Pieprz czarny

Pieprz czarny (Piper nigrum L.) – gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych. Wywodzi się z południowo-wschodnich Indii[2], jest uprawiany w wielu krajach strefy tropikalnej[3]. Pieprz czarny uprawiany jest jako roślina użytkowa w tropikalnych rejonach o klimacie gorącym i wilgotnym[2]. Uprawia się go dla owoców (pestkowców), z których otrzymuje się znany pieprz przyprawowy. Znany jest także od dawna jako roślina pokojowa[2].

Pieprz czarny
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad magnoliowe
Rząd pieprzowce
Rodzina pieprzowate
Rodzaj pieprz
Gatunek pieprz czarny
Nazwa systematyczna
Piper nigrum L.
Sp. Pl. 1.28, 1753

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Tropikalne pnącze o drewniejących dolnych częściach. Osiąga do 15 m wysokości, zarówno pień jak i rozgałęzienia są zgrubiałe w węzłach. Łodygi, zdrewniałe u nasady, osiągają długość 7 m i mają liczne, wyrastające w węzłach korzenie powietrzne, które łatwo zakorzeniają się w ziemi[2].
Liście
Nieco skórzaste, zimozielone, trochę jaśniejsze pod spodem, długości około 8 cm[2], ogonkowe, jajowate z sercowatą podstawą, ostro zakończone.
Kwiaty
Zebrane w kłosowate kwiatostany o długości 8-10 cm, składa się z malutkich, bezszypułkowych kwiatów bez okwiatu[2]. Kwiaty drobne, seledynowobiałe, o dwóch pręcikach i jednym słupku, zagłębionym w jamie szypułki okrytej zielonkawą przysadką[4].
Owoce
Pestkowce początkowo zielone, później czerwonawe lub żółtoczerwonawe i w końcu czarne[5]. Owoce są kuliste, o średnicy 0,5 cm[4] zebrane po 20-30 w owocostan[5]. Nasiono, będące właściwą przyprawą, okryte jest cienką, mięsistą warstwą owocni[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Roślina tropikalna i subtropikalna, najlepiej rośnie i plonuje na wilgotnych, próchniczych glebach w pobliżu wybrzeży morskich (w wysokiej wilgotności powietrza). Kwitnie przez cały rok. Owocuje już w 2-5 roku uprawy i przez następne 40 lat[6].

ZastosowanieEdytuj

Z owoców pieprzu czarnego sporządzana jest przyprawa zwana pieprzem. U większości odmian duża zawartość olejków eterycznych i alkaloidu piperyny nadaje charakterystyczny, palący smak.

  • Ze względu na sposób otrzymywania przyprawę dzieli się na co najmniej trzy rodzaje:
    • pieprz czarny – z owoców niedojrzałych, suszonych i fermentowanych[5],
    • pieprz biały – łagodniejszy, z dojrzałych owoców, które krótko się gotuje, moczy w wodzie morskiej i suszy na słońcu lub suszarni. Po tych zabiegach usuwana jest zewnętrzna warstwa owocni[2][5],
    • pieprz zielony – niedojrzałe zielone nasiona suszone na słońcu, liofilozofane, marynowane w kwasie octowym lub mlekowym albo konserwowane solanką.

Pieprzu czerwonego nie otrzymuje się z tej rośliny, lecz z południowoamerykańskiego schinusa peruwiańskiego[7].

 
Rodzaje przyprawy

UprawyEdytuj

Pieprz czarny uprawiany jest w Indiach Południowych, Malezji, na Półwyspie Malajskim, Nowej Gwinei, w tropikalnej Afryce, Natalu oraz na Antylach i w Brazylii[4]. Pieprz rozmnaża się wyłącznie przez sadzonkowanie[2].

Zobacz też: Pieprz cayenne.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-29].
  2. a b c d e f g h Jan Tykač: Rośliny pnące. Leksykon przyrody.. Polska Oficyna Wydawnicza 'BGW', 1985. ISBN 83-7066-152-1.
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
  4. a b c Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  5. a b c d e B. Hlava, D. Lanska: Rośliny przyprawowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 212. ISBN 83-09-00456-7.
  6. Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  7. Aleksander K. Smakosz, Wszystko co chcielibyście wiedzieć o pieprzu ale baliście się zapytać [dostęp 2020-05-15].