Otwórz menu główne

Piotr Antonawicz Kreczeuski (biał. Пётр Антонавіч Крэчэўскі[a]; ur. 7 sierpnia 1879 w Kobryniu, zm. 8 marca 1928 w Pradze) – białoruski polityk, nauczyciel i publicysta, jeden ze współzałożycieli Białoruskiej Republiki Ludowej (BRL), w latach 1919–1928 przewodniczący Rady BRL, formalnie głowa „państwa” na uchodźstwie.

Piotr Kreczeuski
Пётр Крачэўскі
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 sierpnia 1879
Kobryń, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 8 marca 1928
Praga, Czechosłowacja
Przewodniczący Rady Białoruskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie
Okres od 13 grudnia 1919
Poprzednik Jazep Losik
Następca Wasil Zacharka

ŻyciorysEdytuj

Urodził się na Polesiu w rodzinie diakona prawosławnego. W 1902 ukończył Wileńskie Seminarium Duchowne, po czym pracował jako nauczyciel na Białostocczyźnie i Grodzieńszczyźnie. W latach 1909–1914 zatrudniony w Wileńskim Banku Państwowym.

Po wybuchu I wojny światowej powołany do armii rosyjskiej, w której walczył do 1916. Po rewolucji bolszewickiej przygotowywał I Zjazd Wszechbiałoruski. Został przywódcą Białoruskiej Partii Socjalistów-Federalistów.

Wybrany do Rady Białoruskiej Republiki Ludowej, w maju 1918 został członkiem pierwszego białoruskiego rządu jako sekretarz (wiceminister) handlu. 11 października 1918 wybrano go sekretarzem Rady BRL. 13 grudnia 1919 objął urząd przewodniczącego Rady BRL, początkowo z siedzibą w Mińsku, później kolejno w Kownie, Berlinie i Pradze. We wrześniu 1921 współorganizował białoruską konferencję w Pradze, na której starał się pojednać różne nurty białoruskiego ruchu niepodległościowego oraz przybliżyć problematykę Białorusi politykom czeskim.

Założył Archiwum Białoruskie w Pradze (w 1945 przejęło je NKWD wywożąc do Moskwy). Na emigracji wydał też dramat "Rahneda" dotyczący sytuacji w księstwie połockim w X wieku, w rzeczywistości będący ilustracją sytuacji politycznej Białorusi w 1921. W 1926 napisał książkę – kompendium wiedzy o Białorusi "Zamieżnaja Biełarus'"

Mimo lewicowych poglądów pozostał zdeklarowanym antykomunistą oraz przeciwnikiem rzeczywistości sowieckiej. Odrzucał tzw. państwowość Białoruskiej SRR, a traktat ryski nazywał rozbiorem Białorusi.

UwagiEdytuj

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywne formy zapisu: Imię niekiedy bywa zapisywane jako Piatro, Пятро, zaś nazwisko jako Kraczeuski, Крачэўскі. W polskich źródłach pojawia się również forma Piotr Kreczewski.

BibliografiaEdytuj