Polski Kontyngent Wojskowy Orlik

Polski Kontyngent Wojskowy w składzie Sił Sojuszniczych Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego operacji wojskowego nadzoru przestrzeni powietrznej Republiki Estońskiej, Republiki Litewskiej i Republiki Łotewskiej (Polski Kontyngent Wojskowy Orlik, PKW Orlik, ang. Polish Military Contingent Orlik, PMC Orlik) – wydzielony komponent Sił Powietrznych, przeznaczony do ochrony przestrzeni powietrznej państw bałtyckich rotacyjne od 2006 roku.

Polski Kontyngent Wojskowy w składzie Sił Sojuszniczych Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego operacji wojskowego nadzoru przestrzeni powietrznej Republiki Estońskiej, Republiki Litewskiej i Republiki Łotewskiej
(PKW Orlik)
 NATO Baltic Air Policing
Ilustracja
Symbol PKW Orlik (2006)
Historia
Państwa wystawiające  Polska
Państwa mandatowe  Estonia
 Litwa
 Łotwa
Decyzja o użyciu 25 listopada 2005
M.P. z 2005 r. nr 76, poz. 1065 (pierwsze)
Rozpoczęcie misji 1 stycznia 2006 (pierwszej)
Zakończenie misji 30 kwietnia 2020 (ostatniej)
Liczba zmian 9
Dowódcy
Pierwszej zmiany ppłk pil. Robert Cierniak
Ostatniej zmiany ppłk pil. Krzysztof Duda
Organizacja
Typ operacyjny
Podporządkowanie NATO 2 Centrum Operacji Powietrznych
Liczebność 4 MiG-29:
68-120 żołnierzy i pracowników;
4 F-16:
100-140 żołnierzy i pracowników
Dyslokacja Litwa Szawle (1-8),
Polska Malbork (7),
Estonia Ämari (9)
MiG-29 z 1 elt

HistoriaEdytuj

W związku z wejściem do struktur NATO Litwy, Łotwy i Estonii oraz brakiem w ich siłach powietrznych samolotów przechwytujących, zdolnych do przeciwdziałania w przypadku naruszeń przestrzeni powietrznej tych państw, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego zdecydowała o rozpoczęciu w marcu 2004 operacji lotniczej Baltic Air Policing, mającej za zadanie strzec nienaruszalności przestrzeni powietrznej państw bałtyckich. Wykonują je wydzielone komponenty lotnicze poszczególnych krajów Sojuszu w ramach Zintegrowanego Systemu Obrony Powietrznej NATO w ciągu kilkumiesięcznych zmian (PKW Orlik 1: 3-miesięczna, 2-9: 4-miesięcznych) i operujące z 1 Bazy Lotniczej w litewskich Szawlach, a od 2014 roku także z polskiej 22 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Malborku i z estońskiej Bazy Lotniczej Ämari.

W listopadzie 2005 polski rząd zdecydował o wydzieleniu do operacji jednostki Sił Powietrznych i rozpoczęły się przygotowania do użycia pierwszego Polskiego Kontyngentu Wojskowego Orlik (był to jeden z niewielu przypadków nadania kontyngentowi nazwy własnej, niezwiązanej z miejscem pobytu, kryptonimem operacji lub akronimem nazwy sił pokojowych). Była to pierwsza zagraniczna operacja Sił Powietrznych w ramach kontyngentu wojskowego.

Podczas misji Orliki podlegają Combined Air Operation Centre-2 (2 Połączonego Centrum Operacji Powietrznych) w Uedem w Niemczech (wchodzącego w skład Component Command Air Headquarters w Rammstein (Dowództwo Komponentu Sił Powietrznych NATO), który na czas polskiej zmiany współpracowało Dowództwem Sił Powietrznych i Dowództwem Operacyjnym SZ, a po 2014 Dowództwem Operacyjnym Rodzajów SZ), a ich zadania polegają na:

  • patrolowaniu stref powietrznych krajów bałtyckich,
  • udzielaniu pomocy samolotom znajdującym się w sytuacji awaryjnej,
  • wspólnych ćwiczeniach z pilotami L-39 Litewskich Sił Powietrznych,
  • zapewnieniu bezpieczeństwa żołnierzom i cywilom.

Komponent lotniczy PKW Orlik stanowią 4 samoloty, z czego 2 są w ciągłej gotowości bojowej. Komponent lotniczy podczas zmian I-VI PKW (2006-2015) stanowiły myśliwce MiG-29 z 1 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego, od VII zmiany (2017) są to myśliwce F-16 Jastrząb z 2 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego. Komponent lądowy tworzy personel techniczny, nawigatorski, logistyczny, administracyjny i łączności z różnych jednostek SP oraz strzegący bezpieczeństwa bazy żandarmi i oficerowie kontrwywiadu.

Od 1 maja 2014, w związku z kryzysem krymskim na Ukrainie kraje bałtyckie po raz pierwszy są zabezpieczone przez kontyngenty lotnicze z czterech krajów. Podczas 36. zmiany BAP były to:

  • Dania – 4 F-16 w Ämari,
  • Francja – 4 Dassault Rafale w Malborku,
  • Polska – 4 MiG-29 w Szawlach (Polska była państwem wiodącym – Lead Nation – 36. zmiany BAP),
  • Wielka Brytania – 4 Eurofighter Typhoon w Szawlach[1].

Dla porównania: podczas 39. zmiany BAP, gdy Polska była Support Nation, czyli państwem wspierającym, były to:

  • Belgia - 4 F-16 w Malborku,
  • Hiszpania – 4 Eurofighter Typhoon w Ämari,
  • Polska – 4 MiG-29 w Szawlach,
  • Włochy – 4 Eurofighter Typhoon w Szawlach (Lead Nation)[2].

PKW Orlik 7 w 2017 był zmianą przełomową z kilku względów:

  • pierwszy raz kontyngent Sił Powietrznych w misji nadzoru powietrznego przestrzeni państw bałtyckich stanowiły myśliwce wielozadaniowe F-16 Jastrząb,
  • kontyngent po raz pierwszy działał w ramach pięciomiesięcznej zmiany,
  • ze względu na przedłużenie jego działania w trakcie pełnienia dyżuru we wrześniu operował on z bazy lotniczej w Malborku (był to specyficzny przypadek, kiedy to polski kontyngent wojskowy prowadził działania operacyjne z terytorium Polski)[3].

ZmianyEdytuj

Zmiana Zmiana BAP Baza lotnicza Początek Koniec Dowódca Samoloty Wystawiająca Liczebność Postanowienie o użyciu
PKW Orlik 8. Szawle 01.01.2006 31.03.2006 ppłk pil. Robert Cierniak 4 MiG-29 23 BL, 1 elt 68 M.P. z 2005 r. nr 76, poz. 1065
PKW Orlik 2 16. 15.03.2008 30.06.2008 ppłk pil. Mariusz Biajgo 22 BL, 41 elt 86 M.P. z 2008 r. nr 10, poz. 107
PKW Orlik 3 24. 30.04.2010 01.09.2010 ppłk pil. Robert Kozak 23 BL, 1 elt 97 M.P. z 2010 r. nr 22, poz. 212
PKW Orlik 4 30. 27.04.2012 31.08.2012 ppłk pil. Leszek Błach 22 BLT 99 M.P. z 2012 r. poz. 219
PKW Orlik 5 36. (LN) 01.05.2014 01.09.2014 ppłk pil. Krzysztof Stobiecki 96 M.P. z 2014 r. poz. 273
PKW Orlik 6 39. (SN) 12.01.2015 27.04.2015 ppłk pil. Piotr Iwaszko 23 BLT 120 M.P. z 2014 r. poz. 1210
PKW Orlik 7 44. (LN) 01.05.2017 31.08.2017 ppłk pil. Piotr Ostrouch 4 F-16 31 BLT 140 M.P. z 2017 r. poz. 376
45. (SN) Malbork 31.08.2017 01.10.2017 100 M.P. z 2017 r. poz. 872
PKW Orlik 8 49. (LN) Szawle 02.01.2019 02.05.2019 ppłk pil. Adam Kalinowski 140 M.P. z 2018 r. poz. 1216
PKW Orlik 9 52. (SN) Ämari 02.01.2020 30.04.2020 ppłk pil. Krzysztof Duda 32 BLT M.P. z 2019 r. poz. 1170

LN - Lead Nation, państwo wiodące; SN - Support Nation, państwo wspierające.

Kontyngenty w innych operacjach NATO Air PolicingEdytuj

W 2010 w operacji Icelandic Air Policing miały wziąć udział polskie F-16, jednak ze względu na kryzys gospodarczy zrezygnowano z wysłania tych myśliwców do Islandii[4]. Byłaby to pierwsza misja bojowa polskich Jastrzębi, ostatecznie debiut zagraniczny nastąpił w 2016 w ramach PKW OIR Kuwejt. W roku następnym F-16 skierowano także do PKW Orlik.

W 2016, z związku z niedostatecznym poziomem gotowości własnych sił powietrznych, rządy Rumunii i Bułgarii zwróciły się do kierownictwa Sojuszu Północnoatlantyckiego o wsparcie w ramach NATO Air Policing. Jednym z państw, które zaoferowało pomoc była Polska, która w 2015 nawiązała już współpracę w zakresie wojsk lotniczych z Bułgarią (wspólne szkolenia oraz wsparcie logistyczne i techniczne bułgarskich MIG-29 ze strony polskich wojskowych zakładów lotniczych). W lipcu 2016 zatwierdzona została koncepcja powołania wydzielonego komponentu Sił Powietrznych pod nazwą Polski Kontyngent Wojskowy Orlik B (PKW Orlik-B) na bazie 4 myśliwców MiG-29 z 23 BLT, który przeszedł szkolenie pk. Jastrząb-16 i miał zostać skierowany na Bałkany jesienią 2016[5]. Ostatecznie o użycia kontyngentu nie doszło (nie wydano stosownego postanowienia w tej sprawie).

Odznaczenia za udział w kontyngencieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Allies enhance NATO air-policing duties in Baltic States, Poland, Romania. [dostęp 29 kwietnia 2014].
  2. Rotation of NATO BAP Mission Gets Underway. [dostęp 20 listopada 2015].
  3. Wsparcie dla misji Air Policing. [dostęp 5 lutego 2020].
  4. Pierwsza misja Iceland Air Policing zakończona. altair.com.pl, 4 lipca 2008. [dostęp 16 października 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  5. Polskie MiG-29 na południowej flance. Defence24, 13 lipca 2016. [dostęp 15 stycznia 2020].

BibliografiaEdytuj