Podział administracyjny Wolnego Miasta Gdańska

Wolne Miasto Gdańsk, zgodnie z art. 67 i 68 Konstytucji WMG, dzieliło się na powiaty miejskie (niem. Stadtkreise), wiejskie (Landkreise) i gminy (Gemeinden)[1][2]. Powiatów było 5 (2 miejskie i 3 ziemskie), a gmin 267[a] (w tym 2 miejskie). Utworzono je z przyłączonych w całości lub w większości dawnych powiatów pruskich: Danziger Höhe i Danziger Niederung, a także niewielkich fragmentów powiatów: Berent (kościerskiego), Dirschau (tczewskiego), Elbing (elbląskiego), Karthaus (kartuskiego), Marienburg (malborskiego) i Neustadt (wejherowskiego)[3][4].

Wolne Miasto Gdańsk
Godło Wolnego Miasta Gdańsk
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Wolnego Miasta Gdańska

Wikiprojekt Polityka

Podział WMG na powiaty
Mapa konturowa powiatu gdańskiego
Mapa dawnych gmin WMG na terenie dzisiejszego powiatu gdańskiego
Powiat Danziger Höhe
Powiat Danziger Niederung
Mapa konturowa Gdańska
Mapa dawnych gmin WMG na terenie dzisiejszego Gdańska
Powiat Danziger Höhe
Powiat Danziger Niederung
Mapa konturowa powiatu nowodworskiego
Mapa dawnych gmin WMG na terenie powiatu nowodworskiego
Powiat Danziger Niederung
Powiat Großes Werder
Mapa konturowa powiatu malborskiego
Mapa dawnych gmin WMG na terenie powiatu malborskiego
Powiat Großes Werder
Mapa konturowa powiatu sztumskiego, blisko lewej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Pieckel”
Mapa dawnych gmin WMG na terenie powiatu sztumskiego
Powiat Großes Werder

Lista powiatów i gmin Wolnego Miasta Gdańska

edytuj

Powiaty miejskie

edytuj

Powiaty ziemskie

edytuj
Powiat Danziger Höhe[5][6]
Nazwa oficjalna Nazwa polska
Babenthal Babidół
Barenhütte Borowina
Bölkau Bielkowo
Borgfeld Borkowo
Bösendorf Zła Wieś
Braunsdorf Błotnia
Buschkau Buszkowy
Ellerbruch Olszanka
Gischkau Juszkowo
Glasberg Szklana Góra
Goldkrug Złota Karczma
Golmkau Gołąbkowo
Goschin Goszyn
Grenzacker Bliziny
Grenzdorf Graniczna Wieś
Groß Paglau Pawłowo
Groß Trampken Trąbki Wielkie
Guteherberge Lipce
Hohenstein Pszczółki
Jenkau Jankowo Gdańskie
Jetau Jagatowo
Kahlbude Kolbudy
Katzke Kaczki
Kelpin Kiełpino Górne
Kladau Kłodawa
Klanau Klonowo Górne i Dolne
Klein-Kelpin Kiełpinek
Klein-Trampken Trąbki Małe
Klempin Klępiny
Kleschkau Kleszczewko
Kleschkau-Rosenberg Kleszczewko-Różyny
Kohling Kolnik
Kowall Kowale
Lamenstein Ełganowo
Langenau Łęgowo
Lappin Łapino
Löblau Lublewo Gdańskie
Maidahnen Majdany
Mariensee Przywidz
Marschau Marszewo
Meisterswalde Mierzeszyn
Müggau Migowo
Neuendorf Nowa Wieś Przywidzka
Nieder Sommerkau Ząbrsko Dolne
Nobel Niegowo
Oberhölle Piekło Górne
Oberhütte Huta Górna
Oberkahlbude Kolbudy Górne
Ober Sommerkau Ząbrsko Górne
Ochsenkopf Częstocin
Oliva-Forst Obręb Leśny Oliwa
Ostroschken Ostróżki
Ottomin Otomin
Pietzkendorf Piecki
Pomlau Pomlewo
Postelau Postołowo
Prangenau Pręgowo
Praust Pruszcz Gdański
Rambeltsch Rębielcz
Rosenberg Różyny
Saalau Żuława
Saskoschin Zaskoczyn
Schaplitz Czapielsk
Scharfenort Ostróżek
Scharshütte Gromadzin
Schönbeck Miłowo
Schönfeld Łostowice
Schönwarling Skowarcz
Schüddelkau Szadółki
Schwarzenfelde Czerniec
Schwarzhütte Czarna Huta
Schwintsch Świńcz
Sobbowitz Sobowidz
Stangenwalde Jodłowno
Straschin-Prangschin Prędzieszyn
Strauchhütte Kierzkowo
Strippau Trzepowo
Suckschin Żukczyn
Tiefenthal Roztoka
Trockenhütte Sucha Huta
Uhlkau Ulkowy
Wartsch Warcz
Wiesenthal Drzewina
Wonneberg Ujeścisko
Zipplau Cieplewo
Powiat Danziger Niederung[5][7]
Nazwa oficjalna Nazwa polska
Bodenwinkel Kąty Rybackie
Bohnsack Sobieszewo
Bohnsackerweide Sobieszewska Pastwa
Breitfelde Szerzawa
Einlage Przegalina
Fischerbabke Rybina
Freienhuben Izbiska
Gemlitz Giemlice
Glabitsch Głobica
Gottswalde Koszwały
Grebinerfeld Grabowe Pole
Groschkenkampe Groszkowo
Groß Plehnendorf Płonia Wielka
Groß Zünder Cedry Wielkie
Güttland Koźliny
Haus und Laschkenkampe Łaska Kępa
Herren und Mönchengrebin Grabiny-Zameczek i Grabiny Duchowne
Herzberg Miłocin
Hochzeit Wiślina
Junkeracker Junoszyno
Junkertroyl Chorążówka
Käsemark Kiezmark
Klein Plehnendorf Płonia Mała
Klein Zünder Cedry Małe
Knüppelkrug Odrzygość
Krampitz Krępiec
Kriefkohl Krzywe Koło
Landau Lędowo
Langfelde Długie Pole
Letzkau Leszkowy
Letzkauerweide Leszkowy Wybudowanie
Müggenhahl Rokitnica
Nassenhuben Mokry Dwór
Neuendorf Przejazdowo-Dobrowo
Neunhuben Dziewięć Włók
Neupfundkrug Ostatni Grosz
Nickelswalde Mikoszewo
Osterwick Ostrowite
Östlich Neufähr Górki Wschodnie
Pasewark Jantar
Poppau Popowo
Prinzlaff Przemysław
Quadendorf Przejazdowo
Reichenberg Bogatka
Rostau Roszkowo
Scharfenberg Bystra
Schlewenhorst Świbno
Schmerblock Błotnik
Schnakenburg Komary
Schönau Stanisławowo
Schönbaum Drewnica
Schönbaumerweide Drewniczka
Schönrohr Trzcinisko
Schusterkrug Szewce Gdańskie
Sperlingsdorf Wróblewo
Steegen Stegna
Steegenerwerder Stegienka
Steegen Forst Stegna-Las
Stüblau Steblewo
Stutthof Sztutowo
Trutenau Trutnowy
Vogelsang Skowronki
Weichselufer Linkes Lewy Brzeg Wisły
Weichselufer Rechtes Prawy Brzeg WIsły
Weßlinken Wiślinka
Wordel Orle
Wossitz Osice
Wotzlaff Wocławy
Zugdam Suchy Dąb
Powiat Großes Werder[5][8]
Nazwa oficjalna Nazwa polska
Altebabke Stare Babki
Altenau Starynia
Altendorf Starza
Altmünsterberg Stara Kościelnica
Altweichsel Stara Wisła
Barendt Boręty
Barenhof Niedźwiedzica
Bärwalde Niedźwiedziówka
Beiershorst Wybicko
Biesterfelde Bystrze
Blumstein Kamienice
Brodsack Chlebówka
Bröske Brzózki
Brunau Bronowo
Damerau Dąbrowa
Dammfelde Grobelno
Eichwalde Dębina
Einlage Jazowa
Fürstenau Kmiecin
Fürstenwerder Żuławki
Gnojau Gnojewo
Grenzdorf A Osłonka
Grenzdorf B Płonina
Groß Lesewitz Lasowice Wielkie
Groß Lichtenau Lichnowy
Groß Mausdorf Myszewo
Groß Montau Mątowy Wielkie
Halbstadt Półmieście
Herrenhagen Pielica
Heubuden Stogi
Holm Chełmek
Horsterbusch Wierciny
Irrgang Martąg
Jankendorf Jankowo Żuławskie
Jungfer Marzęcino
Kalteherberge Świerznica
Kalthof Kałdowo
Kaminke Kamionka
Keitlau Swaryszewo
Klein Lesewitz Lasowice Małe
Klein Lichtenau Lichnówki
Klein Mausdorf Myszewko
Klein Mausdorferweiden Łączki Myszewskie
Klein Montau Mątowy Małe
Krebsfelde Rakowiska
Küchwerder Wiśniewka Gdańska
Kunzendorf Kończewice
Ladekopp Lubieszewo
Lakendorf Solnica
Leske Laski
Ließau Lisewo Malborskie
Lindenau Lipinka
Lupushorst Lubstowo
Marienau Marynowy
Mielenz Miłoradz
Mierau Mirowo
Neudorf Nowinki
Neukirch Nowa Cerkiew
Neulanghorst Orliniec
Neumünsterberg Nowa Kościelnica
Neunhuben Czesławiec
Neustädterwald Gozdawa
Neuteich[b] Nowy Staw
Neuteicherhinterfeld Kącik
Neuteicherwalde Stawidła
Neuteichsdorf Stawiec
Niedau Nidowo
Orloff Orłowo
Orlofferfelde Orłowskie Pole
Palschau Palczewo
Parschau Parszewo
Petershagen Żelichowo
Pieckel Piekło
Pietzkendorf Piecewo
Platenhof Cyganka
Pletzendorf Płotnik
Pordenau Pordenowo
Prangenau Pręgowo Żuławskie
Rehwalde Gaik
Reimerswalde Leśnowo
Reinland Starocin
Rosenort Suchowo
Rückenau Rychnowo Żuławskie
Schadwalde Szawałd
Scharpau Szkarpawa
Schlangenhaken Wężowiec
Schleusendamm Wężownica
Schönau Kraśniewo
Schöneberg Ostaszewo
Schönhorst Gniazdowo
Schönsee Jeziernik
Simonsdorf Szymankowo
Stadtfelde Cisy
Stobbendorf Stobiec
Stuba Stobna
Tannsee Świerki
Tiege Tuja
Tiegenhagen Tujce
Tiegenhof[b] Nowy Dwór Gdański
Tiegenort Tujsk
Tiegerfelde Tujskie Pole
Tragheim Tragamin
Tralau Tralewo
Trampenau Trępnowy
Trappenfelde Tropiszewo
Vierzehnhuben Zadwórze
Vogtei Włodarka
Walldorf Powalina
Warnau Kościeleczki
Wernersdorf Pogorzała Wieś
Wiedau Widowo Żuławskie
Zeyer Kępki
Zeyersvorderkampen Kępiny Małe

Po 1939 wszystkie gminy znalazły się w nowo utworzonym okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie, a po 1945 – w granicach Polski.

  1. Spotyka się różne liczby gmin WMG, np. 248 (suma z linków: [1],[2] i [3] ), czy 251 (Historia Pomorza. Tom V (1918-1939). Województwo pomorskie i Wolne Miasto Gdańsk, red. S. Wierzchowski, P. Olstowski, Toruń 2015, str. 348-349), w artykule podano ich największą liczbę (ze źródła: [4]).
  2. a b Gmina miejska

Bibliografia

edytuj
  • Stanisław Rospond: Słownik nazw geograficznych Polski zachodniej i północnej. Według uchwał Komisji Ustalania Nazw Miejscowych pod przewodnictwem Stanisława Srokowskiego. Cz. 1: polsko-niemiecka, cz. 2: niemiecko-polska. Polskie Towarzystwo Geograficzne, Wrocław – Warszawa 1951.

Przypisy

edytuj
  1. Art. 67 i 68 Konstytucji WMG [online], danzig-online.pl [dostęp 2021-03-12] [zarchiwizowane z adresu 2007-05-03].
  2. Art. 67 i 68 Konstytucji WMG [online], web.archive.org, 1 lutego 2012 [dostęp 2021-03-12] [zarchiwizowane z adresu 2012-02-01] (niem.).
  3. Der Versailler Vertrag (III.Teil) [online], versailler-vertrag.de [dostęp 2021-03-12].
  4. Traktat pokoju między mocarstwami sprzymierzonemi i skojarzonemi i Niemcami, podpisany w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 roku/3 [online], pl.wikisource.org [dostęp 2021-03-12] (pol.).
  5. a b c Lista gmin WMG (niem.) [online], web.archive.org, 15 września 2016 [dostęp 2021-03-19] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-15].
  6. Gemeindeverzeichnis Kreis Danziger Höhe [Stand: 31. 8. 1939] [online], territorial.de [dostęp 2021-03-19].
  7. Gemeindeverzeichnis Landkreis Danziger Niederung [Stand: 31. 8. 1939] [online], territorial.de [dostęp 2021-03-19].
  8. Gemeindeverzeichnis Kreis Großes Werder [Stand: 31. 8. 1939] [online], territorial.de [dostęp 2021-03-19].