytom-Szarlej-Piekary Śląskie kursowała linia nr 8. W latach 1952-1958 w trzech etapach przedłużono linię z Kopalni „Nowy Orzeł Biały” do Brzezin Śląskich. W dalszej rozbudowie linii przeszkodził wiadukt kolejowy na drodze do Dąbrówki Wielkiej. Linię zakończono w połowie drogi do tej miejscowości i zbudowano tam pętlę, która istnieje do dziś. Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku zlikwidowano (w dwóch etapach) linię tramwajową prowadzącą obecną ulicą Bytomską z Bytomia do centrum miasta. Tramwaj linii numer 8 kursował od tego czasu od Bytomia do Dąbrówki Wielkiej. Dnia 1 kwietnia 2006 ze względu na złą sytuację spółki Tramwaje Śląskie linia została zlikwidowana, tym samym piekarzanie stracili ostatnie połączenie tramwajowe. W ostatnim okresie linia istniała na trasie Bytom (Politechnika Śl.) – Brzeziny Śl. – Dąbrówka Wielka (Pętla).

AutobusyEdytuj

 
Dworzec Autobusowy w Piekarach Śląskich przed przebudową

Połączenia wewnętrzne oraz z sąsiednimi miejscowościami zapewnia wyłącznie komunikacja autobusowa. Od 2019 roku w mieście organizacją transportu publicznego zajmuje się jednostka budżetowa GZM - Zarząd Transportu Metropolitarnego (ZTM)[49]. Od 2008 do roku 2018 w mieście komunikację publiczną tworzył Komunikacyjny Związek Komunalny GOP. Przed 2008 rokiem transportem publicznym zajmował się MZKP Tarnowskie Góry[50].

Aktualnie istnieje 27 linii autobusowych (5, 24, 42, 43, 52, 53, 73, 85, 91, 99, 104, 105, 114, 119, 133, 148, 164/264, 168, 170, 185, 192, 700, 780, 860, 922[51], AP1[52]). Linie te łączą pomiędzy sobą dzielnice miasta, a także zapewniają bezpośredni dojazd do Bytomia, Tarnowskich Gór, Katowic, Siemianowic Śl., Radzionkowa, Będzina, Wojkowic, Chorzowa i niektórych miejscowości gmin: Świerklaniec, Bobrowniki, Mierzęcice oraz Ożarowice. Komunikacja PKS ma marginalne znaczenie. Istnieją jedynie pojedyncze kursy autobusów PKS na trasach ZawiercieBytom, a także PraszkaKatowice. Istnieje też połączenie PKS z Częstochową, które służy dowozowi pracowników ZG Piekary.

KolejEdytuj

Istniejąca na terenie miasta sieć kolejowa służy jedynie do celów przewozu towarów (głównie węgla). Przez miasto przebiegają linia kolejowa PKP 145 oraz linia 201 kolei piaskowych, tzw. Północna Magistrala Piaskowa. W latach 1925 -1976 do Piekar można było się dostać pociągiem pasażerskim, a w mieście istniały przystanek osobowy w Dąbrówce Wielkiej, stacja w Szarleju i Brzezinach Śląskich. Pierwsze połączenie kolejowe Piekary otrzymały już w 1854 roku, kiedy tor wąskotorowy z Maciejkowic poprowadzono do bocznicy kopalni Klotylda. W 1925 roku pierwsza normalnotorowa linia połączyła Piekary z Chorzowem i Radzionkowem. Następnie wybudowano linię kolejową z Brzezin Śląskich przez Wojkowice, Psary, Grodziec do Ząbkowic Będzińskich. Kursowanie pociągów pasażerskich na odcinku Chorzów Stary –- Brzeziny Śląskie wstrzymano 31 marca 1968 roku, a na odcinku Radzionków Rojca –- Brzeziny Śląskie dnia 29 maja 1976 roku. Ostatni pociąg pasażerski odjechał ze stacji Brzeziny Śląskie w kierunku stacji końcowej Dąbrowa Górnicza Ząbkowice w dniu 22 maja 1982 roku. Odcinek Brzeziny Śląskie -– Wojkowice, na którym prowadzono ruch pociągów towarowych, decyzją władz PKP zamknięto dnia 15 grudnia 1992 roku. Fizyczna rozbiórka całego torowiska i mostu na Brynicy nastąpiła na mocy zarządzenia PKP 29 marca 1993 roku[53]. . Zabytkowa infrastruktura kolejowa jest dewastowana i niszczona. Stacja towarowa Brzeziny Śląskie w związku z likwidacją KWK Andaluzja została w 2007 roku przebudowana. Rok później został wyburzony budynek dworcowa kolejowego[54].

Turystyka, sport i rekreacjaEdytuj

Szlaki turystyczneEdytuj

 
Szlaki turystyczne i sąsiedzi Piekar Śląskich

Na terenie miasta wyznakowano następujące szlaki piesze:

Obiekty sportoweEdytuj

  • Hala Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Piekarach Śląskich
  • Stadion znajdujący się na terenie MOSiR-u Piekary Śląskie
  • Profesjonalny bulodrom do gry w pétanque na terenie MOSiR-u Piekary Śląskie[55]
  • Stadion znajdujący się na terenie klubu „Andaluzja Piekary Śląskie”
  • Kompleks sportowy (basen kryty i siłownia) znajdujący się na terenie „KWK Julian
  • Basen kryty znajdujący się na terenie MSP nr 5 w Piekarach Śląskich
  • Basen otwarty znajdujący się na terenie MOSiR-u Piekary Śląskie
  • Korty tenisowe znajdujące się na terenie MOSiR-u Piekary Śląskie
  • Korty tenisowe znajdujące się na terenie klubu „Andaluzja Piekary Śląskie”
  • Skatepark przy ul. ks. J. Popiełuszki należący do MOSiR-u Piekary Śląskie

Kluby sportoweEdytuj

  • MKS Olimpia Piekary Śląskie – klub piłki ręcznej
  • Orkan Dąbrówka Wielka – piłka nożna (klasa A)
  • Orzeł Biały Brzeziny Śląskie – piłka nożna (liga okręgowa)
  • Czarni Kozłowa Góra – piłka nożna (klasa A)
  • Coslovia Kozłowa Góra – kolarstwo szosowe
  • Andaluzja Brzozowice-Kamień (Piekary Śląskie) – piłka nożna (klasa A), podnoszenie ciężarów (II liga męska)
  • Master Piekary Śląskie – szachy
  • Ośrodek Sztuk Walki Triada – boks tajski, karate shinkyokushinkai, jujitsu
  • UKS Net Piekary Śląskie – siatkówka kobiet (drużyny młodzieżowe)
  • UKS La-Basket Piekary Śląskie – koszykówka
  • MOSiR Piekary Śląskie – piłka nożna (drużyny juniorskie)
  • KS Piekary – piłka nożna (klasa A)
  • UKS AZARIA – mażoretki i cheerleaderki
  • GKS Andaluzja – podnoszenie ciężarów (II liga)

OrganizacjeEdytuj

  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, który został założony w 1994 roku i od tej pory dysponuje wszechstronną bazą sportową miasta. W jego skład wchodzą następujące obiekty sportowe:
    • przy ul. Olimpijskiej: boisko piłkarskie, boisko treningowe, basen otwarty, korty tenisowe, boiska do siatkówki plażowej i koszykówki, lodowisko w okresie zimowym, bulodrom do pétanque, strzelnica, staw wędkarski
    • przy ul. Skłodowskiej-Curie: boisko do piłki nożnej, boisko piłkarskie „Orlik”, boisko wielofunkcyjne, boiska treningowe, korty tenisowe, bieżnia, pawilon sportowy
    • przy ul. Pokoju: boisko do piłki nożnej, boisko treningowe boisko do koszykówki, pawilon sportowy
    • przy ul. Drzymały: sala gimnastyczna
    • przy ul. Szymanowskiego: boisko do piłki nożnej, boisko treningowe
    • przy ul. Szkolnej: hala sportowa, sala do gry w tenisa stołowego
    • przy ul. Popiełuszki: skatepark

Główna siedziba MOSiR-u znajduje się przy ul. Olimpijskiej 3.

  • Miejskie Centrum Informacji i Turystyki, wydzielone we wrześniu 2006 roku z MOSiR-u. Do jego zadań należy m.in.:
    • promocja walorów turystycznych i historii miasta
    • promocja turystyki pieszej i rowerowej
    • obsługa turystów i pielgrzymów oraz udzielanie przydatnych informacji
    • współpraca z miastem partnerskim Kroměříž
    • prowadzenie działalności wydawniczej i księgarni turystycznej
    • organizacja wycieczek krajowych i zagranicznych

Siedziba MCIiT znajduje się na terenie kamienicy przy ul. Bytomskiej 157.

Symbole miastaEdytuj

 
Herb miasta przed zmianą
 
Obecna flaga miasta

Herb Piekar ŚląskichEdytuj

Osobny artykuł: Herb Piekar Śląskich.

Obecny herb Piekar Śląskich (zmieniony w 2005) przedstawia dwóch ubranych na czarno górników w strojach ludowych, ze złotymi butami i szarfami, którzy wskazują rękoma na Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich. Wszystkie elementy umieszczone są na niebieskim (błękitnym) tle. Przed zmianą herbu w 2005 znajdowało się na nim dwóch górników trzymających się za ręce, bez wizerunku bazyliki piekarskiej.

Flaga Piekar ŚląskichEdytuj

Osobny artykuł: Flaga Piekar Śląskich.

Na podstawie uchwały Rady Miasta Piekary Śląskie z 2005 roku dotyczącej zmian w statucie miasta, barwami miasta są kolory błękitny, złoty (żółty) i błękitny, w trzech poziomych pasach, których szerokość do szerokości flagi jest w proporcjach: ¼, ½, ¼, a stosunek szerokości do długości flagi wynosi 5:8.

Hejnał Piekar ŚląskichEdytuj

Hejnał miasta Piekary Śląskie został ustanowiony 21 maja 2009 na sesji Rady Miasta. Oparty jest na motywach pieśni religijnej Matko Piekarska autorstwa Feliksa Nowowiejskiego. Hejnał skomponował organista piekarskiej bazyliki Klaudiusz Jania. Utwór rozbrzmiewa z piekarskiego Ratusza codziennie o 12:00 i 21:00[56].

AdministracjaEdytuj

 
Siedziba UM Piekary Śląskie

Piekary Śląskie są miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Piekary Śląskie 23 radnych[57]. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta Piekary Śląskie przy ul. Bytomskiej.

Prezydenci Piekar Śląskich:

Zastępcą prezydent miasta jest Krzysztof Turzański, a przewodniczącym Rady Miasta Piekary Śląskie Piotr Buchwald. W mieście funkcjonuje również Młodzieżowa Rada Miasta, zaprzysiężona w lutym 2012 roku.

Miasto jest członkiem takich organizacji jak:

Mimo że Piekary są powiatem, dużo placówek administracji państwowej znajduje się w sąsiednich miastach. W Piekarach mieści się urząd skarbowy oraz inne urzędy szczebla powiatowego.

Miasta partnerskie[64]Edytuj

Rada MiastaEdytuj

Rada Miasta Piekary Śląskie
Ugrupowanie 2002-2006[65] 2006-2010[66] 2010-2014[67] 2014-2018[68] 2018-2023[69]
Koalicja Obywatelska-Wspólnota Samorządowa 9 - - - -
Nasze Piekary-Praca, Bezpieczeństwo, Prawość 7 - - - -
Sojusz Lewicy Demokratycznej 5 (SLD-UP) - - - -
Piekarska Inicjatywa Samorządowa 2 - - - -
KWW Stanisława Korfantego - 12 12 8 -
Prawo i Sprawiedliwość - 7 2 7 5
Wspólnie dla Piekar - 4 - - -
KWW Krzysztofa Turzańskiego - - 9 - -
KWW K. Turzańskiego i S. Umińskiej-Duraj - - - 8 -
Nasze Piekary - Współpraca i Rozwój - - - - 4
KWW Sławy Umińskiej-Duraj - - - - 14

PiekarzanieEdytuj

Osoby urodzone na terenie miasta (dzielnic)Edytuj

Osoby związane z miastem (dzielnicami)Edytuj

Honorowi obywatele Piekar ŚląskichEdytuj

Po raz pierwszy w historii Piekar Śląskich tytuł Honorowego Obywatela Miasta przyznany uchwałą Rady Miasta z dnia 18 maja 1994 roku otrzymał Polak – Papież Jan Paweł II[70].

Tytuł honorowego obywatela miasta otrzymał 22 lutego 2001 w dowód szacunku i uznania dla jego autorytetu, wartości moralnych oraz czynnego uczestniczenia w życiu publicznym miasta, wkład w rozwój społeczny i kulturalny służący dobru mieszkańców Piekar Śląskich[71].

Tytuł honorowego obywatela metropolita otrzymał w uznaniu zasług dla piekarskiego sanktuarium maryjnego, a przez to dla całego miasta dnia 26 października 2005[72].

Honorowym obywatelem Piekar został 21 maja 2010 w dowód szacunku dla Jego osoby, uznania dla Jego osiągnięć na wielu płaszczyznach, wyrażając wdzięczność za zaangażowanie w krzewienie idei samorządności oraz wspieranie dążenia miasta Piekary Śląskie dla uzyskania statusu miasta powiatowego[73].

Tytuł honorowego obywatela miasta otrzymał 10 listopada 2010 w dowód szacunku dla Jego osoby, uznania dla Jego osiągnięć na wielu płaszczyznach, wyrażając wdzięczność za zaangażowanie w rozbudowę i unowocześnienie bazy leczniczej Piekarskiej Urazówki, promowanie nowych technologii medycznych, kształcenie fachowych kadr o najwyższych kwalifikacjach, których swoistą marką jest praca i zdobywanie specjalizacji medycznej w „Urazówce”[74].

Tytuł honorowego obywatela otrzymał w dowód szacunku i uznania za czynne uczestnictwo w życiu publicznym i religijnym miasta oraz zaangażowanie w krzewienie wartości moralnych, służących lokalnej społeczności dnia 28 maja 2015[75].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Z roku 1253 pochodzi pierwsza wzmianka o Piekarach, niewykluczone jednak, że osada istniała już wcześniej Historia Piekar Śląskich część I: Piekary w pradziejach i średniowieczu. Piekarski Portal Internetowy piekary.info.pl. [dostęp 2 września 2009].
  2. Na mocy ustawy Sejmu Śląskiego z 10.07.1939 Piekary prawa miejskie miały otrzymać 01.01.1940, jednak ustawa nie mogła wejść w życie z powodu wybuchu II wojny światowej.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r. (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2013. [dostęp 2014-02-02].
  4. a b Piekary Niemieckie al. Wielkie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VIII: Perepiatycha – Pożajście. Warszawa 1887.
  5. Piekary Śląskie – Portal Internetowy.
  6. Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 10 poz. 2.
  7. M.P. 1935 nr 201 poz. 229.
  8. a b Historia miasta (pol.). Oficjalna strona internetowa Piekar Śląskich. [dostęp 2 stycznia 2009].
  9. a b Tarnowskie Góry i Piekary Śląskie. W: M. Piasecki, T. Glinka: Cuda Polski. Najpiękniejsze miasta. Poznań: Wydawnictwo Podsiedlik-Raniowski i Spółka, s. 100-101. ISBN 83-7212-428-0. (pol.)
  10. GUS - Bank Danych Lokalnych, bdl.stat.gov.pl [dostęp 2019-08-09].
  11. Położenie miasta (pol.). Oficjalna strona internetowa Piekar Śląskich. [dostęp 2 stycznia 2009].
  12. Krajobraz Piekar Śląskich (pol.). Oficjalna strona internetowa Piekar Śląskich. [dostęp 2 stycznia 2009].
  13. Zarys środowiska geograficznego. Klimat. W: D. Gacek i D. Pietrucha: Piekary Śląskie i okolice – przewodnik historyczno-krajoznawczy. Piekary Śląskie: Miejskie Centrum Informacji i Turystyki w Piekarach Śląskich, 2007, s. 15-16. ISBN 83978-83-926448-0-4.
  14. Geografia Piekar Śląskich. Stosunki wodne (pol.). Portal Internetowy piekary.info, 2006. [dostęp 2 stycznia 2009].
  15. Aktualności. 12.07.2007 (pol.). Urząd Miasta Radzionkowa, 2007. [dostęp 2 stycznia 2009].
  16. Walory przyrodnicze. W: H. Gawlik: Piekary Śląskie – informator o walorach krajoznawczych i kulturowych. Piekary Śląskie: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy „Plik”, 1999, s. 82-83. ISBN 83-909041-1-X. (pol.)
  17. Piekarskie Stowarzyszenie Przyrodników. [dostęp 2011-04-22].
  18. K. Żydek, Od Pecare do Piekar Śląskich, Piekary Śląskie 1972, s.24-27
  19. Ciurlok 2018 ↓, s. 109.
  20. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 562, hasło „Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” – dzielnica Śląska”.
  21. J. Lubos-Kozieł, »Nowa Jerozolima« czasów historyzmu. O programie, kompozycji i architekturze Kalwarii w Piekarach Śląskich, „Dzieła i Interpretacje”, R. 2 (1994), s. 57-90.
  22. Obiekty sakralne na Górnym Śląsku. Bytomska kapliczka (pol.). Górnośląskie Dziedzictwo. [dostęp 2 września 2009].
  23. Ranking Szpitali 2008 (pol.). Rzeczpospolita – Wiadomości, 2008. [dostęp 2 stycznia 2009].
  24. Fortyfikacja.pl, www.fortyfikacja.pl [dostęp 2017-11-26].
  25. Piekary Dom Nazaret, zwiazekslazakow.com [dostęp 2017-10-28] (ang.).
  26. Leszek Bensz, Piekarski Werk - 15-sta rocznica wkroczenia Wojska Polskiego na Śląsk w Piekarach Śląskich [dostęp 2017-10-28].
  27. Krzysztof Turzański, Duchowa stolica Śląska - to zobowiązuje, 28 marca 2016 [dostęp 2017-10-28].
  28. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-10].
  29. Biblioteki. www.piekary.pl, 10 lutego 2011.
  30. Badanie Radio Track – Ranking słuchalności za okres: lipiec – wrzesień 2008 (pol.). Komitet Badań Rynkowych, 2008. [dostęp 2 stycznia 2009].
  31. Ruszyła PIEKARY TV! (pol.). piekary.pl, 10 maja 2010. [dostęp 29 marca 2011].
  32. Piekary Ślaskie: Nowa Szkoła Podstawowa zaprasza na Dzień Otwarty, Radio Piekary, 9 kwietnia 2018 [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  33. „Karlikowa” szkoła – Zasadnicza Szkoła Zawodowa przyjęła imię Stanisława Ligonia (pol.). 22 marca 2011.
  34. GWSH – ZOD Piekary Śląskie (pol.). [dostęp 15 sierpnia 2009].
  35. Akademicki Zespół Szkół w Piekarach Śląskich. [dostęp 2017-05-04].
  36. Bank Danych Lokalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2014-02-02].
  37. Bank Danych Lokalnych, bdl.stat.gov.pl [dostęp 2018-11-29].
  38. WordPress › Tworzenie pliku konfiguracyjnego, www.piekary.pl [dostęp 2018-09-03].
  39. a b W tym Osiedle Wieczorka i Józefka: 16 020
  40. Ludność w roku 2011 wynosiła 54 783
  41. Ludność w roku 2011 wynosi 54.783
  42. Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej: Narodowość śląska w powiatach według GUS (pol.). Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej. [dostęp 2015-03-13].
  43. http://www.polskawliczbach.pl/Piekary_Slaskie, w oparciu o dane GUS.
  44. Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach: Bezrobocie rejestrowane i obciążenie bezrobociem – w układzie gmin – stan na dzień 31.12.2013 r. (pol.). [dostęp 2014-02-02].
  45. Gospodarka (pol.). Oficjalna strona internetowa Miasta Piekary Śląskie. [dostęp 2 stycznia 2009].
  46. Strefa Aktywności Gospodarczej w Piekarach Śląskich – wiadomości ogólne (pol.). Oficjalna strona internetowa Miasta Piekary Śląskie. [dostęp 2 stycznia 2009].
  47. Park Przemysłowy – Nowa inicjatywa w Piekarach Śląskich (pol.). Regionalnego Centrum Obsługi Inwestora. [dostęp 2 września 2009].
  48. EkoPark. Kim jesteśmy? (pol.). Park Przemysłowo-Technologiczny w Piekarach Śląskich. [dostęp 2 stycznia 2009].
  49. Od 1 stycznia Zarząd Transportu Metropolitalnego przejmie obowiązki KZK GOP, Urząd Miasta, 24 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-30].
  50. [http://www.wpk.katowice.pl/791.html WPK » Porozumienie Piekar �l�skich z MZKP], www.wpk.katowice.pl [dostęp 2018-12-30] (ang.).
  51. Wyborcza.pl, katowice.wyborcza.pl [dostęp 2018-11-29].
  52. KZK GOP - Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, www.kzkgop.com.pl [dostęp 2018-11-29].
  53. Historia linii kolejowej Chorzów – Brzeziny – Szarlej (pol.). „Stowarzyszenie Sympatyków Kolei i Ochrony Zabytków Kolejnictwa w Piekarach Śląskich.
  54. Dworzec przeszedł do historii (pol.). Telewizja Silesia – Informacje. [dostęp 2 września 2009].
  55. Strona przedstawiająca obiekty do gry w petanque w Polsce (pol.). [dostęp 10 sierpnia 2011].
  56. Hejnał Miasta (pol.). [dostęp 30 marca 2011].
  57. Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062).
  58. Wyniki głosowania i wyniki wyborów w I turze – Miasto Piekary Śląskie. Państwowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2 stycznia 2009].
  59. Wyniki głosowania i wyniki wyborów w II turze – Miasto Piekary Śląskie. Państwowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2 stycznia 2009].
  60. Wykaz wybranych wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w 2006. Państwowa Komisja Wyborcza, 2006. [dostęp 2 stycznia 2009].
  61. Protokół wyników głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Miasta (pol.). Biuletyn Informacji Publicznej UM Piekary Śląskie, 2006. [dostęp 2 stycznia 2009].
  62. Sława Umińska-Duraj ponownie na fotelu prezydenckim - Piekary Śląskie informacje, piekaryslaskie.com.pl [dostęp 2018-11-05].
  63. Oficjalne wyniki wyborów! - Piekary Śląskie informacje, piekaryslaskie.com.pl [dostęp 2018-11-05].
  64. esp. Z Chorwacją i Gruzją. „Gwarek Śląski”, 2016-09-27. Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „Gwarek Śląski”. ISSN 0209-0368 (pol.). 
  65. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe, wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  66. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza, wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26] (pol.).
  67. Dituel Sp., Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo śląskie - - m. Piekary Śląskie, wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  68. PKW | Samorząd 2014, samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  69. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  70. Honorowi Obywatele Miasta PAPIEŻ JAN PAWEŁ II (pol.).
  71. Krzysztof Turzański – bloog.pl.
  72. Abp Damian Zimoń honorowym obywatelem Piekar Śląskich.
  73. Uchwała Nr XXXVIII/421/09 Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 21 maja 2009 roku w sprawie: nadania tytułu Honorowego Obywatela Miasta Piekary Śląskie (pol.). [dostęp 15 sierpnia 2009].
  74. Uchwała Nr LIX/596/10 Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 30 września 2010 r. w sprawie nadania tytułu Honorowego Obywatela Miasta Piekary Śląskie (pol.).
  75. ks. Ludwik Kieras honorowym obywatelem Piekar Śląskich.

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy Ciurlok: O drukarzach, drukarniach i drukach śląskich. Mikołów, Katowice: Regionalny Instytut Kultury w Katowicach, 2018. ISBN 978-83-952024-1-4.
  • Herbert Gawlik, Piekary Śląskie. Informator o walorach krajoznawczych i kulturowych, Wydawca: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy PLIK, Piekary Śląskie 1999.
  • ks. Jerzy Pawlik, Piekary Śląskie Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej – przewodnik, Wydawnictwo ZET, Wrocław 2000.
  • Piekary Śląskie. Informator miejski, praca zb. pod redakcją Heleny Aksamit-Windorpskiej, Wydawnictwo Journal, Bydgoszcz 1996.
  • Dariusz Gacek, Dariusz Pietrucha, Piekary Śląskie i okolice – przewodnik historyczno-krajoznawczy, Miejskie Centrum Informacji i Turystyki w Piekarach Śląskich, Piekary Śląskie 2007.
  • Konrad Kazimierz Czapliński, Sanktuaria w Polsce – Piekary Śląskie, Wydawnictwo Videograf II, Katowice 2001.
  • Władysław Kotucha, Brzeziny Śląskie – rys historyczny, Wydawnictwo Kubajak, Krzeszowice 2008.
  • Piotr Cempulik, Waloryzacja przyrodnicza miasta Piekary Śląskie, maszynopis Wydziału Ekologii i Rolnictwa Urzędu Miasta w Piekarach Śląskich, Piekary Śląskie 1995.
  • Anna Kubajak, Zenon Przywara, Jerzy Komor, Aleksandra Duda, Ryszard Skiba, Hubert Moj, Górnictwo i tradycje górnicze w Piekarach Śląskich. Historia, współczesność, przyszłość, Wydawnictwo Kubajak, Krzeszowice 2007.

Linki zewnętrzneEdytuj