Otwórz menu główne

Podbrodzie

miasto na Litwie

Podbrodzie (lit. Pabradė) – miasto na Litwie, w Auksztocie, nad Żejmianą, u ujścia Dubinki, 38 km na południowy zachód od Święcian, stacja kolejowa na linii WilnoDyneburg dawnej Kolei Warszawsko-Petersburskiej.

Podbrodzie
Pabradė
Ilustracja
Widok miasta
Herb
Herb
Państwo  Litwa
Okręg wileński
Burmistrz Edvard Vorsinski od 2016.06.10
Powierzchnia 11,11 km²
Populacja (2016)
• liczba ludności
• gęstość

5 502
495 os./km²
Nr kierunkowy 387
Kod pocztowy 18175
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Podbrodzie
Podbrodzie
Ziemia54°59′N 25°47′E/54,983333 25,783333
Strona internetowa
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia

Położone w okręgu wileńskim, w rejonie święciańskim, do 1939 w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie święciańskim.

Miasto jest ośrodkiem kultury polskiej na Litwie, znajduje się tutaj polska szkoła średnia.

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o Podbrodziu pochodzą z końca XV wieku. W tym czasie była to tylko mała wieś, w której do 1928 nie było żadnej szkoły. Po rozbiorach Polski w zaborze rosyjskim. W końcu XIX wieku, wraz z przeprowadzeniem przez Podbrodzie Kolei Warszawsko-Petersburskiej, znacznie wzrosła liczba mieszkańców (około 312 domostw). Większość ludzi było niepiśmiennych, zamożniejsi wyjeżdżali uczyć się do Kiemieliszek.

W 1905 we wsi Bajorele obok Podbrodzia (dzisiaj to część miasta) założono trzyletnią szkołę początkową. Uczniowie 1, 2 i 3 klasy uczyli się w jednym pokoju. Nauczanie odbywało się w języku rosyjskim, z wyjątkiem lekcji języka polskiego. W czasie I wojny światowej wprowadzono lekcje języka niemieckiego.

W 1919 przejazdem do rodzinnego dworku w Zułowie na stacji kolejowej w Podbrodziu zatrzymał się Józef Piłsudski. Podbrodzianie zwrócili się wówczas do niego z prośbą o nadanie Podbrodziu statusu miasta. W drodze wyjątku status ten został przyznany. W okresie II RP Podbrodzie było siedzibą wiejskiej gminy Podbrodzie.

 
Gmach dawnej Szkoły im. Józefa Piłsudskiego

W 1928 rozpoczęto budowę szkoły, środki pochodziły z Fundacji J. Piłsudskiego. Prace trwały trzy lata. Po zbudowaniu szkoły nadano jej imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. Prezesem Komitetu Wykonawczego Budowy Szkoły im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Podbrodziu był mjr Franciszek Karassek[1]. Była to szkoła siedmioletnia. Uczono w niej religii, języka polskiego, historii, geografii, przyrody, arytmetyki z geometrią, rysunków, śpiewu. Kierownikiem szkoły był Antoni Duchnowicz.

Kiedy tę część Wileńszczyny przyłączono do Litwy, w Podbrodziu nauczyciele Polacy zostali wymienieni na Litwinów. Większość uczniów opuściła szkołę, ze względu na nieznajomość języka litewskiego[2].

Po II wojnie światowej i utracie miasta przez Polskę, do 1 listopada 1946 z rejonu podbrodzkiego w obecne granice Polski wysiedlono 5,5 tys. Polaków, natomiast ok. 10,4 tys. wciąż pozostawało w rejonie[3].

DemografiaEdytuj

 

Przynależność etnicznaEdytuj

 
Gimnazjum Żejmiana (polska szkoła średnia)
2011 r., 5944 mieszkańców

2001 r., 6525 mieszkańców

  • Polacy – 46,5 % (3034);
  • Litwini – 24,14 % (1575);
  • Rosjanie – 16,98 % (1108);
  • Białorusini – 4,81 % (314);
  • Ukraińcy – 1,44 % (94);
  • inni – 6,13 % (400).

ArchitekturaEdytuj

Architektura zabytkowa[4]:

  • Dworzec kolejowy, wzniesiony w latach międzywojennych
  • Zabytkowa cerkiew św. Sergiusza, dawny polski kościół garnizonowy pw. św. Józafata
  • Gmach dawnej szkoły im. Józefa Piłsudskiego z czasów II RP, później dom dziecka
  • Drewniany dom letniskowy z pocz. XX w.
  • Inne drewniane domy

Architektura powojenna i najnowsza:

  • Kościół NMP Królowej Rodzin z 2007[4]

PrzypisyEdytuj

  1. Komitet Wykonawczy Budowy Szkoły im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Podbrodziu. podbrodzie.info.pl. [dostęp 2017-04-06].
  2. Ze wspomnień byłego ucznia Zenona Pawlukiewicza.
  3. Stanisław Ciesielski, Aleksander Srebrakowski, www.hist.uni.wroc.pl [dostęp 2019-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2002-10-17].
  4. a b Podbrodzie i okolice - Wirtualna Wileńszczyzna, www.podbrodzie.info.pl [dostęp 2019-03-07] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj