Polski Kontyngent Wojskowy w Kosowie

Polski Kontyngent Wojskowy w Kosowie (PKW Kosowo, PKW KFOR) – wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do udziału w NATO-wskich KFOR (Kosovo Force) w ramach operacji Joint Guardian od 1999 roku.

Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Międzynarodowych w Republice Kosowa i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii oraz w Bośni i Hercegowinie
POLBAT (1999-2000)
POLUKRBAT (2000-2010)
 NATO KFOR
Ilustracja
Kosowo
Historia
Państwa wystawiające  Polska
Państwa mandatowe  Albania (2000-2007)
 Bośnia i Hercegowina (od 2003)
 Jugosławia (1999-2003)
 Kosowo
 Macedonia Północna (od 2000)
 Serbia (2006-2008)
 Serbia i Czarnogóra (2003-2006)
Decyzja o użyciu 18 czerwca 1999
M.P. z 1999 r. nr 22, poz. 308
Rozpoczęcie misji 6 lipca 1999
Liczba zmian 42
Dowódcy
Pierwszej zmiany ppłk Roman Polko
Obecnej zmiany ppłk Tomasz Neumann
Konflikt zbrojny
Wojna w Kosowie
Organizacja
Typ operacyjny
Podporządkowanie Stany Zjednoczone MNB-E → MNTF-E → MNBG-E
Skład Kompanie: 3 manewrowe, dowodzenia, logistyczna, wsparcia, NSE (do 2000), kompanie: 2 manewrowe, dowodzenia, logistyczna, wsparcia, ZŁ-M, NSE (do 2010), kompania manewrowa, ZŁ-M, NSE (od 2010)
Liczebność ok. 800 żołnierzy (1999-2000)
ok. 500-550 żołnierzy (2000-2005)
ok. 300 żołnierzy (2005-2010)
ok. 250 żołnierzy (od 2010)
Dyslokacja Kačanik (1999-2006), Uroševac (2006-2014), Novo Selo (od 2014)

PKW Kosowo na przestrzeni lat nosił następujące oficjalne nazwy:

  • 1999-2000: Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Międzynarodowych w Kosowie w Federacyjnej Republice Jugosławii (PJW KFOR),
  • 2000-2003: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Międzynarodowych w Kosowie w Federalnej Republice Jugosławii, Republice Macedonii i Republice Albanii,
  • 2003-2006: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Międzynarodowych w Kosowie w Serbii i Czarnogórze, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, Republice Albanii i Republice Bośni i Hercegowiny,
  • 2006–2009: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Międzynarodowych w Kosowie w Republice Serbii, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii oraz w Bośni i Hercegowinie,
  • od 2009: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Międzynarodowych w Republice Kosowa i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii oraz w Bośni i Hercegowinie.

HistoriaEdytuj

POLBATEdytuj

Pod koniec lat 90 XX wieku Armia Wyzwolenia Kosowa rozpoczęła wojnę partyzancką, co zmusiło rząd jugosłowiański do wysłania dodatkowych sił. Wojna w Kosowie z biegiem czasu przekształciła się we wzajemne czystki etniczne. W celu zapobiegnięcia dalszemu rozlewowi krwi cywilów NATO rozpoczęło operację Allied Force, mającą na celu wymuszenie poprzez ataki lotnicze wycofania przez Serbów ich jednostek. Ostatecznie 9 czerwca 1999 wszystkie strony konfliktu podpisały porozumienie o rozbrojeniu partyzantów, wycofaniu się regularnych jednostek i zastąpieniu ich przez międzynarodowe Siły Kosowskie (Kosovo Force – KFOR) pod dowództwem NATO.

Polska 18 czerwca 1999 zdecydowała się wysłać wzmocniony, ponad 800 osobowy 18 Bielski Batalion Desantowo-Szturmowy, będący Polską Jednostką Wojskową Odwodu Strategicznego Naczelnego Dowódcy SZ NATO w Europie (PJW OS SACEUR) pod dowództwem ppłk. Romana Polko. Pięcioma transportami kolejowymi został on przewieziony na pogranicze kosowsko-macedońskie, gdzie na otwartym polu zorganizowano bazę – nazwaną później Camp White Eagle (Obóz Orzeł Biały) – około 10 km na północ od miejscowości Kačanik (NSE stacjonował w Camp Bison w pobliżu lotniska Petrovec, znajdującego się 20 km od stolicy Macedonii Skopje). Natychmiast po przybyciu w rejon misji polski kontyngent (PJW KFOR – POLBAT) przejął odpowiedzialność za przydzieloną strefę. Jego zadania polegały na:

  • zapewnieniu bezpieczeństwa cywilom i siłom międzynarodowym
  • demilitaryzacji podporządkowanego rejonu,
  • patrolowaniu granicy i utrzymywaniu punktów granicznych,
  • wsparciu pomocy humanitarnej[1].

Polski batalion był stopniowo wzmacniany:

POLUKRBATEdytuj

W lipcu 1999 ze strony ukraińskiego ministerstwa obrony wyszła inicjatywa zaangażowania w KFOR wspólnej jednostki wojskowej Polsko-Ukraińskiego Batalionu Sił Pokojowych (POLUKRBAT). Stosowne porozumienie techniczne między resortami obrony zostało wypracowane w trakcie spotkania w Jaworowie 25-26 kwietnia 2000 i podpisane 9 czerwca 2000. POLUKRBAT został przetransportowany do Kosowa od 28 czerwca do 15 lipca 2000, przejmując zadania i strefę odpowiedzialności od POLBAT-u. Batalion liczył ok. 850-900 żołnierzy z Polski, Ukrainy i Litwy (pluton w polskiej kompanii)[5]. Do 2009 roku polski wkład w POLUKRBAT KFOR wystawiała 21 Brygada Strzelców Podhalańskich.

Mimo zakończenia wojny w Kosowie sytuacja w tej prowincji nadal była niestabilna i w ciągu kolejnych lat wielokrotnie występowała konieczność interwencji ze strony polskich żołnierzy:

  • w marcu-kwietniu 2000 na terenie Kosowa przeprowadzono ćwiczenia Dynamic Response, w których wzięła udział nowa PJW Odwodu Strategicznego, wystawiana przez 10 Batalion Zmechanizowany. Po ich zakończeniu pozostały one jednak w Kosowskiej Mitrowicy, gdyż doszło tam do poważnych rozruchów serbsko-albańskich i miejscowe siły KFOR pod dowództwem francuskim były niewystarczające do ustabilizowania sytuacji. Polski batalion przejął południową część miasta, do listopada 2000 obsadzając posterunkami brzeg rzeki Ibar. Jego zadania polegały na patrolowaniu obszaru i zapewnieniu bezpieczeństwa Serbom (tym samym na terenie Kosowa stacjonowały dwa polskie bataliony: 18 bdsz i 10 bz)[6],
  • w październiku-listopadzie 2000 POLUKRBAT zapobiegał zamieszkom w swojej strefie i przeprowadził operacje konfiskaty broni i amunicji kosowskich Albańczyków,
  • między styczniem a sierpniem 2001 miał miejsce albańsko-macedoński konflikt w Tetowie w północno-zachodniej Macedonii. Strefa operacyjna POLUKRBATU obejmowała gminy na pograniczu kosowsko-macedońskim i zaistniała konieczność wzmocnienia polskiego kontyngentu: do Kosowa ponownie skierowano jednostkę specjalną GROM[7], a po ćwiczeniu Dynamic Response 2001 w kwietniu 2001 2 kompania zmechanizowana PJW OS SACEUR aż do września 2001 pozostawała w Kosowie jako część PKW KFOR[8]. Po drugiej stronie granicy stacjonował Polski Kontyngent Wojskowy w Macedonii (wystawiony przez 1 Pułk Specjalny Komandosów).

W 2006 nastąpiła redukcja i restrukturyzacja KFOR: wielonarodowe brygady przeformowano w wielonarodowe siły zadaniowe (Wielonarodowa Brygada Wschód stała się Wielonarodowymi Siłami Zadaniowymi Wschód). W tym czasie przeprowadzono redukcję PKW z ok. 500 do ok. 300 żołnierzy i pracowników wojska. 28 sierpnia 2006 zlikwidowano Camp White Eagle i Polacy, Litwini i część Ukraińców musiała się przebazować do Camp Bondsteel w Uroševac, czyli głównej bazy sił zbrojnych USA w Kosowie[9].

W maju 2007 roku POLUKRBAT na jeden miesiąc wydzielił na północ Kosowa polską kompanię zmotoryzowaną, która wraz z oddziałami amerykańskimi i czeskimi tworzyła Siły Zadaniowe Ibar (TF Ibar), podlegające francuskim Wielonarodowym Siłom Zadaniowym Północ (MNTF North)[10].

26 czerwca 2009 na mocy decyzji litewskiego rządu o wycofaniu swoich wojsk z sił KFOR nastąpiło oficjalne pożegnanie litewskiego plutonu piechoty, wchodzącego w skład polskiej kompanii zmotoryzowanej POLUKRBAT. Litewski kontyngent stacjonował w Kosowie przez 10 lat[11].

Po 2010Edytuj

 
Polscy żołnierze KFOR

W 2010 została przeprowadzona kolejna restrukturyzacja Kosovo Force: wielonarodowe siły zadaniowe zostały zastąpione zredukowanymi liczebnie wielonarodowymi grupami bojowymi (Wielonarodowe Siły Zadaniowe Wschód stały się Wielonarodową Grupą Bojową Wschód). W rezultacie od XXII zmiany polski kontyngent funkcjonował w nowej formie, w której najważniejszymi różnicami wobec poprzedniej były:

  • likwidacja POLUKRBAT-u: polskie i ukraińskie kompanie podporządkowano bezpośrednio dowództwu grupy bojowej (w tym czasie rozwiązano też Polsko-Ukraiński Batalion na terenie kraju),
  • redukcja polskiego kontyngentu z ok. 300 do ok. 250 żołnierzy i pracowników wojska,
  • przeformowanie polskie kontyngentu do kompanii manewrowej (zmotoryzowanej), zespołu łącznikowo-monitorującego i Narodowego Elementu Wsparcia[12].

W nowej strukturze zmieniły się zadania polskiej kompanii manewrowej – od 2010 nie kontroluje już całej podporządkowanej strefy, a stanowi mobilną grupę szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych, okresowo obsadzającą wybrane posterunki: m.in w styczniu 2011 PKW KFOR ponownie wydzielił kompanię manewrową na północ Kosowa, gdzie przejęła od podległej francuskiej Wielonarodowej Grupie Bojowej Północ (MNBG North) kompanii tureckiej Camp Nothing Hill, w którym rotacyjnie służyła do końca listopada 2011 (w tym czasie, zwłaszcza w lipcu, dochodziło do licznych zamieszek przygranicznych)[13].

Od 2014 główne siły PKW stacjonują w bazie Camp Novo Selo, przemianowej później na Camp Maréchal de Lattre de Tassigny w okolicach Mitrowicy[14].

Ponadto w latach 2003-2014 (po rezygnacji z utrzymywania PJW OS) polskie kontyngenty wojskowe w siłach międzynarodowych w Bośni i Hercegowinie (SFOR, EUFOR) oraz Kosowie (KFOR) mogły się wzajemnie posiłkować w sytuacji zagrożenia. Ze względu na zmianę charakteru zadań tylko PKW KFOR ma możliwość wsparcia PKW EUFOR/MTT (postanowienia o przedłużeniu użycia kontyngentu ustalają obszar mandatowy także na Bośnię i Hercegowinę).

Oprócz kontyngentu wojskowego, w Kosowie od 1999 stacjonuje także Polski Kontyngent Policyjny.

Struktura organizacyjnaEdytuj

Czas trwania, dowódcy, jednostka wystawiająca, liczebność oraz struktura poszczególnych zmian:

Zmiana Początek Koniec Dowódca Wystawiająca Liczebność Struktura
I 07.1999 01.2000 ppłk Roman Polko 18 bdsz ok. 800
  • Dowództwo PKW – POLBAT (polski batalion operacyjny)
    • 1 kompania szturmowa
    • 2 kompania szturmowa
    • 3 kompania szturmowa
    • kompania dowodzenia
    • kompania logistyczna
    • kompania wsparcia
  • Narodowy Element Zaopatrzenia – NSE
  • personel w HQ KFOR
II 01.2000 05.2000
05.2000 07.2000 ppłk Tomasz Bąk
III 07.2000 02.2001 ppłk Bogdan Tworkowski POLUKRBAT ok. 500-550
  • Dowództwo PKW – POLUKRBAT (polsko-ukraiński batalion operacyjny)
    • 1 kompania piechoty zmotoryzowanej – Task Force Fox
    • 2 kompania piechoty zmotoryzowanej – Task Force Hawk
    • kompania dowodzenia (wspólna z Ukrainą)
    • kompania logistyczna (wspólna z Ukrainą)
    • Zespół Łącznikowo-Monitorujący (wspólny ze USA)
  • Narodowy Element Zaopatrzenia – NSE
  • personel w HQ KFOR
IV 02.2001 08.2001
V 08.2001 02.2002 ppłk Józef Matuszyk 5 bsp
VI 02.2002 08.2002
VII 08.2002 02.2003 ppłk Wojciech Marchwica POLUKRBAT
VIII 02.2003 09.2003
IX 09.2003 03.2004 ppłk Piotr Sadowski 1 bsp
X 03.2004 09.2004
XI 09.2004 03.2005 ppłk Ryszard Wróbel 5 bz
XII 03.2005 09.2005
XIII 09.2005 03.2006 ppłk Jerzy Mizgała POLUKRBAT ok. 300
XIV 03.2006 09.2006
XV 09.2006 03.2007 ppłk Paweł Warda 1 bcz
XVI 03.2007 09.2007 ppłk Zbigniew Ząbek 5 bz
XVII 09.2007 03.2008 ppłk Zenon Brzuszko POLUKRBAT
XVIII 03.2008 09.2008 ppłk Andrzej Szkutnik 3 pplot
XIX 09.2008 03.2009 ppłk Andrzej Niemiec 1 bcz
XX 03.2009 09.2009 ppłk Mariusz Gałęziowski 3 BZ
XXI 09.2009 03.2010 ppłk Cezary Pacewicz 4 pplot
XXII 03.2010 09.2010 ppłk Dariusz Kosowski 9 BKPanc ok. 250
  • Dowództwo PKW
    • kompania manewrowa
    • Zespół Łącznikowo-Monitorujący
    • Narodowy Element Wsparcia – NSE
    • personel w HQ KFOR
XXIII 09.2010 05.2011 ppłk Krzysztof Monkiewicz 13 pplot
XXIV 05.2011 11.2011 ppłk Henryk Bartosiewicz 8 pplot
XXV 11.2011 05.2012 ppłk Dariusz Adamczyk 11 pa
XXVI 05.2012 11.2012 ppłk Adam Luzyńczyk 4 pplot
XXVII 11.2012 05.2013 ppłk Jacek Wera 5 pa
XXVIII 05.2013 11.2013 ppłk Remigiusz Zieliński 23 pa
XXIX 11.2013 05.2014 ppłk Tomasz Sawczuk 15 pplot
XXX 05.2014 12.2014 ppłk Krzysztof Brodecki 11 pa
XXXI 12.2014 05.2015 ppłk Dariusz Wojtkowiak 8 pplot
XXXII 05.2015 11.2015 ppłk Arkadiusz Kujawa 15 BZ
XXXIII 11. 2015 06.2016 ppłk Dariusz Dróżdż
XXXIV 06.2016 11.2016 ppłk Jarosław Radzimierski 23 pa
XXXV 11.2016 05.2017 ppłk Mariusz Janikowski 4 pplot
XXXVI 05.2017 11.2017 ppłk Robert Kruz 6 bpd
XXXVII 11.2017 06.2018 ppłk Artur Wiatrowski 16 bpd
XXXVIII 06.2018 12.2018 ppłk Piotr Wrona 7 bkpow
XXXIX 12.2018 06.2019 ppłk Sławomir Skibiński 1 bkpow
XL 06.2019 12.2019 ppłk Piotr Idus 25 bdow
XLI 12.2019 05.2020 ppłk Artur Świątek 7 bkpow
XLII 05.2020 ppłk Maciej Bańkowski 1 bkpow
XLIII ppłk Tomasz Neumann 18 bdsz

Struktura organizacyjna polskiego batalionu w 1999:

  •   Dowództwo i sztab POLBAT (polski batalion operacyjny)
    •    1 kompania szturmowa
    •   2 kompania szturmowa
    •   3 kompania szturmowa
    •   kompania wsparcia
    •   kompania dowodzenia
    •   kompania logistyczna
    •   kompania logistyczna
    •   grupa szybkiego reagowania
    •   grupa specjalna typu A (ODA)

łącznie ok. 950 żołnierzy (  ok. 800,   ok. 100,   ok. 30,   ok. 10-20)

Struktura organizacyjna polsko-ukraińskiego batalionu w 2000:

  •    Dowództwo i sztab POLUKRBAT (polsko-ukraiński batalion operacyjny)
    •    1 kompania piechoty zmotoryzowanej
    •   2 kompania piechoty zmotoryzowanej
    •   3 kompania piechoty zmotoryzowanej
    •   4 kompania piechoty zmotoryzowanej
    •    kompania dowodzenia
    •    kompania logistyczna

łącznie ok. 850-900 żołnierzy (  ok. 550,   ok. 270-320,   ok. 30)

Odznaczenia za udział w kontyngencieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990–1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010, s. 276. ISBN 978-83-7611-531-3.
  2. Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe .... s. 277.
  3. Marek Żyła. Polish-Ukrainian military units in years 1991-2018. „Security and Defence Quarterly”. Nr 5 (22), s. 141, 2018. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Sztuki Wojennej. ISSN 2300-8741. 
  4. Armando Ramirez: From Bosnia to Baghdad: The Evolution of US Army Special Forces from 1995-2004. Monterey: Naval Postgraduate School, 2004, s. 10.
  5. Spotkanie prezydenta RP z Batalionem Polsko-Ukraińskim w Kosowie (pol.). BBN. [dostęp 2020-03-31].
  6. Magdalena Leszkiewicz. Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej w budowaniu bezpieczeństwa i pokoju w Kosowie. „Security, Economy & Law”. Nr 4 (18), s. 186, 2017. Kraków: Naukowo-Wydawniczy Instytut Badań Bezpieczeństwa i Obronności Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego „Apeiron” w Krakowie. ISSN 2353-0669. 
  7. GROM w Kosowie (pol.). RMF.FM. [dostęp 2020-03-31].
  8. Kronika 10 BKPanc: rok 2001. [dostęp 2016-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
  9. Wizyta gen. dyw. Mieczysława STACHOWIAKA w PKW Kosowo (pol.). WojskoPolskie.pl. [dostęp 2020-03-31].
  10. Nowa baza PKW w Kosowie (pol.). WojskoPolskie.pl. [dostęp 2020-03-31].
  11. Litewski kontyngent opuszcza Kosowo (pol.). WojskoPolskie.pl. [dostęp 2020-03-31].
  12. XXII zmiana PKW KFOR. [dostęp 2013-08-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-29)].
  13. XXIV zmiana PKW KFOR. [dostęp 2017-07-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-15)].
  14. XXXI zmiana PKW KFOR w Kosowie rozpoczęła misję (pol.). WojskoPolskie.pl. [dostęp 2020-03-31].


BibliografiaEdytuj

Zobacz teżEdytuj