Pobiedna (województwo dolnośląskie)

wieś w województwie dolnośląskim

Pobiedna (niem. Wigandsthal) – wieś w Polsce, dawne miasto położone w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Leśna.

Pobiedna
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lubański
Gmina Leśna
Wysokość 401-474 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1267[1]
Strefa numeracyjna 75
Kod pocztowy 59-814
Tablice rejestracyjne DLB
SIMC 0190160
Położenie na mapie gminy Leśna
Mapa konturowa gminy Leśna, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Pobiedna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Pobiedna”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Pobiedna”
Położenie na mapie powiatu lubańskiego
Mapa konturowa powiatu lubańskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Pobiedna”
Ziemia50°56′13″N 15°17′45″E/50,936944 15,295833
Strona internetowa
Nieoficjalny herb wsi Pobiedna

Pobiedna uzyskała lokację miejską w 1666 roku, zdegradowane w 1815 roku[2].

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1945–1954 siedziba gminy Pobiedna. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.

DemografiaEdytuj

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1267 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Leśna.

HistoriaEdytuj

Osada została założona w roku 1667 przez Wiganda von Gersdorf jako miasto górnicze dla prześladowanych protestantów z terenów Czech.

Na przełomie lat 1803/1804 w rejonie miejscowości hrabia Adolf Traugott von Gersdorff wybudował kamienną wieżę obserwacyjną, mającą służyć do doświadczeń naukowych (pomiary prędkości światła, badanie wyładowań atmosferycznych, obserwacje planet i gwiazd)[3]. Budowlę zaprojektował hrabia von Reden. W 1850 r. wieżę odrestaurowano; od tego czasu funkcjonowała jako punkt widokowy z przyległą gospodą. Po kolejnym remoncie udostępniono ją dla turystów w 1885 r., a rok później nadano jej imię Cesarza Wilhelma[4].

Miasto utraciło prawa miejskie w 1815 roku.

W roku 1945 miejscowość została przyłączona do Polski. Jej dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec[5].

Nazwa miejscowościEdytuj

Osada została założona w roku 1667 koło wsi Meffersdorf (dzisiejsze Unięcice, stanowiące część Pobiednej) i otrzymała z tego powodu nazwę Meffersdorfer Städtel ("Miasteczko Meffersdorfskie" wzlędnie "Miasteczko Unięcickie"). Nazwa ta jednak funkcjonowała krótko - już w latach 70. XVII wieku pojawiła się forma Wigandsthal ("Dolina Wiganda" - od imienia założyciela miasta) i to ona ostatecznie się przyjęła. Po włączeniu miejscowości do Polski w roku 1945 nadano jej nazwę Sokołów, a następnie Pobiedna, nie związaną z wcześniejszą tradycją nazewniczą[6], mimo iż znane są przykłady tworzenia polskiego nazewnictwa związanego z imieniem Wigand (zob. Wigancice, Wigancice Żytawskie). Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[7].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[8]:

  • miasto (ośrodek historyczny)
  • kościół ewangelicki, z XVIII wieku, wewnątrz barokowe nagrobki, obecnie ruina-wieża
  • cmentarz przy kościele, ewangelicki, obecnie katolicki, z XVIII w.
  • zespół pałacowy, z XVIII w.:
  • dom, Rynek 8 (dec. nr 9), z XVIII w.

inne obiekty:

  • wieża Mon Plaisir (Moja Przyjemność, później wieża Wilhelma) - wybudowana w latach 1803-1804 jako obserwatorium astronomiczne do obserwacji planet i gwiazd, pomiarów prędkości światła, badań wyładowań atmosferycznych, od 1850 r.po odrestaurowaniu atrakcja turystyczna – punkt widokowy, od 1885 r. wieża Cesarza Wilhelma[10]
  • Czarna aleja wytyczona w 1766 r. w kierunku Wolimierza[10]

PrzypisyEdytuj

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 60-61.
  3. Arkadiusz Lipin "Zwrócić Moją Przyjemność gwiazdom" [dostęp 28.08.2013]
  4. Arkadiusz Lipin "Pałac Gersdorfów i wieża Mon Plaisir (Cesarza Wilhelma)" [dostęp 28.08.2013]
  5. [W. Sienkiewicz, G. Hryciuk: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki: 1939-1959: atlas ziem Polski; Wyd. Demart; Warszawa; 2009; ​ISBN 978-83-7427-481-4​]
  6. K. Rymut: Nazwy miast Polski, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1980, s. 188.
  7. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 101. [dostęp 10.9.2012].
  9. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 309
  10. a b c d Pałac Gersdorfów i wieża Mon Plaisir. www.goryizerskie.pl. [dostęp 11.09.2015].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj