Poleńcowate

Poleńcowate (Monimiaceae) – rodzina niewielkich drzew, krzewów, rzadko lian z rzędu wawrzynowców (Laurales). Należy do niej w zależności od ujęcia systematycznego 22[2] do 25[4] rodzajów z ok. 200 gatunkami. Występują na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej i subtropikalnej[5].

Poleńcowate
Ilustracja
Peumus boldus
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd magnoliopodobne
Rząd wawrzynowce
Rodzina poleńcowate
Nazwa systematyczna
Monimiaceae Juss.
Ann. Mus. Natl. Hist. Nat. 14: 133. 1809[3]
Typ nomenklatoryczny

Monimia Thouars (1804)[3]

Zasięg występowania
Mapa zasięgu

MorfologiaEdytuj

Liście
Naprzeciwległe, rzadko w okółkach, pojedyncze, zwykle całobrzegie, rzadko słabo piłkowane lub ząbkowane, bez przylistków. Za młodu liście są często owłosione, z wiekiem zwykle łysieją[6][5].
Kwiaty
Zwykle zebrane w wierzchotkowate kwiatostany. Kwiaty są jednopłciowe (obupłciowe u rodzaju Hortonia), promieniste, drobne. Liczba listków okwiatu jest różna u poszczególnych przedstawicieli, wynosi od 3 do wielu, często w dwóch lub większej liczbie okółków. W kwiatach męskich liczba pręcików sięga do 1800 (rodzaj Tambourissa), czasem zrastają się one w rurkę (rodzaj Tetrasynandra). Słupkowie tworzą liczne (tylko w rodzaju Xymalos pojedyncze), wolne słupki, zawierające po jednym zalążku[6].
Owoce
Orzechy lub pestkowce. Nasiona zawierają dużo bielma i drobny zarodek[6].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]
wawrzynowce

kielichowcowate Calycanthaceae





Siparunaceae




Gomortegaceae



oboczkowate Atherospermataceae






poleńcowate Monimiaceae




hernandiowate Hernandiaceae



wawrzynowate Lauraceae






Podział na rodzaje[4]

ZastosowanieEdytuj

Liście Peumus boldus z Ameryki Południowej służą do wyrobu przyprawy, a owoce tego gatunku są spożywane. Z drewna wytwarza się węgiel drzewny[6]. Drewno kilku gatunków jest użytkowane lokalnie. Poza tym w kosmetyce i medycynie wykorzystywane bywają olejki eteryczne z tych roślin[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. a b c Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). University of Maryland, 2010. [dostęp 2010-12-29].
  4. a b Monimiaceae (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2016-08-06].
  5. a b c Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 216-217. ISBN 1-55407-206-9.
  6. a b c d Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 41-43, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.