Otwórz menu główne

Pieprznik szary (Cantharellus cinereus Pers:. Fr.) – gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych (Cantharellaceae)[1].

Pieprznik szary
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa Agaricomycetes
Rząd pieprznikowce
Rodzina pieprznikowate
Rodzaj pieprznik
Gatunek pieprznik szary
Nazwa systematyczna
Cantharellus cinereus (Pers.) Fr.
Syst. mycol. (Lundae) 1: 320 (1821)
Ilustracja
{{{opis drugiego obrazka}}}
Lejkowniczek pełnotrzonowy
Lejkowiec dęty

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cantharellus, Cantharellaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1798 r. Christiaan Hendrik Persoon nadając mu nazwę Merulius cinereus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Elias Fries w 1821 r[1].

Synonimów ma ponad 20[2].

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 roku[3].

MorfologiaEdytuj

Pieprznik szary zaliczany jest do tzw. grzybów wielkoowocnikowych. Część podziemna plechy, grzybnia, jest najczęściej niewidoczna, natomiast owocniki z podstawkami wykształcającymi zarodniki wyrastają ponad warstwę mchów na dnie lasu[4]. Widać wyraźną granicę pomiędzy jasnymi listwami hymenoforu a ciemnoszarym trzonem.

Kapelusz

Średnica 2–6 cm, lejkowaty o nieregularnie faliście wygiętym brzegu. Ciemnoszara powierzchnia, pokryta drobnymi łuseczkami lub naga[5].

Hymenofor

Szary, w formie biało omszonych listewek podobnych do blaszek, rozwidlony i zbiegających nieraz prawie do nasady owocnika[4].

Trzon

Długości 3–8 cm, średnicy od 0,5 do 1 cm, szaro-brązowy, pusty w środku. Jaśniejszy od kapelusza[4].

Miąższ

Szarobrązowy do czarniawego, cienki, zazwyczaj elastyczny o owocowym[5] dość mocnym (czasem niemiłym) zapachu i łagodnym smaku[4].

Wysyp zarodników

Kremowożółtawy[5] lub biały, zarodniki 9–10 × 5–6 µm, eliptyczne, gładkie, wewnątrz często z jedną, dużą gutulą[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Gatunek rzadki, występuje w Europie i na północy Ameryki Północnej[3].

Rośnie w lasach liściastych i iglastych, na żyznych glebach. Zwłaszcza w okolicy buczyny i dębów[5], często pośród mchów. Owocniki pojawiają się od lipca do października[3].

ZnaczenieEdytuj

Gatunki podobneEdytuj

  • Lejkowiec dęty (Craterellus cornucopioides) – większy, brak listew lub listwy lekko pomarszczone, hymenium gładkie lub wzdłużnie żyłkowany[4].
  • Lejkowniczek pełnotrzonowy (Pseudocraterellus undulatus) – nieregularnie kędzierzawy brzeg kapelusza i jasnoszare hymenium[4].

Pomylenie pieprznika jadalnego z którymkolwiek z innych gatunków pieprzników z punktu widzenia grzybiarzy nie ma znaczenia, gdyż wszystkie one są jadalne[4]. Pieprznika szarego od góry trudno rozpoznać. Jasnoszare listwy na spodniej stronie kapelusza ułatwiają identyfikację gatunku[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2017-04-12] (ang.).
  2. Species Fungorum [dostęp 2017-10-01] (ang.).
  3. a b c Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ​ISBN 83-89648-09-1
  4. a b c d e f g h i Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL 1985, ​ISBN 83-09-00714-0
  5. a b c d e Till R.Lohmeyer, Ute Kũnkele, Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa: 2006, ​ISBN 83-85444-65-3