Piotr Skrzynecki

polski aktor, twórca "Piwnicy pod Baranami"

Piotr Cezary Skrzynecki (ur. 12 września 1930 w Warszawie, zm. 27 kwietnia 1997 w Krakowie) – polski reżyser i scenarzysta, twórca i kierownik artystyczny kabaretu „Piwnica pod Baranami” (1956).

Piotr Skrzynecki
Ilustracja
Piotr Skrzynecki (1992)
Data i miejsce urodzenia 12 września 1930
Warszawa
Data i miejsce śmierci 27 kwietnia 1997
Kraków
Miejsce spoczynku cmentarz Rakowicki
Zawód, zajęcie animator kultury
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Serdeczne ukłony, autograf Piotra Skrzyneckiego z 1980 r.
Krakowski pomnik przed kawiarnią „Vis-à-vis” przy Rynku Głównym
Grób Piotra Skrzyneckiego na cmentarzu Rakowickim w Krakowie
Rzeźba przy ulicy Skawińskiej w Krakowie

ŻyciorysEdytuj

Syn Mariana Skrzyneckiego, podpułkownika kawalerii Wojska Polskiego i Magdaleny Adeli Endelman, pochodzącej z zasymilowanej rodziny żydowskiej[1][2]. Miał jednego starszego brata – Józefa. Dzieciństwo spędził w Mińsku Mazowieckim, rozdzieliła ich wojna, Piotr wychowywał się w Makowie Podhalańskim, potem w Zabrzu. Ostatecznie zamieszkał z matką w Łodzi. Rozpoczął tam studia w Wyższej Szkole Ekonomicznej, ale przeniósł się do Państwowej Szkoły Instruktorów Teatrów Ochotniczych przy Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi.

W 1951 po jej ukończeniu przybył do Krakowa. Organizował i prowadził tu (także w Nowej Hucie) robotnicze teatrzyki amatorskie i zespoły artystyczne. Studiował przez 5 lat historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim u profesora Karola Estreichera. Studiów tych nie ukończył z powodu braku zaliczenia studium wojskowego.

W 1956 zorganizował wraz z przyjaciółmi w podziemiach Krakowskiego Domu Kultury mieszczącego się w pałacu „Pod Baranami” przy Rynku Głównym klub artystyczny jako miejsce spotkania studentów Akademii Sztuk Pięknych, szkoły muzycznej, historii sztuki, architektury. Klub ten szybko przemienił się w znany kabaret „Piwnica pod Baranami”. Jego charyzma, niezwykły intelekt i instynkt, wyczucie literatury, oryginalny gust i smak powodowały, że Piwnica ściągała tłumy. W czarnym kapeluszu z piórkiem, w pelerynie, z nieodłącznym dzwoneczkiem tworzył niepowtarzalny klimat miejsca, gdzie się wraz z innymi piwniczanami znajdował.

W latach 1956–1968 współpracował z redakcjami krakowskich czasopism jako krytyk sztuk plastycznych oraz autor publikacji z dziedziny sztuki. W „Echu Krakowa” prowadził w latach 1956–1981 własną rubrykę pt. Echo Piwnicy pod Baranami, którą od 1984 jako Głos Piwnicy pod Baranami kontynuował w kwartalniku „Kraków”, a ostatecznie w „Dzienniku Polskim” (pt. Dziennik Piwnicy pod Baranami).

W latach 1976–1986 organizował bale jubileuszowe z okazji rocznicy powstania kabaretu, obchodzone m.in. na scenie Starego Teatru.

Wystąpił w filmach dokumentalnych i fabularnych, m.in.

Reżyser i współautor scenariusza (z Janiną Garycką) filmu Dwa pawie na złotym sznurku (1989) nagrodzonego na XXIX Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych.

Inicjator pomysłów i imprez organizowanych z okazji „nieprawdopodobnych” i nieokrągłych rocznic, np.

Mistrz aranżacji niepowtarzalnych obchodów własnych imienin i urodzin organizowanych nocą w formie koncertu, balu, zakończonych kuligiem czy ogniskiem za każdym razem urządzanych w innym miejscu, np.

Stały się one tradycją Krakowa i po śmierci artysty obchodzone są w formie urodzinowych lub imieninowych koncertów w Teatrze im. J. Słowackiego pod nazwą „Koncert dla Piotra S.”.

Na ostatnie pięć lat życia Klinika Chorób Wewnętrznych CM UJ w Krakowie prof. Andrzeja Szczeklika stała się jego drugim domem. Nazywał ją „hotelem snów”. Profesor Jacek Musiał i dr Wiesław Królikowski opiekowali się nim do ostatniej minuty.

6 maja 1997[5] został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Wyróżnienia, odznaczeniaEdytuj

Z zespołem kabaretu objechał niemal pół świata, wszędzie zdobywając uznanie, nagrody i sukcesy.

Pomniki artystyEdytuj

  • pomnik Piotra Skrzyneckiego w Krakowie siedzącego przy stoliku pod ścianą, w ogródku kawiarni „Vis-à-vis” w Rynku Głównym w Krakowie
  • rzeźba ufundowana przez profesora medycyny Andrzeja Szczeklika, kierownika II Katedry Chorób Wewnętrznych CM UJ w Krakowie, stojąca przed budynkiem przy ul. Skawińskiej 8. Wyrzeźbił ją w 1998 Karol Gąsienica Szostak
  • odsłonięty w 2000 pomnik piwniczan (pomysł pomnika zaproponował Piotr na 40-lecie Piwnicy) wykonany przez profesora ASP Bronisława Chromego (m.in. twórcy kabaretu w 1956, przedstawiający ok. 50 głów żywych i zmarłych przyjaciół i artystów „Piwnicy”. Głowa Piotra Skrzyneckiego rozpoznawana jest po dzwonku (każda „wyrasta” z symbolu związanego z tym, czym dana postać zaznaczyła w życiu swoją obecność). Pomnik stoi w Parku Decjusza przed galerią artysty.

Pamięci artystyEdytuj

 
Tablica pamiątkowa w Alei Gwiazd Satyrykonu na głównym deptaku Legnicy (ul. Najświętszej Marii Panny)

PrzypisyEdytuj

  1. Praca zbiorowa, 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Wydawnictwo Edipresse Polska, Warszawa 2012, ​ISBN 978-83-7769-269-1​, s. 77.
  2. Piotr Cezary Skrzynecki. encyklopediakrakowa.pl [dostęp 2020-06-26]
  3. Zielona ziemia w bazie filmpolski.pl
  4. „Rozmowy z Piotrem” film o filmie, który nie powstał (pomysł, idea, plany realizacji)
  5. Przychodzimy, odchodzimy....
  6. Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. [dostęp 18 lutego 2011].
  7. M.P. z 2017 r. poz. 93 – pkt 1.
  8. Odznaczenia z okazji 60. rocznicy powstania kabaretu „Piwnica pod Baranami”. prezydent.pl. [dostęp 2016-09-09].

Linki zewnętrzneEdytuj