Otwórz menu główne

Podział administracyjny Wrocławia

Podział administracyjny do 1945Edytuj

Do 1945 roku Wrocław podzielony był dwustopniowo: na Stadteile (części miasta) odpowiadające dawnym przedmieściom, zaś te dzieliły się na Viertel (dzielnice), czasem administracyjnie łączone ze sobą, wywodzące się z pierwotnego podziału średniowiecznego miasta na cztery części, czyli Viertel (stan na lata 1904–1911)[a]

Stare Miasto (Altstadt)Edytuj

  • Schloßviertel (Dzielnica Zamkowa)
  • Taschenviertel (Dzielnica Sakwowa)
  • Neumarktviertel (Dzielnica Nowego Targu)
  • Elisabethviertel (Dzielnica św. Elżbiety)

Przedmieście Odrzańskie (Oder-Stadtteil)Edytuj

Przedmieście Piaskowe (Sand-Stadtteil)Edytuj

  • Domviertel (Dzielnica Katedralna; Ostrów Tumski)
  • Hochschulviertel (Dzielnica Akademicka); Neu-Scheitnig (Nowe Szczytniki)
  • Sternviertel (Dzielnica Gwieździsta)
  • Michaelisviertel (Dzielnica św. Michała)
  • Scheitnig (Szczytniki)
  • Leerbeutel (Zalesie)

Przedmieście Oławskie (Ohlauer Stadteil)Edytuj

  • Mauritiusviertel (Dzielnica św. Maurycego)
  • Ohleviertel (Dzielnica Oławska)
  • Morgenau (Rakowiec)
  • Parschner Viertel (Parczów)

Przedmieście Strzelińskie (Strehlener Stadteil)Edytuj

Przedmieście Świdnickie (Schweidnitzer Stadtteil)Edytuj

  • Tauentzienviertel (Dzielnica Tauentziena)
  • Siebenhufen (Siedem Łanów)
  • Gabitz (Gajowice)
  • Neudorf (Nowa Wieś)
  • Kleinburg (Borek)
  • Kaiser-Wilhelm-Viertel (Dzielnica Cesarza Wilhelma)

Przedmieście Mikołajskie (Nikolai-Stadteil)Edytuj

  • Friedrich-Wilhelm-Viertel (Dzielnica Fryderyka Wilhelma)
  • Märkisches Viertel (Dzielnica Markijska)
  • Tschepine (Szczepin)
  • Pöpelwitz (Popowice)
  • Zankholz (Sporny Las)

Podział administracyjny 1945-1952Edytuj

 
Podział Wrocławia na obwody w latach 1946–1951

Przejęcie władzy w mieście przez polską administrację w roku 1945 spowodowało także zmiany w podziale administracyjnym Wrocławia. Dotychczasowy podział stosowany przez Niemców przestał obowiązywać, w jego miejsce zarząd miasta wprowadził podział na 12 nowych jednostek – obwodów, ale już w roku 1946 ich liczba zmniejszyła się do ośmiu. Instytucją zarządzającą każdym z ośmiu obwodów był Miejski Urząd Obwodowy – jednostka pomocnicza Zarządu Miasta. W roku 1951 cztery obwody zwiększyły swoja powierzchnię o przyłączone do miasta osiedla. Podział Wrocławia na osiem obwodów przestał obowiązywać w roku 1952, kiedy to zastąpiono je pięcioma dzielnicami, których granice częściowo pokrywały się z granicami dawnych obwodów. Poszczególne obwody obejmowały następujące osiedla:

  • Obwód I – Stare Miasto, Przedmieście Oławskie, Księże Małe, Księże Wielkie i południowo-wschodnie osiedla, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Hercena 12
  • Obwód II – obszar ograniczony korytem Odry, Starej Odry i Kanału Miejskiego, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Stalina 62 (dzisiejsza Jedności Narodowej)
  • Obwód III – południowe osiedla Wrocławia, w roku 1951 dołączono Brochów, Bieńkowice, Jagodno, Klecinę, Lamowice Stare, Ołtaszyn i Wojszyce, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Kościuszki 31
  • Obwód IV – południowo-zachodnie osiedla miasta, obszar późniejszej dzielnicy Fabryczna, w roku 1951 dołączono Oporów i Muchobór Wielki, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Podwale Mikołajskie 13
  • Obwód V – obszar tzw. Wielkiej Wyspy, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Partyzantów 68
  • Obwód VI – północne osiedla Wrocławia, w roku 1951 dołączono Sołtysowice, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Kasprowicza 46
  • Obwód VII – Psie Pole i wschodnie osiedla miasta, w roku 1951 dołączono Zakrzów, Zgorzelisko i Wojnów, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Krzywoustego 290
  • Obwód VIII – Leśnica i zachodnie osiedla miasta, siedziba urzędu obwodowego znajdowała się przy ulicy Skoczylasa 16

Podział administracyjny 1952-1990Edytuj

Po reformie administracyjnej w roku 1950 podzielono Wrocław na pięć dzielnic, z dzielnicowymi radami narodowymi jako organami jednolitej władzy państwowej.

W nawiasie podano datę przyłączenia do Wrocławia; brak takiej daty oznacza, iż osiedle jest częścią średniowiecznego jądra miasta.

 
Pięć dzielnic Wrocławia
 
Rozwój terytorialny miasta

Stare MiastoEdytuj

ŚródmieścieEdytuj

KrzykiEdytuj

Psie PoleEdytuj

FabrycznaEdytuj

Podział administracyjny po 1990Edytuj

DzielniceEdytuj

W 1991 roku Rada Miejska Wrocławia zlikwidowała byłe urzędy dzielnicowe[1] i rozpoczęła trwający cały okres lat 90. proces łączenia byłych instytucji dzielnicowych w ogólnomiejskie. Jednakże instytucje państwowe są często nadal właściwe dla obszarów byłych dzielnic, jak np. sądy rejonowe, jednostki ZUS czy urzędy skarbowe. Ich nazwy używane są też w wielu innych sytuacjach, na przykład w przypadku zapomnienia przedwojennych nazw miejscowych (w szczególności na obszarze byłej dzielnicy Śródmieście), co często doprowadza do pomyłek, jak na przykład w przypadku dzielnicy Krzyki i osiedla o tej samej nazwie.

Utworzenie dzielnic samorządowych, na wzór warszawskich lub krakowskich było dyskutowane, podobnie jak utworzenie samorządowych organizacji byłych miast: Psiego Pola i Leśnicy, jednak dyskusje nie doprowadziły do wypracowania konkretnych rozwiązań.

OsiedlaEdytuj

Uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia[2] utworzono w zamian osiedla, które posiadają rady osiedlowe i zarządy, spełniające ograniczone funkcje samorządowe[b].

Osiedla i dzielnice Wrocławia
Osiedle administracyjne
(od 1991)
Liczba mieszkańców
w tys. 2017(2008)
Zmiana liczby
ludności 2008-2017
Liczba mieszkań (2017)[3] Dawna dzielnica Uwagi: osiedla,
jednostki przestrzenne
Nazwa niemiecka
(do 1945)
Gajowice 24,8 (27,6)   10,4% 13 789 Fabryczna Gabitz
Gądów-Popowice Południowe 25,8 (26,4)   2,3% 12 830 Fabryczna
  • Klein-Gandau
  • Pöpelwitz
Grabiszyn-Grabiszynek 13,8 (13,1)   5,3% 8 217 Fabryczna
  • Gräbschen
  • Leedeborn
Jerzmanowo-Jarnołtów-Strachowice-Osiniec 2,1 (1,8)   16,7% 666 Fabryczna
  • Hermannsdorf
  • Arnoldsmühle
  • Schöngarten
Kuźniki 5,9 (6,2)   4,8% 2 357 Fabryczna Schmiedefeld
Leśnica 28,1 (21,4)   31,3% 12 806 Fabryczna
  • Deutsch-Lissa
  • Stabelwitz
  • Goldschmieden
  • Marschwitz
  • Rathen
  • Muckerau
  • Heidau
  • Saara
  • Altenhain
Maślice 10,1 (6,4)   57,8% 5 125 Fabryczna Masselwitz
Muchobór Mały 8,4 (8,8)   4,5% 3 455 Fabryczna Klein-Mochbern
Muchobór Wielki 12,2 (7,8)   56,4% 7 093 Fabryczna Groß-Mochbern
Nowy Dwór 16,4 (18,2)   9,9% 6 902 Fabryczna Mariahöfchen
Oporów 7,0 (6,4)   9,4% 3 317 Fabryczna Opperau
Pilczyce-Kozanów-Popowice Północne 33,5 (36,3)   7,7% 16 143 Fabryczna
  • Pilsnitz
  • Cosel
  • Pöpelwitz
Pracze Odrzańskie 5,0 (3,2)   56,2% 2 688 Fabryczna
  • Herrnprotsch
  • Johannisber
  • Neusand
Żerniki 3,9 (3,4)   14,7% 1 495 Fabryczna Neukirch
Bieńkowice 0,5 (0,5) 0,0% 179 Krzyki Benkwitz
Borek 13,0 (13,9)   6,5% 7 582 Krzyki Kleinburg
Brochów 7,4 (5,0)   48,0% 3 894 Krzyki Brockau
Gaj 20,3 (19,7)   3,0% 10 493 Krzyki Herdain
Huby 21,1 (23,3)   9,4% 10 962 Krzyki Huby, Glinianki Huben, Lehmgruben
Jagodno 5,6 (2,0)   180,0% 4 337 Krzyki
Klecina 6,5 (5,2)   25,0% 3 836 Krzyki Klettendorf
Krzyki-Partynice 19,9 (13,3)   49,6% 12 532 Krzyki
  • Krietern
  • Hartlieb
Księże 5,9 (4,8)   22,9% 3 531 Krzyki
  • Tschansch
  • Althofnass
  • Ottwitz
  • Pirscham
  • Neuhaus
Ołtaszyn 6,6 (4,9)   34,7% 3 191 Krzyki Oltaschin (później: Herzogshufen)
Powstańców Śląskich 28,2 (32,1)   12,1% 17 252 Krzyki popularnie Południe, obejmuje także Dworek
i część historycznych Gajowic
Kaiser-Wilhelm-Viertel
Przedmieście Oławskie 22,3 (24,2)   7,9% 14 268 Krzyki Ohlauer Vorstadt
Tarnogaj 6,8 (4,9)   38,8% 6 036 Krzyki Dürrgoy
Wojszyce 5,9 (4,1)   43,9% 3 160 Krzyki Woischwitz (później: Hoinstein)
Karłowice-Różanka 33,6 (35,3)   4,8% 16 233 Psie Pole
  • Carlowitz
  • Rosenthal
  • Friedewalde
  • Polinke
  • Lilenthal
Kleczków 6,4 (6,7)   4,5% 4 725 Psie Pole Kletschkau
Kowale 2,3 (2,1)   9,5% 933 Psie Pole Cawallen
Lipa Piotrowska 1,8 (0,5)   260,0% 1 662 Psie Pole Leipe-Petersdorf
Osobowice-Rędzin 3,0 (2,3)   30,4% 1 409 Psie Pole
  • Oswitz
  • Ransern
Pawłowice 2,2 (1,9)   15,8% 771 Psie Pole Pawelwitz (później: Wendelborn)
Polanowice-Poświętne-Ligota 4,5 (3,6)   25,0% 2 826 Psie Pole
  • Sternsiedlung Rosenthal
  • Pohlanowitz
  • Lilenthal
Psie Pole-Zawidawie 29,6 (25,5)   16,1% 14 277 Psie Pole
  • Hundsfeld
  • Sakrau
  • Görlitz
  • Glockschütz
Sołtysowice 3,7 (2,9)   27,6% 2 223 Psie Pole Schottwitz
Swojczyce-Strachocin-Wojnów 6,3 (4,7)   34,0% 4 170 Psie Pole
  • Strachate (później: Drachenwald)
  • Schwoitsch (później: Güntherbrücke)
  • Drachenbrunn
  • Popel
Świniary 0,7 (0,8)   12,5% 259 Psie Pole
Widawa 1,6 (1,4)   14,3% 580 Psie Pole Weide
Przedmieście Świdnickie 14,6 (17,0)   14,1% 10 372 Stare Miasto Schweidnitzer Vorstadt
Stare Miasto 10,3 (12,5)   17,6% 6 699 Stare Miasto historyczne Stare Miasto i Nowe Miasto Altstadt, Neustadt
Szczepin 20,9 (23,2)   9,9% 13 365 Stare Miasto niegdyś Przedmieście Mikołajskie Tschepine, Nikolai-Vorstadt
Biskupin-Sępolno-Dąbie-Bartoszowice 22,1 (22,3)   0,9% 10 043 Śródmieście
  • Bartheln
  • Bischofswalde
  • Grüneiche
  • Zimpel
Nadodrze 24,8 (28,0)   11,4% 14 211 Śródmieście Oder-Vorstadt
Ołbin 34,6 (39,2)   11,7% 19 020 Śródmieście Elbing
Plac Grunwaldzki 14,5 (15,3)   5,2% 7 399 Śródmieście obejmuje tereny dawnej wsi Rybaki Fischerau
Zacisze-Zalesie-Szczytniki 4,7 (4,1)   14,6% 1 536 Śródmieście
  • Scheitnig
  • Wilhelmsruh
  • Leerbeuthel, Leerbeutel

Podział według StudiumEdytuj

W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia[4] użyty został zupełnie inny podział miasta, odpowiadający stosunkom urbanistycznym miasta, na zespoły dzielnicowe oraz tych zespołów na tereny planowania: zespoły urbanistyczne i obszary rozwoju.

  • Śródmiejski Zespół Dzielnicowy
  • Gądowski Zespół Dzielnicowy
  • Krzycki Zespół Dzielnicowy
  • Oławski Zespół Dzielnicowy
  • Karłowicki Zespół Dzielnicowy
  • Leśnicki Zespół Dzielnicowy
  • Zespół Dzielnicowy Psiego Pola

Aktualny podział administracyjny (od 2016)Edytuj

UwagiEdytuj

  1. Na podstawie mapy rozwoju terytorialnego Wrocławia.
  2. Nowy podział miasta wprowadzony został w roku 1991 uchwałą nr XVIII/100/91 Rady Miejskiej Wrocławia (dalej: RMW) z 6 lutego 1991[2] rozpoczynającą proces konsultacji społecznych w sprawie zmian oraz końcową uchwałą nr XX/110/91 z 20 marca 1991[6]. W późniejszych latach zasadniczy podział nie uległ istotnym zmianom, dokonywano tylko drobnych korekt i uściśleń uchwałami:
    • XXV/259/96 RMW z 26.04.1996
    • XXIX/332/96 RMW z 20.09.1996
    • XXXVII/521/97 RMW z 25.04.1997
    • LII/812/98 RMW z 05.04.1998
    • XXIX/925/01 RMW z 18.01.2001 (uchylona)
    • L/1773/02 RMW z 04.07.2002 (uchylona)
    • XXXI/2280/04 RMW z 09.12.2004
    • XLVII/3060/06 RMW z 16.02.2006
    • LIV/3267/06 RMW z 06.07.2006
    • XXX/1017/09 RMW z 15.01.2009
    • XXIX/643/12 RMW z 05.07.2012[7]
    • XX/419/16 RMW z 21.01.2016[5]
  3. Aktualny (w 2019 r.) wykaz ulic należących do poszczególnych osiedli zawiera załącznik do uchwały XXIX/643/12 Rady Miejskiej Wrocławia z 5 lipca 2012[7], natomiast szczegółową mapę z podziałem na osiedla – załącznik do uchwały XX/419/16 Rady Miejskiej z 21 stycznia 2016[5].

PrzypisyEdytuj