Plac Powstańców Warszawy w Warszawie

Plac Powstańców Warszawy – plac w śródmieściu Warszawy.

Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Śródmieście
Ilustracja
Pomnik Powstańców Warszawy, widok w kierunku północnym
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Plac Powstańców Warszawy w Warszawie
Ziemia52°14′07,0″N 21°00′47,6″E/52,235289 21,013219
Siedziba programów informacyjnych Telewizji Polskiej (nr 7)

W swojej historii plac nosił cztery nazwy. Obecną nadano we wrześniu 1957[1].

HistoriaEdytuj

Plac wytyczony został w latach 1823–1826 pomiędzy ulicami Szpitalną, Świętokrzyską i Warecką oraz obecnymi Sienkiewicza i Moniuszki. W 1839 otrzymał nazwę plac Dzieciątka Jezus od istniejącego tu od roku 1758 Szpitala Dzieciątka Jezus (przeniesionego w latach 1898–1901 na Ochotę w rejon ulic Lindleya i Nowogrodzkiej). Monumentalny budynek główny szpitala zajmował teren między ul. Świętokrzyską a obecną ul. Boduena[2].

W 1828 przy placu zakończono budowę dwupiętrowej kamienicy należącej do Karola Fryderyk Mintera, przy której powstała fabryka metalowej galanterii użytkowej i artystycznej[3]. Ok. 1865 fabryka została przeniesiona na ul. Smolną, a do dawnej kamienicy Minterów wprowadziła się Dyrekcja Poczt[4]. Na sąsiedniej posesji, w miejscu dawnego domu przedpogrzebowego i składu karawanów Szpitala Dzieciątka Jezus, od ok. 1862 działała stacja pocztowa z dużymi stajniami, warsztatami i budynkami mieszkalnymi dla pocztylionów[4].

Ok. 1870 plac został przemianowany na plac Warecki, gdyż został wytyczony na gruntach Józefa Pułaskiego – starosty wareckiego[5]. W 1901 roku na miejscu szpitala zbudowano kamienice czynszowe, po przeciwnej stronie placu zaś w 1860 stację pocztową, zastąpioną w latach 1912–1916 przez monumentalny gmach Poczty Głównej. W okresie międzywojennym w budynku miało również siedzibę Ministerstwo Poczt i Telegrafów (z adresem ul. Warecka 16)[6].

Plac był pierwotną lokalizacją pomnika Fryderyka Chopina[7].

W 1921 roku w setną rocznicę śmierci Napoleona Bonapartego plac otrzymał nazwę plac Napoleona, a na samym placu postawiono jego pomnik (później rozebrany)[8]. Monument odsłonięto ponownie w 2011.

W latach 1931–1933 przy placu zbudowano 16-piętrowy wieżowiec Towarzystwa Ubezpieczeniowego Prudential. Pierwszy w Polsce drapacz chmur o wysokości 66 metrów w 1938 zyskał Eksperymentalną Stację Telewizyjną na 16. piętrze, a na dachu postawiono 27-metrową antenę nadawczą, skąd zaczęto od 5 października 1938 roku nadawanie próbnych programów.

Osobny artykuł: Prudential.

Zabudowa placu ucierpiała w czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939[9]. W 1944 powstanie warszawskie i walki na placu zaczęły się ok. godz 16, czyli prawie godzinę przed godziną „W”. Budynek Prudentialu został zajęty przez powstańców i pozostawał w ich rękach do końca powstania. Z jego okien ostrzeliwano zajęty przez Niemców gmach Poczty Głównej, który został zdobyty 2 sierpnia. Budynek Prudentialu jako najwyższy w Warszawie mocno ucierpiał od nalotów i ostrzału artyleryjskiego. Np. pocisk z moździerza Karl-Geraet „Ziu” kalibru 600 mm, o masie 1,5 tony wystrzelony w 1944, znaleziono jako niewybuch podczas budowy II linii metra w 2012[10].

Po 1945 placu nie odbudowano praktycznie w przedwojennej formie poza budynkiem Prudentialu, który w latach 1954–2002 funkcjonował hotel Warszawa. We wrześniu 1957 nazwę placu zmieniono na plac Powstańców Warszawy[1].

W 1979 na placu odsłonięto płytę-pomnik upamiętniającą walki batalionu „Kiliński” podczas powstania warszawskiego[11].

W 2014, w związku z 70. rocznicą wybuchu powstania warszawskiego, nawierzchnia placu została wyremontowana. W 2017 dokonano jego kolejnej modernizacji, m.in. usuwając wielkie kolorowe donice ustawione w 2014 oraz sadząc 25 lip srebrzystych[12].

Ważniejsze obiektyEdytuj

Obiekty nieistniejąceEdytuj

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 385. ISBN 83-86619-97X.
  2. Józef Galewski, Ludwik B. Grzeniewski: Warszawa zapamiętana. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1961, s. 56.
  3. Małgorzata Dubrowska, Andrzej Sołtan: Brązownictwo warszawskie w XIX i XX wieku. Od Norblina do Łopieńskich. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 1999, s. 63. ISBN 83-7181-084-9.
  4. a b Małgorzata Dubrowska, Andrzej Sołtan: Brązownictwo warszawskie w XIX i XX wieku. Od Norblina do Łopieńskich. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 1999, s. 79. ISBN 83-7181-084-9.
  5. Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 142. ISBN 978-83-931203-1-4.
  6. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łodź: Księży Młyn, 2009, s. 16, 44. ISBN 978-83-61253-51-8.
  7. Hanna Kotkowska-Bareja: Pomnik Chopina. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 8, 14.
  8. Karol Mórawski, Wiesław Głębocki: Bedeker warszawski. W 400-lecie stołeczności Warszawy. Warszawa: Iskry, 83-207-1525-3, s. 191.
  9. Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 21–22.
  10. Kolejny niewybuch znaleziony na budowie metra w Warszawie – Wiadomości – WP.PL.
  11. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 677. ISBN 83-01-08836-2.
  12. Michał Wojtczuk. Plac do trzech razy sztuka?. „Gazeta Stołeczna”, s. 2, 23 listopada 2017. 

Linki zewnętrzneEdytuj