Otwórz menu główne

Pola Raksa, właściwie Apolonia Raksa[1][2] (ur. 14 kwietnia 1941 w Lidzie) – polska aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna. Jedna z najwybitniejszych aktorek w historii polskiej kinematografii[3]. W latach 60. i 70. XX wieku uchodziła za symbol seksbomby polskiego kina[4][5]. Najbardziej znana z roli Marusi w serialu Czterej pancerni i pies (1966–1970)[6]. Wystąpiła też w filmach: Szatan z siódmej klasy (1960), Panienka z okienka (1964), Popioły (1965), Przygoda z piosenką (1968), Pogoń za Adamem (1970), Aria dla atlety (1979) i Uprowadzenie Agaty (1993)[7]. Za swój wkład w polską kulturę otrzymała Złoty Krzyż Zasługi (1974) i Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury” (1979)[8]. W 2003 czytelnicy czasopisma „Super Express” nazwali ją najpiękniejszą ze wszystkich polskich blondynek[8]. Po zdaniu egzaminów otrzymała od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego uprawnienia projektanta, tworząc kolekcje i pisząc na tematy związane z modą, o trendach, sztuce i historii[8].

Pola Raksa
Ilustracja
(1972)
Imię i nazwisko Apolonia Raksa
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1941
Lida
Zawód aktorka
Współmałżonek Andrzej Kostenko
(1964–1970; rozwód)
Lata aktywności 1960–1999
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Srebrna Odznaka im. Janka Krasickiego Zasłużony Działacz Kultury

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Wczesne lataEdytuj

Urodziła się na terenie dzisiejszej Białorusi w Lidzie (wówczas II Rzeczpospolita, pod okupacją ZSRR) w rodzinie katolickiej[9] jako córka Edwarda Raksy[10]. W 1943, kiedy miała dwa lata, rodzice pozostawiając za sobą rodzinny dom przenieśli się do Polski i zamieszkali w Leśnicy[8] koło Wrocławia. Wkrótce rodzina przeprowadziła się do Jeleniej Góry, gdzie jej matka pracowała jako krawcowa, a ojciec zajmował się czapnictwem. Pola Raksa wraz z młodszą siostrą Jolantą uczęszczała do jeleniogórskiej Szkoły Podstawowej Nr 4 i I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego[11]. Naukę kontynuowała we wrocławskim I Liceum Ogólnokształcącym[12]. Po ukończeniu liceum, rozpoczęła studia na Wydziale Polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim[13][14].

KarieraEdytuj

Była studentką polonistyki, gdy pod koniec lat 50. została odkryta w barze mlecznym przez fotoreportera, który namówił ją na sesję zdjęciową[5]. Tak trafiła na okładkę tygodnika dla młodzieży „Dookoła Świata[5]. Uroda dziewczyny zwróciła uwagę Marii Kaniewskiej, reżyserki kompletującej obsadę do reżyserowanego przez siebie filmu Szatan z siódmej klasy (1960), który stał się filmowym debiutem Poli Raksy.

W 1960 dostała dość dużą rolę w filmie Rzeczywistość. W rezultacie przerwała studia polonistyczne i rozpoczęła naukę na Wydziale Aktorskim PWSFTviT w Łodzi. Ukończyła szkołę w 1964 i do 1968 była aktorką łódzkiego Teatru Powszechnego (zadebiutowała 6 marca 1964). W 1968 przeniosła się do warszawskiego Teatru Współczesnego, gdzie występowała do 1986.

Do końca lat 80. pojawiała się też na scenie Teatru TV. Po latach przerwy zagrała w 1993 w filmie Uprowadzenie Agaty, i – jak dotychczas – była to jej ostatnia rola filmowa. Z kolei jej ostatnim występem teatralnym był udział w 1997 w spektaklu Listy naszych czytelników Zbigniewa Herberta w reżyserii Zdzisława Wardejna wystawianym w Teatrze Dramatycznym w Warszawie.

Z kina wycofała się w 1993 i konsekwentnie nie udzielała wywiadów[13].

Pola Raksa zajmuje się różnymi formami plastyki (w tym również strojami). Jej dziełem były kostiumy w recitalu Ewy Błaszczyk w Teatrze Studio w Warszawie (1999)[13]. Od początku 1998 przez kilka kolejnych lat prowadziła w „Rzeczpospolitej” rubrykę o modzie.

Życie prywatneEdytuj

W latach 1964–1970 była żoną Andrzeja Kostenki, reżysera, scenarzysty i operatora filmowego, z którym ma syna Marcina (ur. 1967)[15].

FilmografiaEdytuj

  Filmy fabularne
Rok Tytuł Reżyser Rola
1960 Szatan z siódmej klasy Maria Kaniewska Wanda Gąsowska
1960 Rzeczywistość Antoni Bohdziewicz Marysia
1962 Klub kawalerów Jerzy Zarzycki Marynia
1963 Ich dzień powszedni Aleksander Ścibor-Rylski Grażyna
1963 Rozwodów nie będzie Jerzy Stefan Stawiński Krysia
1964 Rękopis znaleziony w Saragossie Wojciech Jerzy Has Inezilia
1964 Panienka z okienka Maria Kaniewska Hedwiga
1964 Beata Anna Sokołowska Beata
1965 Popioły Andrzej Wajda Helena de With
1965 Błękitny pokój Janusz Majewski Izabela
1966 Bicz Boży Maria Kaniewska Hania
1967 Zosia Władimir Bogomołow Zosia
1967 Paryż – Warszawa bez wizy Hieronim Przybył Elżbieta
1968 Przygoda z piosenką Stanisław Bareja Mariola
1970 Pogoń za Adamem Jerzy Zarzycki Kama
1973 Śnieżyca (Hószakadás) Ferenc Kósa spadochroniarka
1975 Oszlopos Simeon Károly Esztergályos sąsiadka Janosa Kissa
1978 Dux Polonorum – Niemcza 1017 Rok Janusz Chodnikiewicz Oda Miśnieńska
1979 Aria dla atlety Filip Bajon Cecylia
1980 Nic nie stoi na przeszkodzie Hubert Drapella Irena
1982 Elveszett illúziók Gyula Gazdag dziewczyna
1985 Feher rum Károly Esztergályos
1993 Uprowadzenie Agaty Marek Piwowski Matka
  Seriale telewizyjne
1965 Kapitan Sowa na tropie Stanisław Bareja Zuzanna (odc.4)
1966–1970 Czterej pancerni i pies Konrad Nałęcki Marusia
1986 Tulipan Janusz Dymek dziennikarka Kubicka (odc.6)

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

Odniesienia w kulturzeEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Pola Raksa (ang.). Listal. [dostęp 2019-07-12].
  2. Personalidade: Pola Raksa (Polônia) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2019-07-14].
  3. Dawid Karpiuk (2018-12-25): W pogoni za Polą (pol.). „Newsweek”. [dostęp 2019-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)].
  4. Pola Raksa: Seksbomba odkryta w barze mlecznym (pol.). Wirtualna Polska. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)].
  5. a b c Za jej Poli Raksy twarz..." Gdzie zniknęła najpiękniejsza z aktorek? (pol.). Dziennik.pl. [dostęp 2016-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)].
  6. Dawid Myśliwiec (2018-12-02): Najlepsze polskie aktorki wszech czasów. Wielki ranking czytelników (pol.). film.org.pl. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)].
  7. Pola Raksa (pol.). Dzieje.pl. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)].
  8. a b c d Pola Raksa (cz.). ČSFD.cz. [dostęp 2019-07-14].
  9. Pola Raksa Pictures (ang.). FanPix.Net. [dostęp 2019-07-12].
  10. Anna Tabola (2004-06-04): Nie ma jak polska blondynka... (pol.). Ziemia Lidzka. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)].
  11. Znani - I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze (pol.). nk.pl. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  12. Liceum Ogólnokształcące nr1 im. Danuty Siedzikówny INKI we Wrocławiu (pol.). Facebook. [dostęp 2019-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  13. a b c Dominika Kaszuba (2011-04-15): Co się stało z Polą Raksą? (pol.). Onet.pl. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  14. Adrianna Elbe (2019-01-21): Gdzie mieszka Pola Raksa? Gwiazda mieszka w zaskakującym miejscu (pol.). lelum.pl. [dostęp 2019-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  15. Marusia skończyła 70 lat (pol.). styl.pl. [dostęp 2013-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  16. Odznaczenia dla wybitnych twórców i działaczy kultury. „Dziennik Polski”. Nr 175 (9456), s. 2, 26 lipca 1974. 
  17. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 799. ISBN 83-223-2073-6.

Linki zewnętrzneEdytuj