Otwórz menu główne
Szyb podsadzkowy wraz z linociągiem do transportu piasku rzecznego, kopalnia węgla w zagłębiu Jharia, Okręg Damodar, Indie

Podsadzka - materiał nietoksyczny i niepalny, dostarczony z powierzchni lub wyrobisk drążonych w kamieniu, wypełniający pustki poeksploatacyjne.

Materiałem podsadzkowym może być piasek lub odpady przemysłowe: skała płonna, żwir, żużel, popiół granulowany, a także mieszanina piasku z odpadami[1] i inne substancje spełniające określone wymogi ministerstwa ochrony środowiska.

Spis treści

Rodzaje podsadzekEdytuj

  • podsadzka sucha:
    • układana ręcznie
    • miotana
    • pneumatyczna (dmuchana);
  • podsadzka hydrauliczna – polega na tłoczeniu do wyrobisk kopalnianych pod ciśnieniem nawodnionego piasku lub rzadziej skały płonnej celem zniwelowania ubytku masy spowodowanego eksploatacją górotworu. Osiadanie terenu wynosi zaledwie 10-15% miąższości pokładu.

Podsadzka sucha i podsadzka hydrauliczna może być:

  • pełna
  • częściowa.

Zalety podsadzania wyrobiskEdytuj

Likwidacja zrobów poprzez podsadzanie może przynieść następujące korzyści[2]:

  • opanowywanie pracy stropów
  • zmniejszenie wielości deformacji górotworu
  • zmniejszenie strat eksploatacyjnych
  • likwidacja pożarów kopalnianych przy zastosowaniu podsadzki hydraulicznej
  • ochrona środowiska poprzez wykorzystanie odpadów jako materiału
  • likwidacja niedostępnych zrobów mogących powodować nieciągłe deformacje powierzchni i pożaru endogeniczne pokładów
  • zmniejszenie ilości wydzielanych gazów kopalnianych.

Podsadzka w PolsceEdytuj

 
Most podsadzkowy przy szybie Zbigniew, KWK Bobrek-Piekary, ruch Bobrek (2019)
 
Most podsadzkowy przy szybie Witczak, KWK Centrum, Bytom (2016)

Podsadzka z wykorzystaniem skały płonnej składowanej na hałdach została wprowadzona na ziemiach polskich w 1893 roku[3].

Kopalnie piasku podsadzkowegoEdytuj

Kopalnie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego w latach 80. były zaopatrywane w piasek podsadzkowy głównie z kopalni piasku w Szczakowej (rejon Pustyni Błędowskiej), Kotlarni, Gołonogu. Piasek był transportowany koleją czterema magistralami: wschodnią, zachodnią, północną i południową oraz linią biegnącą do Rybnickiego Okręgu Węglowego[4]. Materiał był ładowany w samowyładowcze wagony podsadzkowe, które wjeżdżały na samowyładowcze mosty podsadzkowe[5].

WspółczesnośćEdytuj

Obecnie w polskich kopalniach stosuje się podsadzkę hydrauliczną. Taki sposób zabezpieczania wyrobisk stanowił zaledwie 2% w 2009 roku (w przeciwieństwie do ok. 50% w przeszłości) i był stosowany w kopalniach: KWK Bobrek-Centrum (zakończenie podsadzki przed 2011 rokiem[6]), KWK Wujek (zakończenie podsadzki w połowie 2015 roku[7]), KWK Wieczorek (planowane zakończenie podsadzki pod koniec 2016 roku[7]), KWK Staszic, a także w KWK Mysłowice-Wesoła[8], reszta kopalń wybierała głównie na zawał[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Adamek 1980 ↓, s. 31.
  2. Adamek 1980 ↓, s. 11.
  3. Jan Palarski. Design of backfill as support in Polish Coal Mines. „The Journal of The South African Institute of Mining and Metallurgy”. 94 (8), s. 218, 1994-08 (ang.). 
  4. Adamek 1980 ↓, s. 68.
  5. Adamek 1980 ↓, s. 70-71.
  6. Piotr Kołodziejczyk. Kopalnie są na całym Śląsku, ale tylko Bytom się zapada. „Dziennik Zachodni”, 2011-08-10. Polska Press Sp. z o.o. 
  7. a b Program naprawczy po roku. „Nasz Holding”, s. 3, 2016. Katowicki Holding Węglowy. ISSN 12344834. 
  8. Maciej Dorosiński: Stary i sprawdzony sposób. W: Trybuna Górnicza [on-line]. Wydawnictwo Górnicze, 2017-02-11. [dostęp 2017-11-05].
  9. Podsadzka poszła do lamusa. WNP.PL, 2009-01-28. [dostęp 2016-10-16].

BibliografiaEdytuj

  • Ryszard Adamek: Podsadzanie wyrobisk górniczych. Katowice: Śląsk, 1980, s. 11. ISBN 83-216-0045-X.