Podgórzyn (województwo dolnośląskie)

wieś w województwie dolnośląskim

Podgórzyn (do 1945 niem. Giersdorf[3], do marca 1946 Popławy) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Podgórzyn.

Podgórzyn
wieś
Ilustracja
Kościół pw. MB Częstochowskiej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat karkonoski
Gmina Podgórzyn
Wysokość 350-480[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1789[2]
Strefa numeracyjna 75
Kod pocztowy 58-562
Tablice rejestracyjne DJE
SIMC 0192100
Położenie na mapie gminy Podgórzyn
Mapa konturowa gminy Podgórzyn, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Podgórzyn”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Podgórzyn”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Podgórzyn”
Położenie na mapie powiatu karkonoskiego
Mapa konturowa powiatu karkonoskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Podgórzyn”
Ziemia50°49′57″N 15°41′01″E/50,832500 15,683611
Strona internetowa
Tramwaj upamiętniający nieistniejącą linię

PołożenieEdytuj

Podgórzyn to duża wieś położona na wysokości 350-480 m n.p.m.[1] Miejscowość leży w dolinie rzeki Podgórnej, częściowo w obrębie Pogórza Karkonoskiego (Podgórzyn Górny), a częściowo na terenie Kotliny Jeleniogórskiej (Podgórzyn Dolny)[1]. Na północ od miejscowości znajdują się Stawy Podgórzyńskie, założone na przełomie XIV i XV wieku przez zakon cystersów[1]; w późniejszym okresie własność Schaffgotschów z Cieplic, a od 1996 własność prywatna. Kompleks 67 stawów obejmuje 150 ha i należy do najcenniejszych zespołów przyrodniczych Kotliny Jeleniogórskiej, a zarazem do najwyżej położonych kompleksów wodnych w tej części Europy. Na uwagę zasługuje bogactwo świata ptactwa wodnego m.in. kaczki, perkozy, czaple siwe, tracze mirogęsi. W stawach w sposób tradycyjny hodowane są takie gatunki, jak karp, amur, tołpyga oraz sezonowo jesiotr i pstrąg.

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim. Miejscowość jest siedzibą władz gminy Podgórzyn, a także Zarządu Zlewni Bobru i Nysy Łużyckiej RZGW we Wrocławiu.

HistoriaEdytuj

Wioska ta jest jedną z najstarszych na ziemi jeleniogórskiej, bo zachowały się o niej dokumenty, które sięgają roku 1305[1]. Rozwój wsi wiązał się z założeniem przez cystersów z Cieplic stawów rybnych[1]. W późniejszym okresie rozwijało się rzemiosło: w wieku XVII wieku działała tutaj odlewnia dzwonów, a w roku 1681 założono dużą papiernię[1], a w 1852 młyn papierniczy[4]. W połowie XIX wieku na terenie miejscowości istniała szlifiernia szkła i kamieni[1]. Funkcjonowały tu również mniejsze zakłady: młyny wodne, tkalnie, bielniki, browar i wytwórnia szkła[1]. Rozwój turystyki przyniósł z kolei powstanie pensjonatów, hoteli i gospód[1]. Od 1911 do 31 grudnia 1964 kursował tutaj tramwaj z Jeleniej Góry (od 20 maja 1914 z Podgórzyna Górnego)[5]. Fakt ten upamiętnia tramwaj ustawiony na dawnym przystanku końcowym w Podgórzynie Górnym.

W 2017 rozpoczęła się budowa nowej szkoły we wsi[6].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[7]:

  • kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, z XV-XVIII w., przebudowany w XIX w.
  • cmentarz przy kościele, z końca XVIII w.
    • dom przedpogrzebowy
    • bramy
  • kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, z lat 1778-1780

Ponadto w gminnej ewidencji zabytków znajdują się obiekty zlokalizowane przy ulicach Bujwida (nr 18, 19 i 22), Ewangelickiej (nr 1, 4, 12), Kościelnej (nr 1), Nadwodnej (nr 6, 9 i 10), Ogrodowej (nr 2 i 16), Zielonej (nr 2, 5, 7) i Żołnierskiej (nr 1, 7, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 22, 35, 40, 44, 47, 60, 62, 63, 72, 74, 75, 77, 79, 82, 83, 91, 91a, 96, 99, 118 i 119) oraz stanowiska archeologiczne we wsi[8].

Szlaki turystyczneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 3: Karkonosze. Warszawa; Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1993, s. 159-161. ISBN 83-7005-168-5.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  4. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 227
  5. Cezary Wiklik Historia na szynach pisana. Jeleniogórskie tramwaje
  6. Rozpoczęła się budowa szkoły w Podgórzynie
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 53. [dostęp 27 sierpnia 2012].
  8. Gminna ewidencja zabytków
  9. Mapa turystyczna. [dostęp 2020-09-23].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj