Piotr Gliński

polski socjolog, wykładowca akademicki, ekolog i polityk

Piotr Tadeusz Gliński i (ur. 20 kwietnia 1954 w Warszawie) – polski socjolog i polityk, profesor nauk humanistycznych (2008), nauczyciel akademicki.

Piotr Gliński
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Piotr Tadeusz Gliński
Data i miejsce urodzenia 20 kwietnia 1954
Warszawa
Wiceprezes Rady Ministrów
Okres od 16 listopada 2015
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu
Okres od 6 października 2020
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Minister kultury i dziedzictwa narodowego
Okres od 16 listopada 2015
do 6 października 2020
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Poprzednik Małgorzata Omilanowska
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Okres od 8 listopada 2017
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Przewodniczący Komitetu Społecznego Rady Ministrów
Okres od 24 czerwca 2019
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Poprzednik Beata Szydło
podpis
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

W latach 2005–2011 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, poseł na Sejm VIII i IX kadencji, od 2015 wiceprezes Rady Ministrów, w latach 2015–2020 minister kultury i dziedzictwa narodowego, następnie od 2020 minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu, od 2017 przewodniczący Komitetu ds. Pożytku Publicznego, od 2019 przewodniczący Komitetu Społecznego Rady Ministrów.

ŻyciorysEdytuj

WykształcenieEdytuj

W 1973 ukończył XXXV Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Warszawie. Był instruktorem Związku Harcerstwa Polskiego[1].

Studiował w Instytucie Nauk Ekonomicznych oraz w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskując w 1978 magisterium w zakresie ekonomii. Odbył następnie studia doktoranckie w Zakładzie Badań nad Stylami Życia Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

W 1984 na podstawie pracy Ekonomiczne uwarunkowania stylu życia. Rodziny miejskie w Polsce w latach siedemdziesiątych napisanej pod kierunkiem Andrzeja Sicińskiego uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych.

Habilitował się również w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w 1997 na podstawie rozprawy zatytułowanej Polscy Zieloni. Ruch społeczny w okresie przemian. 24 kwietnia 2008 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych[2].

Działalność naukowaEdytuj

Zawodowo od końca lat 70. związany z Instytutem Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, gdzie zajmował różne stanowiska do profesora zwyczajnego włącznie. Od 1997 do 2005 kierował Zakładem Społeczeństwa Obywatelskiego. Został też profesorem zwyczajnym w Instytucie Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku i kierownikiem Zakładu Socjologii na tej uczelni. Wielokrotnie przebywał na stażach zagranicznych, prowadził wykłady na uczelniach europejskich. W pracy naukowej specjalizuje się w badaniu ruchów społecznych, socjologii kultury i społeczeństwa obywatelskiego, a także w kwestiach społecznych aspektów ochrony środowiska. Uczestniczył w pracach Komitetu Badań i Prognoz Polska 2000 oraz Komitetu Człowiek i Środowisko. Był konsultantem instytucji krajowych i międzynarodowych, w tym polskich ministerstw i Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju.

W 1986 współorganizował sekcję prognozowania społecznego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. W latach 1995–1997 był skarbnikiem PTS, pełnił funkcję wiceprzewodniczącego tej organizacji, a w latach 2005–2011 zajmował stanowisko jej przewodniczącego.

Członek Komitetu Socjologii PAN, był przewodniczącym Komitetu Narodowego PAN do spraw Współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Socjologicznym (ISA).

W 1989 został członkiem Społecznego Instytutu Ekologicznego, którym kierował w latach 1997–2003, był członkiem założycielem Towarzystwa na rzecz utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego[3]. Został także członkiem Collegium Invisibile[4].

Działalność politycznaEdytuj

Od 1976 angażował się w działalność opozycji demokratycznej. Był związany m.in. ze Studenckim Komitetem Solidarności[1]. W latach 80. był członkiem zespołu interwencji i mediacji NSZZ „Solidarność” regionu Mazowsze[5]. Po wprowadzeniu stanu wojennego współorganizował strajk pracowników PAN[1]. W grudniu 1981 został zatrzymany za udział w akcji protestacyjnej, za co ukarano go grzywną[6]. Współpracował z podziemnymi strukturami „Solidarności”[1]. Z powodów politycznych cenzura uniemożliwiła wydanie jego pracy doktorskiej[7][8]. W latach 80. został również na kilka lat pozbawiony możliwości wykonywania pracy naukowej[9]. Pracował wówczas m.in. jako robotnik wysokościowy w spółdzielni pracy „Alpinex”[1].

W drugiej połowie lat 90. działał w Wyborczej Koalicji Liderów Ekologicznych, z jej ramienia kandydował bez powodzenia w wyborach parlamentarnych w 1997 z listy Unii Wolności[10]. Był członkiem tej partii od 1998 do 2000[11]. Działał także w różnych innych organizacjach pozarządowych, m.in. Stowarzyszeniu Wolnego Słowa, Stowarzyszeniu Klon/Jawor i Akademii Rozwoju Filantropii[1].

W 2003 brał udział w tworzeniu partii Zieloni 2004[12], do której jednak ostatecznie nie przystąpił z powodu różnic programowych[1].

W 2010 prezydent RP Lech Kaczyński powołał go na członka Narodowej Rady Rozwoju[13]. Został członkiem Zespołu Koordynacyjnego tego gremium[14].

Przed wyborami prezydenckimi w 2010 wszedł w skład społecznego komitetu poparcia kandydatury Jarosława Kaczyńskiego[15]. Zaangażował się następnie w działalność założonego przez członków tego gremium Stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza[16]. 1 października 2012 Prawo i Sprawiedliwość zapowiedziało zgłoszenie kandydatury Piotra Glińskiego na premiera wraz z wnioskiem o konstruktywne wotum nieufności wobec rządu Donalda Tuska[17]. Do złożenia takiego wniosku doszło 11 lutego 2013[18]. Sejm 8 marca 2013 odrzucił wniosek PiS. Piotr Gliński kontynuował współpracę z tą partią, 15 lutego 2014 stanął na czele nowo powołanej rady programowej PiS[19].

26 czerwca 2014 PiS złożyło kolejny wniosek o konstruktywne wotum nieufności wobec rządu Donalda Tuska, ponownie wskazując Piotra Glińskiego jako kandydata na premiera[20]. Sejm odrzucił ten wniosek 10 lipca 2014. Około rok później Piotr Gliński został członkiem PiS[21]. We wrześniu 2016 wszedł w skład komitetu politycznego tej partii[22].

Był członkiem komitetu naukowego II i III Konferencji Smoleńskiej z lat 2013–2014 zajmującej się katastrofą samolotu Tu-154 w Smoleńsku z 10 kwietnia 2010[23][24]. Zasiadł również w radzie Fundacji Reduta Dobrego Imienia – Polska Liga przeciw Zniesławieniom[25].

W wyborach parlamentarnych w 2015 kandydował do Sejmu w okręgu łódzkim z pierwszego miejsca na liście PiS. Uzyskał mandat posła VIII kadencji, otrzymując 41 697 głosów[26].

16 listopada 2015 objął urzędy wicepremiera oraz ministra kultury i dziedzictwa narodowego w rządzie Beaty Szydło[27]. Kierując resortem kultury i dziedzictwa narodowego, powołał kilkadziesiąt nowych instytucji kultury (m.in. Instytut Solidarności i Męstwa, Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, Instytut Dziedzictwa Solidarności, Muzeum Pamięć i Tożsamość im. św. Jana Pawła II w Toruniu (wspólnie z Fundacją „Lux Veritatis”), Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej, Muzeum – Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej, Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”, Instytut Literatury, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Polską Operę Królewską), a także podjął decyzję o współprowadzeniu kilkunastu instytucji wspólnie z władzami samorządowymi (m.in. Muzeum „Żołnierzy Wyklętych” w Ostrołęce, Panteonu Górnośląskiego, Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”, Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”)[28][29]. Wzbudził kontrowersje, doprowadzając do odwołania przed upływem kadencji szeregu dyrektorów instytucji podlegających MKiDN, którzy objęli stanowiska za rządów koalicji PO-PSL, m.in. dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku Pawła Machcewicza, dyrektora Instytutu Adama Mickiewicza Pawła Potoroczyna czy dyrektor Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej Magdaleny Sroki. Część zwolnionych dyrektorów zarzucała Piotrowi Glińskiemu złamanie prawa i wystąpiła na drogę sądową[30][31]. Odmówił także powołania na kolejną kadencję dyrektora Muzeum Historii Żydów Polskich Polin Dariusza Stoli, który wygrał konkurs na to stanowisko, zarzucając mu upolitycznienie placówki[32]. Decyzja ta wywołała krytykę m.in. środowisk żydowskich w kraju i zagranicą, a kilka tysięcy osób podpisało petycję domagającą się nominacji Dariusza Stoli[33]. W grudniu 2016 podpisał z Fundacją Książąt Czartoryskich umowę o przejęciu przez Skarb Państwa zbiorów Czartoryskich (m.in. Damy z gronostajem Leonarda da Vinci i Krajobrazu z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta) wraz z nieruchomościami w Krakowie[34] oraz Zamku w Gołuchowie[35].

8 listopada 2017 został powołany przez prezydenta Andrzeja Dudę na stanowisko przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego[36][37]. W ramach wykonywania tego urzędu doprowadził m.in. do powołania Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego[38] oraz Rady Dialogu z Młodym Pokoleniem[39].

11 grudnia 2017 ponownie objął urzędy wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego oraz przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w nowo utworzonym rządzie Mateusza Morawieckiego[40][41]. 24 czerwca 2019 został przewodniczącym Komitetu Społecznego Rady Ministrów[42]. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku uzyskał ponownie mandat poselski, otrzymując 43 626 głosów[43].

15 listopada 2019 Piotr Gliński został powołany na tożsame funkcje rządowe, wchodząc wówczas w skład drugiego rządu dotychczasowego premiera[44]. 6 października 2020, w ramach rekonstrukcji gabinetu, przeszedł na stanowisko ministra kultury, dziedzictwa narodowego i sportu, przejmując dodatkowe obowiązki z resortu sportu kierowanego dotąd przez Danutę Dmowską-Andrzejuk. Pozostał jednocześnie na pozostałych funkcjach rządowych[45].

Życie prywatneEdytuj

Jest praprawnukiem Józefa Glińskiego, powstańca styczniowego, który zginął w wyniku ran odniesionych w bitwie pod Budą Zaborowską[46]. Jego rodzicami byli architekt Tadeusz Gliński i Marta Alicja Glińska, sanitariuszka w batalionie „Zośka” Armii Krajowej w trakcie powstania warszawskiego[47][48]. Jest żonaty z Renatą Koźlicką-Glińską, dyrektorem programowym Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności[49]. Ma córkę i syna[50]. Jest bratem reżysera Roberta Glińskiego[51].

W młodości trenował judo[5], startuje w maratonach i krótszych biegach[52], biega również na nartach[5]. Pracował jako kaskader m.in. przy realizacji serialu Polskie drogi i filmu Przepraszam, czy tu biją?[53].

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

W 2011, za wybitne zasługi w działalności na rzecz budowania społeczeństwa obywatelskiego, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej, prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[54][55].

W 1996 otrzymał Nagrodę im. Stanisława Ossowskiego[56]. W grudniu 2018 został ogłoszony laureatem nagrody „Człowiek Wolności 2018” tygodnika „Sieci[57]. W maju 2019 otrzymał tytuł honorowego obywatela Wiślicy[58].

PublikacjeEdytuj

  • Civil society in the making (red.), IFiS PAN, Warszawa 2006.
  • Człowiek-środowisko-zdrowie. Problemy polskie z prognostycznego punktu widzenia (oprac.), KPPRK PAN, Warszawa 1985.
  • Katastrofa smoleńska, Reakcje społeczne, polityczne i medialne (red.), IFiS PAN, Warszawa 2011.
  • Kulturowe aspekty struktury społecznej. Fundamenty, konstrukcje, fasady (red.), IFiS PAN, Warszawa 2010.
  • Oburzeni (współautor), Biały Kruk, Kraków 2013.
  • Polscy Zieloni. Ruch społeczny w okresie przemian, IFiS PAN, Warszawa 1996.
  • Samoorganizacja społeczeństwa polskiego. III sektor i wspólnoty lokalne w jednoczącej się Europie (red.), IFiS PAN, Warszawa 2002.
  • Socjologia i Siciński. Style życia, społeczeństwo obywatelskie, studia nad przyszłością (red.), IFiS PAN, Warszawa 2009.
  • Społeczne aspekty ochrony i kształtowania środowiska w Polsce, Wyd. SGGW-AR, Warszawa 1990.
  • Style działań organizacji pozarządowych w Polsce. Grupy interesu czy pożytku publicznego?, IFiS PAN, Warszawa 2006.
  • Teorie wspólnotowe a praktyka społeczna. Obywatelskość, polityka, lokalność (red.), IFiS PAN, Warszawa 2005.
  • Wygaszanie Polski 1989–2015 (współautor), Biały Kruk, Kraków 2015.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Druk nr 1096. sejm.gov.pl, 11 lutego 2013. [dostęp 2020-08-22].
  2. M.P. z 2008 r. nr 40, poz. 352
  3. W ruchu ekologicznym jest mniej g.... niż w całym świecie. Z profesorem socjologii, autorem książki „Polscy zieloni”, Piotrem Glińskim rozmawiają Marta Lelek i Janusz Korbel. pracownia.org.pl. [dostęp 2012-10-05].
  4. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2012-09-29].
  5. a b c Iza Michalewicz, Agata Kondzińska: Piotr Gliński. Minister z czarnym pasem. wyborcza.pl, 25 listopada 2015. [dostęp 2015-11-25].
  6. Informacje w BIP IPN. [dostęp 2016-10-15].
  7. Elżbieta Tarkowska: Zrozumieć biednego: o dawnej i obecnej biedzie w Polsce. Warszawa: Typografika, 2000, s. 18.
  8. Antoni Sułek, Marek Szczepański: Śląsk, Polska, Europa: zmieniające się społeczeństwo w perspektywie lokalnej i globalnej. Xięga X Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1998, s. 160.
  9. Dariusz Gawin: Homo eligens: społeczeństwo świadomego wyboru. Księga jubileuszowa ku czci Andrzeja Sicińskiego. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 1999, s. 18.
  10. Wyborcza Koalicja Liderów Ekologicznych. zb.eco.pl, sierpień 1997. [dostęp 2011-09-19].
  11. O mnie. piotrglinski.info.pl. [dostęp 2013-04-17].
  12. Andrzej Stankiewicz, Piotr Śmiłowicz: Premier na niby. wprost.pl, 7 października 2012. [dostęp 2013-04-17].
  13. Członkowie Narodowej Rady Rozwoju. prezydent.pl. [dostęp 2015-10-16].
  14. Prof. Piotr Gliński. pozytek.gov.pl. [dostęp 2020-05-01].
  15. Jarosław Kaczyński spotkał się z warszawskim społecznym komitetem poparcia. jaroslawkaczynski.info, 7 maja 2010. [dostęp 2020-08-22].
  16. Informacje na stronie SPJN. [dostęp 2020-10-17].
  17. Prof. Piotr Gliński kandydatem PiS na premiera. tvn24.pl, 1 października 2012. [dostęp 2013-04-17].
  18. PiS złożyło wniosek o konstruktywne wotum nieufności. wp.pl, 11 lutego 2013. [dostęp 2013-02-11].
  19. Rada Polityczna Prawa i Sprawiedliwości powołała Radę Programową. pis.org.pl, 15 lutego 2014. [dostęp 2014-04-08].
  20. PiS złożyło wniosek o odwołanie rządu. Ma kandydata na nowego premiera. tvn24.pl, 26 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  21. Prof. Gliński: Próby manipulacji i podważania autorytetu prezydenta będą, ale teraz będzie im trudniej. telewizjarepublika.pl, 5 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-05].
  22. I posiedzenie Rady Politycznej PiS. pis.org.pl, 11 września 2016. [dostęp 2017-04-29].
  23. II Konferencja Smoleńska 2013. konferencja.home.pl. [dostęp 2014-10-20].
  24. III Konferencja Smoleńska 2014. konferencja.home.pl. [dostęp 2014-10-20].
  25. Rada Fundacji. reduta-dobrego-imienia.pl. [dostęp 2015-10-27].
  26. Serwis PKW – Wybory 2015. [dostęp 2015-10-27].
  27. Prezydent powołał rząd. prezydent.pl, 16 listopada 2015. [dostęp 2015-11-16].
  28. MKIDN 2015–2019: inwestycje, mądra polityka historyczna troska o dziedzictwo i pamięć. gov.pl, 11 października 2019. [dostęp 2020-08-16].
  29. #100dniDlaKultury – podsumowanie MKiDN. gov.pl, 29 lutego 2020. [dostęp 2020-08-16].
  30. Bez uzasadnienia, bez podstawy prawnej, z naruszeniem Konstytucji. Tak lubi zwalniać minister Gliński. Czy odwołana szefowa PISF ma szanse w sądzie. oko.press, 10 października 2017. [dostęp 2020-08-16].
  31. Kronika nadużyć kulturalnych ministra Glińskiego: zwolnienia, połajanki, miliony dla Rydzyka. wyborcza.pl, 8 listopada 2019. [dostęp 2020-0816].
  32. Gliński wprost: Nie jestem przekonany, że prof. Stola powinien być dyrektorem POLIN. gazeta.pl, 3 października 2019. [dostęp 2020-08-16].
  33. Tysiące podpisów pod apelem do Glińskiego w sprawie dyrektora Muzeum Polin. wyborcza.pl, 5 października 2019. [dostęp 2020-08-16].
  34. Marek Kozubal. Muzeum Narodowe urośnie. „Życie Krakowa i Małopolski”. Dodatek do dziennika „Rzeczpospolita”, s. R6, 9 stycznia 2017. 
  35. Piotr Bojarski. Minister kupił też zamek Czartoryskich. „Gazeta Wyborcza”, s. 19, 11 stycznia 2017. 
  36. M.P. z 2017 r. poz. 1060
  37. Wicepremier Piotr Gliński przewodniczącym Komitetu ds. Pożytku Publicznego. prezydent.pl, 14 listopada 2017. [dostęp 2017-11-15].
  38. „Społeczeństwo obywatelskie oparte na wartościach” – międzynarodowa konferencja NIW. niw.gov.pl, 28 listopada 2018. [dostęp 2020-05-01].
  39. Wicepremier Gliński powołał Radę Dialogu z Młodym Pokoleniem. premier.gov.pl, 7 października 2019. [dostęp 2020-05-01].
  40. M.P. z 2017 r. poz. 1152
  41. Powołanie rządu Morawieckiego. tvn24.pl, 11 grudnia 2017. [dostęp 2017-12-11].
  42. M.P. z 2019 r. poz. 577
  43. Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 2019-10-14].
  44. Prezydent powołał nowy rząd. prezydent.pl, 15 listopada 2019. [dostęp 2019-11-15].
  45. Prezydent dokonał zmian w składzie Rady Ministrów. prezydent.pl, 6 października 2020. [dostęp 2020-10-06].
  46. Prof. Gliński: nie ma jak puszcza. niedziela.pl, 1 sierpnia 2013. [dostęp 2020-01-28].
  47. Jaką twarz kryje Piotr Gliński pod maską zgorzkniałego profesora. SYLWETKA. dziennik.pl, 3 grudnia 2016. [dostęp 2020-01-28].
  48. Marta Alicja Glińska. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2020-01-28].
  49. Młodsza o 20 lat żona ministra Glińskiego wkracza na salony. onet.pl, 14 marca 2016. [dostęp 2016-03-20].
  50. Wicepremier znów został ojcem!. fakt.pl, 12 września 2017. [dostęp 2017-09-12].
  51. Andrzej Stankiewicz, Piotr Śmiłowicz. Misjonarz karkołomny – rozmowa z Piotrem Glińskim. „Wprost”. Nr 41, s. 36, 2012. 
  52. Piotr Gliński. enduhub.com. [dostęp 2016-04-27].
  53. Ma żonę młodszą o 20 lat! Gliński jakiego nie znacie. fakt.pl, 25 listopada 2015. [dostęp 2020-08-22].
  54. M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1095
  55. Ordery dla założycieli i działaczy organizacji pozarządowych. prezydent.pl, 15 września 2011. [dostęp 2011-09-19].
  56. Laureaci Nagrody im. Stanisława Ossowskiego. pts.org.pl. [dostęp 2020-05-01].
  57. Prof. Piotr Gliński Człowiekiem Wolności 2018 tygodnika „Sieci”! „W Polsce jest pełna wolność słowa i sztuki”. wpolityce.pl, 26 grudnia 2018. [dostęp 2018-12-26].
  58. Wicepremier i minister kultury Piotr Gliński pierwszym honorowym obywatelem Wiślicy. polskieradio24.pl, 9 maja 2019. [dostęp 2019-05-09].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj