Piestruszka stepowa

gatunek gryzonia

Piestruszka stepowa[4], dawniej: piestruszka[5][6] (Lagurus lagurus) – gatunek gryzonia z rodziny chomikowatych (Cricetidae), zamieszkujący stepy i półpustynie Azji wschodniej (Chiny i Mongolia), środkowej i zachodniej, po Dniepr we wschodniej Europie (Ukraina)[2][3][5].

Piestruszka stepowa
Lagurus lagurus[1]
(Pallas, 1773)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina chomikowate
Podrodzina karczowniki
Plemię Lagurini
Rodzaj piestruszka
(Lagurus)
Gloger, 1841
Gatunek piestruszka stepowa
Synonimy
  • Mus lagurus Pallas, 1773[2]
  • Lagurus abacanicus Serebrennikov, 1929
  • Lagurus agressus Serebrennikov, 1929
  • Lagurus altorum Thomas, 1912
  • Lagurus major Zazhigin, 1977
  • Lagurus migratorius Gloger, 1841
  • Lagurus occidentalis Migulin, 1938
  • Lagurus saturatus Ognev, 1950
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Nazwa zwyczajowaEdytuj

W polskiej literaturze zoologicznej dla oznaczenia gatunku używana była nazwa zwyczajowa „piestruszka”[5][6]. Ostatecznie w wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi Lagurus lagurus przypisano oznaczenie piestruszka stepowa, rezerwując nazwę piestruszka dla rodzaju Legurus[4].

MorfologiaEdytuj

Piestruszka stepowa osiąga maksymalne wymiary do 8 miesiąca życia. Średnia masa ciała zwierząt w tym wieku wynosi zazwyczaj około 17,8 g, choć sporadycznie można spotkać osobnika o masie do około 33 g. Długość ciała (tułów i głowa) osiąga wówczas do około 102,5 mm. Ogon krótki – do 15 mm[7]. Ubarwienie sierści – z wierzchu tułowia szarobrunatne, w części brzusznej jaśniejsze. Wzdłuż grzbietu przebiega czarna smuga. Uszy krótkie, zaokrąglone. Zęby rosną przez całe życie[5].

Wymiary anatomiczne piestruszki stepowej
w wieku 7–12 mcy
(Gębczyńska, 1967)[7]
Część ciała zakres wymiarów wymiar średni
tułów z głową (mm) 77,5-102,5 90,5
ogon (mm) 8,2-14,8 11,3
tylne łapy (mm) 12-15 13,2
ucho (mm) 5,6-8 15
masa ciała (g) 18,3

WystępowanieEdytuj

Piestruszka stepowa zamieszkuje stepy i półpustynie w Azji wschodniej (Chiny i Mongolia), środkowej i zachodniej, i dalej na zachód aż po Dniepr we wschodniej Europie (Ukraina)[2][3][5]. W plejstocenie zasięg gatunku był większy, w interglacjale eemskim i podczas zlodowacenia północnopolskiego piestruszki stepowe zamieszkiwały stepy ciągnące się w Europie aż po południową Anglię[2].

RozmnażanieEdytuj

Na wolności samica piestruszki stepowej rodzi rocznie nawet 6-krotnie. Po trwającej około 25 dni ciąży na świat przychodzi średnio 5–6 młodych. Rosną przez pierwsze 8 miesięcy życia. Dojrzewają szybko – dojrzałość płciową osiągają po około 45 dniach. W kolejnych latach populacja piestruszek stepowych podlega znacznym wahaniom liczbowym[5].

EkologiaEdytuj

Piestruszka stepowa jest roślinożercą – żywi się zielonymi i podziemnymi częściami roślin, ale przygodnie zjada też owady. Jest uznawana za szkodnika, bowiem niszczy uprawy rolne[5].

Piestruszka stepowa mieszka w norach, gdzie spędza większą część życia, a na powierzchni pojawia się na krótko w różnych porach doby. Na okres zimowy gromadzi zapasy. W zimie zachowuje aktywność życiową[5].

HodowlaEdytuj

Piestruszki stepowe są hodowane hobbystycznie. Są także wykorzystywane do badań laboratoryjnych[5]. W hodowli piestruszki stepowe mogą żyć dłużej (do około 39 miesięcy), niż na wolności (około 12–18 miesięcy)[7].

Potocznie są też nazywane lemingami stepowymi[8][9], co jest kalką z języka angielskiego (steppe lemming).

PrzypisyEdytuj

  1. Lagurus lagurus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Lagurus lagurus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 19 stycznia 2013]
  3. a b c Lagurus lagurus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b c d e f g h i Kazimierz Kowalski (redaktor naukowy), Adam Krzanowski, Henryk Kubiak: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973. ISBN 83-214-0637-8.
  6. a b piestruszka, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2013-01-19].
  7. a b c Zofia Gębczyńska. Morphologic variability of Lagurus lagurus (Pallas, 1773) in laboratory conditions. „Acta Theriologica”. XII (38), s. 533–543, 1967 (pol.). 
  8. Polska hodowla lemingów [dostęp 2014-09-21].
  9. Lemingi stepowe – piestruszki: Informacje podstawowe [dostęp 2014-09-21].