Otwórz menu główne

Polski Kontyngent Wojskowy w Bośni i Hercegowinie

Polski Kontyngent Wojskowy w Bośni i Hercegowinie (PKW Bośnia i Hercegowina) – wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do działań operacyjnych w ramach sił NATO IFOR i SFOR, od 2004 EUFOR Althea Unii Europejskiej, na terenie Bośni i Hercegowiny. Jednostka Wojskowa 2059 (PJW) i 4810 (PKW).

Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie
POLBAT (1996–2000, 2003–2005)
 NATO IFOR (1996)
 NATO SFOR (1996–2004)
Unia Europejska UE EUFOR Althea (od 2004)
Ilustracja
Bośnia i Hercegowina
Historia
Państwa wystawiające  Polska
Państwa mandatowe  Albania (2003–2007)
 Bośnia i Hercegowina
 Kosowo (od 2003)
 Macedonia Północna (od 2003)
 Serbia (2006–2008)
 Serbia i Czarnogóra (2003–2006)
Decyzja o użyciu 5 grudnia 1995
Rozpoczęcie misji 5 lutego 1996
Liczba zmian 40
Dowódcy
Pierwszej zmiany ppłk Marek Żerdecki
Obecnej zmiany ppłk Dariusz Huryń
Konflikt zbrojny
Wojna w Bośni i Hercegowinie
Organizacja
Typ operacyjny (do 2010), szkoleniowy (od 2010)
Podporządkowanie NATO NORDPOLBDENPBGMNBGUnia Europejska MNTF-N → MNBN → EUFOR
Liczebność ok. 660 żołnierzy (1996–1997)
ok. 500 żołnierzy (1997–2000)
ok. 300 żołnierzy (2000–2005)
ok. 210 żołnierzy (2005–2010)
ok. 50 żołnierzy (od 2010)
Skład kompanie: 3 szturmowe, dowodzenia, wsparcia, zaopatrzenia, NSE (1996–1997), kompanie: 2 piechoty, dowodzenia, logistyczna, NSE (1997–2005), kompania manewrowa, 2 zespoły obserwacyjno-łącznikowe, NSE (2005–2010), 4 mobilne zespoły szkoleniowe, 2 zespoły obserwacyjno-łącznikowe, NSE (2010-2015), 3 zespoły doradcze i szkoleniowe, zespół obserwacyjno-łącznikowy (od 2015)
Dyslokacja Jelah, Pecz, Teslić, Žepče (1996–2000), Doboj (od 2000), Tuzla (od 2005), Sarajewo (od 2007)

PKW Bośnia i Hercegowina na przestrzeni lat nosił następujące oficjalne nazwy:

  • 1995-1996: Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Implementacyjnych w Bośni i Hercegowinie (PJW IFOR),
  • 1996-2000: Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Stabilizujących w Bośni i Hercegowinie (PJW SFOR),
  • 2000-2003: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Stabilizujących w Republice Bośni i Hercegowiny (PKW SFOR),
  • 2003-2004: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Stabilizujących w Republice Bośni i Hercegowiny, w Kosowie w Serbii i Czarnogórze, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i Republice Albanii,
  • 2004-2006: Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie, Kosowie w Serbii i Czarnogórze, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i Republice Albanii (PKW EUFOR),
  • 2006-2014: Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie oraz w Republice Kosowo i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii,
  • od 2014: Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie (PKW EUFOR/MTT).

Spis treści

HistoriaEdytuj

IFOREdytuj

Na mocy układu z Dayton w dniu 16 grudnia 1995 r. IFOR NATO zastąpił UNPROFOR ONZ. Był to przełom w historii Paktu, gdyż po raz pierwszy wystawił on własne siły pokojowe, ponadto na terenie jednej z największych klęsk w historii błękitnych hełmów. Jednak w przeciwieństwie do nich Siły Implementacyjne były o wiele skuteczniejsze i liczniejsze – ok. 60 tysięcy żołnierzy z 32 krajów, w tym z Polski.

Rada Ministrów 5 grudnia 1995 r. podjęła decyzję o przyłączeniu się do tej misji (kiedy jeszcze działał PKW w Chorwacji). Polski kontyngent utworzono z 16 Batalionu Powietrznodesantowego, jednostki zgłoszonej w styczniu 1995 r. do programu Partnerstwo dla Pokoju, lecz już w październiku pierwsi oficerowie mający tworzyć sztab przyszłej wielonarodowej brygady rozpoczęli szkolenia w Danii. Reszta PKW, po kilkutygodniowych przygotowaniach, pięcioma transportami kolejowymi wyruszyła do Bośni (19 stycznia grupa przygotowawcza, 29, 30 i 31 zasadnicza część batalionu).

5 lutego 1996 r. 660-osobowy POLBAT (polski batalion operacyjny) oficjalnie rozpoczął misję i został podporządkowany Brygadzie Nordycko-Polskiej (NORDPOLBDE), wchodzącej w skład Wielonarodowej Dywizji Północ/Task Force Eagle (na bazie amerykańskiej 1 Dywizji Pancernej). Do zadań PKW należały:

  • zabezpieczenie wyborów we wrześniu 1996 roku,
  • zapewnienie bezpieczeństwa cywilom i siłom międzynarodowym,
  • demilitaryzacja podporządkowanego rejonu,
  • obsadzenie posterunków i punktów kontrolnych,
  • wsparcie pomocy humanitarnej.

SFOREdytuj

Mandat IFOR-u wygasł 20 grudnia 1996 r. i w związku z faktem niewypełnienia wszystkich postanowień traktatu na jego miejsce powołano Siły Stabilizacyjne – SFOR, mniejsze o 28 tys. żołnierzy. Także polski batalion (ponownie utworzony na bazie 16 bpd) po rotacji w styczniu 1997 r. liczył już tylko ok. 500 żołnierzy, lecz ich zadania nie podległy zmianom. W 1998 r. odbyły się ćwiczenia NATO Dynamic Response-98, w których wziął udział Odwód Strategiczny Dowódcy Sił SFOR18 bdsz, przez co chwilowo na terenie Bośni znajdowało się ponad 1000 polskich żołnierzy.

W 2000 r. w Siłach Stabilizujących zlikwidowano szczebel brygady i dywizjom podporządkowano 13 grup bojowych o sile batalionu. Jedną z nich była sformowana 5 stycznia Nordycko-Polska Grupa Bojowa (NPGB), w skład której weszło ok. 300 polskich żołnierzy, tworzących 2 kompanie manewrowe oraz mniejsze oddziały wsparcia (dowództwo batalionu czasowo zlikwidowano), dzielących zadania z duńskim szwadronem pancernym. Kolejnym etapem zmian w zredukowanym do 12 tys. żołnierzy SFOR było wycofanie się kontyngentu duńskiego i translokacja sił dawnej portugalskiej grupy bojowej do Doboju. Odtąd, od 5 stycznia 2003 roku, współtworzyły one wraz z odnowionym pododdziałem POLBAT Wielonarodową Grupę Bojową (MNGB).

EUFOREdytuj

 
Żołnierze PKW na patrolu

2 grudnia 2004 r. ostatecznie wygasł mandat SFOR i został zastąpiony przez unijne EUFOR Althea. Dotychczasowe brygady zostały zredukowane i przemianowane na siły zadaniowe. Mniejszy o 100 osób PKW, składający się głównie z kompanii manewrowej, przeniesiono do Camp Eagle Base w miejscowości Tuzla i został podporządkowany Siłom Zadaniowym Północ (MNTF-N). Zadania Polaków pozostały niezmienne.

Po transformacji EUFOR-u, 27 czerwca 2007 r. w polskim kontyngencie zaszły zmiany. Kompania manewrowa (wystawiana przez Żandarmerię Wojskową i do jej zadań należy wspieranie sił bezpieczeństwa w przypadku destabilizacji rejonu) i Narodowy Element Zaopatrzenia zostały przeniesione do bazy Camp Butmir pod Sarajewem, gdzie jednostka piechoty weszła w skład Wielonarodowego Batalionu Manewrowego (MNBN), powstałego po rozwiązaniu sił zadaniowych. Oprócz tego powołano dwa zespoły obserwacyjno-łącznikowe, rozlokowane w Doboju i Tesliciu, a ich działania obejmują patrole strefy odpowiedzialności i pomoc ludności cywilnej.

1 grudnia 2010 r. PKW został ponownie zmniejszony – do zaledwie ok. 50 żołnierzy, tworzących głównie mobilne zespoły szkoleniowe (MTT). Ostatecznie zakończyło to etap stabilizacyjny w historii kontyngentu, a rozpoczęło doradczo-szkoleniowy.

Ponadto PKW Bośnia i Hercegowina mógł w każdej chwili posiłkować Polski Kontyngent Wojskowy w Kosowie w chwili jego zagrożenia, jak i vice versa, po zmianie zadań i struktury PKW EUFOR zrezygnowano z tego w 2014. Oprócz kontyngentu wojskowego, w Bośni i Hercegowinie w latach 1997–2011 stacjonował także Polski Kontyngent Policyjny.

Struktura organizacyjnaEdytuj

 
Znak NORDPOLBDE
 
Znak MNBG
 
Znak EUFOR (do 2014)
 
Znak EUFOR Althea (2014-17)
 
Znak EUFOR Althea (od 2017)
 
Baretka medalu za EUFOR Althea
 
Baretka medalu PKW EUFOR/MTT

Struktura organizacyjna PKW latach 1996–1997

  • Dowództwo i sztab PJW IFOR/SFOR (batalion operacyjny – POLBAT) (Teslić)

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 660 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW latach 1997–2000

  • Dowództwo i sztab PJW SFOR (batalion operacyjny – POLBAT) (Teslić)

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 500 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW latach 2000–2005

  • Dowództwo i sztab PKW SFOR (batalion operacyjny – POLBAT) (Doboj)
    • kompania A (Doboj)
    • kompania B (Doboj)
    • kompania dowodzenia (Doboj)
    • kompania logistyczna (Doboj)
    • Narodowy Element Zaopatrzenia – NSE (Doboj)
    • personel w HQ SFOR, HQ MNDN/MNTSN i HQ NORDPOLBDE/NPBG/MNBG (Sarajewo, Tuzla, Doboj)

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 300 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW latach 2005–2010

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 210 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW w latach 2010-2015

  • Dowództwo i sztab PKW EUFOR/MTT (Sarajewo)
    • Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 1 – MTT-1 (Doboj)
    • Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 2 – MTT-2 (Trawnik)
    • Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 3 – MTT-3 (Tuzla)
    • Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 4 – MTT-4 (Banja Luka)
    • Zespół Operacyjno-Łącznikowy – LOT (Doboj)
    • Zespół Operacyjno-Łącznikowy – LOT (TeslićBanja Vrućica)
    • Narodowy Element Zaopatrzenia – NSE (Sarajewo)
    • personel w HQ EUFOR i RCC-C (Sarajewo)

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 50 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW od 2015

  • Dowództwo PKW EUFOR/MTT (Sarajewo)
    • Zespół Łącznikowo-Obserwacyjny – LOT (Doboj)
    • Zespół Szkoleniowy - transport i ruch wojsk – MTT-1 (Doboj)
    • Zespół Szkoleniowy – LL EAT (Sarajewo)
    • Zespół Doradczy – EAT (Banja Luka)
    • personel w HQ EUFOR, LCC i Międzynarodowej Grupie ŻW (IMP) (Sarajewo)

W wymienionym okresie kontyngent liczy ok. 50 żołnierzy.

Dowódcy PJW/PKW (w nawiasie początek zmiany):

  •   IFOR
    • I zmiana /I zmiana SFOR/ (1996) – ppłk Marek Żerdecki
  •   SFOR
    • I zmiana /I zmiana IFOR/ (1996) – ppłk Marek Żerdecki
    • II zmiana (1997) – ppłk Edward Gruszka
    • III zmiana (1998) – ppłk Edward Gruszka
    • IV zmiana (1998) – gen.bryg. Mieczysław Bieniek
    • V zmiana (1999) – ppłk Tadeusz Sapierzyński
    • VI zmiana (1999) – ppłk Krzysztof Motacki
    • VII zmiana (2000) – ppłk Krzysztof Motacki
    • VIII zmiana (2000) – ppłk Andrzej Knap
    • IX zmiana (2001) – płk Franciszek Kochanowski
    • X zmiana (2001) – płk Franciszek Kochanowski
    • XI zmiana (2002) – ppłk Tomasz Bąk
    • XII zmiana (2002) – ppłk Piotr Oleszczuk
    • XIII zmiana (2003) – ppłk Piotr Oleszczuk
    • XIV zmiana (2003) – płk Maciej Nelke
    • XV zmiana (2004) – ppłk Jan Ekiert
    • XVI zmiana /I zmiana EUFOR/ (2004) – ppłk Jarosław Grygierczyk
  •   EUFOR Althea
    • I zmiana /XVI zmiana SFOR/ (2004) – ppłk Jarosław Grygierczyk
    • II zmiana (2005) – ppłk Jarosław Grygierczyk
    • III zmiana (2005) – ppłk Adam Stępień
    • IV zmiana (2006) – ppłk Adam Stępień
    • V zmiana (2006) – ppłk Krzysztof Tytko
    • VI zmiana (2007) – ppłk Paweł Skuza
    • VII zmiana (2007) – ppłk Grzegorz Parol
    • VIII zmiana (2008) – ppłk Dariusz Pałaczyński
    • IX zmiana (2008) – ppłk Grzegorz Parol
    • X zmiana (2009) – ppłk Tomasz Adamczyk
    • XI zmiana (2009) – ppłk Krzysztof Krawczak
    • XII zmiana (2010) – ppłk Robert Majdecki
  •   EUFOR/MTT
    • I zmiana (2010) – ppłk Dariusz Pałaczyński
    • II zmiana (2011) – ppłk Jacek Chamera
    • III zmiana (2012) – ppłk Jacek Zienkowicz
    • IV zmiana (2012) – ppłk Tomasz Adamczyk
    • V zmiana(2013) – mjr Mirosław Zyber
    • VI zmiana (2013) – ppłk Jarosław Jalowski
    • VII zmiana (2014) – ppłk Krzysztof Karczewski
    • VIII zmiana (2014) – mjr Andrzej Szybisty
    • IX zmiana (2015) – ppłk Zygmunt Głogowski
    • X zmiana (2015) – ppłk Roman Kociński
    • XI zmiana (2016) – ppłk Paweł Jędryczka
    • XII zmiana (2016) – ppłk Tomasz Stachera
    • XIII zmiana (2017) – ppłk Dariusz Huryń
    • XIV zmiana (2017) – ppłk Wojciech Luzak
    • XV zmiana (2018) - ppłk Tomasz Adamczyk
    • XVI zmiana (2018) - ppłk Jarosław Bondalski
    • XVII zmiana (2019) - ppłk Paweł Jędryczka

Kontyngent w kulturze masowejEdytuj

Żołnierze PKW IFOR byli głównymi bohaterami filmu wojennego Demony wojny według Goi z 1998 w reżyserii Władysława Pasikowskiego. Przedstawia on całkowicie fikcyjną akcję ratunkową polskich żołnierzy, przy tym realizatorzy popełnili kilka błędów merytorycznych w stosunku do polsko-nordyckiej brygady, określonej jako „Polsko-Nordycki Kontyngent IFOR” (od nazwy, poprzez czas i miejsce stacjonowania wojsk po wyposażenie Polaków)[1].

Polscy żołnierze pojawili się również w filmie sensacyjnym The Peacemaker z 1997, gdzie w krótkiej scenie dokonali rewizji w domu bośniackiego terrorysty (ponownie przedstawiono ich ze złym wyposażeniem)[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Polska broń w filmach. KMF. [dostęp 2011-02-18].

BibliografiaEdytuj