Otwórz menu główne

Polski Kontyngent Wojskowy w Syrii

Polski Kontyngent Wojskowy w Syrii (PKW UNDOF, PKW Syria, ang. Polish Contingent, PolCon) – wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony początkowo do zabezpieczenia logistycznego, a od 1993 do rozdzielenia wojsk izraelsko-syryjskich na Wzgórzach Golan. Działał od 1974 (do 1979 jako część polskiego kontyngentu w Egipcie) do 2009, przez co był najdłużej istniejącym polskim kontyngentem wojskowym. Jednostka Wojskowa 5577.

Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Rozdzielająco-Obserwacyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych w Syryjskiej Republice Arabskiej
POLLOG (1974-1993)
POLBATT (1993-2009)
 ONZ UNDOF
Ilustracja
Wzgórza Golan
Historia
Państwa wystawiające  Polska
Państwa mandatowe  Syria
Rozpoczęcie misji 5 czerwca 1974
Zakończenie misji 22 października 2009
Liczba zmian 67
Dowódcy
Pierwszej zmiany mjr Eugeniusz Nowak
Ostatniej zmiany ppłk Mariusz Jurek
Konflikt zbrojny
wojna Jom Kipur (wojny izraelsko-arabskie)
Organizacja
Typ inżynieryjny, logistyczny (do 1993), operacyjny (od 1993)
Podporządkowanie Organizacja Narodów Zjednoczonych Kwatera Główna UNDOF
Liczebność ok. 90 żołnierzy (1974-1979)
ok. 150 żołnierzy (1979-1992)
ok. 130 żołnierzy (1992-1993)
ok. 360 żołnierzy (1993-2009)
Skład kompania logistyczna (1974-1993), batalion piechoty (1993-2009)
Dyslokacja Camp Faouar, Camp Ziouani
Żołnierze POLBATT na patrolu
Koperta Wojskowej Poczty Polowej

PKW Syria na przestrzeni lat nosił następujące oficjalne nazwy:

  • 1974-1979: Wydzielona Grupa Polskiej Wojskowej Jednostki Specjalnej Doraźnych Sił Zbrojnych Organizacji Narodów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie (WG PWJS),
  • lata 80 i 90 XX w: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Zbrojnych Organizacji Narodów Zjednoczonych,
  • 1999-2009: Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Rozdzielająco-Obserwacyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych w Syryjskiej Republice Arabskiej.

Spis treści

HistoriaEdytuj

31 maja 1974 został podpisany rozejm izraelsko-syryjski, kończący wojnę między tymi krajami. Jednym z jego postanowień było ustanowienie Sił ONZ Nadzoru Rozdzielenia Wojsk (UNDOF), stacjonujących w strefie buforowej między wrogimi wojskami. Wydzielone zostały z Drugich Doraźnych Sił Zbrojnych ONZ (UNEF II), a w ich skład weszły dwa bataliony piechoty (austriacki i peruwiański) oraz wspierające je kompanie logistyczne (kanadyjska i polska).

POLLOGEdytuj

POLLOG (polska kompania logistyczna), czyli Wydzielona Grupa Polskiej Wojskowej Jednostki Specjalnej, na Wzgórza Golan wjechała 5 czerwca, po jednodniowym przejeździe przez Półwysep Synaj i Izrael (3 czerwca nastąpił przerzut lotniczy niewielkiej grupy awangardowej). Został on rozlokowany w obozie Kanaker, dzieląc go z Austriakami. W tym samym roku POLLOG i AUSBATT przeniesiono do Camp Faouar.

Do zadań WG PWJS należały:

  • przystosowanie obozu,
  • rozminowywanie terenu,
  • transport ludzi, materiałów budowlanych, sprzętu i żywności do obozu oraz na pozycje austriackie.

Działania te odbywały się w trudnej sytuacji. Baza nie była przygotowana, ciężkie warunki górskie utrudniały prace kompanii transportowej, wyposażonej w nieprzystosowane Stary 660 i Nysy (priorytetowa rola PWJS UNEF oraz późniejszy kryzys gospodarczy w Polsce spowodowały, że park samochodowy był powoli wymieniany, uzupełniany i urozmaicany, głównie w samochody produkcji zagranicznej). Jednak według opinii przełożonych kompania bardzo dobrze spełniała postawione jej zadania, mimo iż pomoc krajowa ograniczała się do wydzielenia w 1975 z kontyngentu w Egipcie patrolu rozminowania.

Duże zmiany nastąpiły w 1979, kiedy to skończył się mandat UNEF II i PWJS wycofywała się do kraju. Oznaczało to usamodzielnienie się Wydzielonej Grupy, którą wzmocniono 60 żołnierzami oraz przekształcono w Polski Kontyngent Wojskowy w Syrii. Jego zadania pozostały niezmienione.

Na początku lat 90., w związku z trudną sytuacją ekonomiczną ONZ (wynikającą z powoływaniem nowych misji), Rada Bezpieczeństwa ONZ postanowiła o restrukturyzacji UNDOF. Przeprowadzić ją miał nowy Force Commander – gen. dyw. Roman Misztal. W 1992 POLLOG zmniejszył się do ok. 130 osób, zaś FINBATT rozpoczął wycofywanie się (rząd fiński argumentował to problemami gospodarczymi) i postanowiono, że jego miejsce zajmie POLBATT.

POLBATTEdytuj

Grupa przygotowawcza batalionu przybyła 1 listopada i rozpoczęła zapoznawanie się z rejonem odpowiedzialności i zadaniami, 1 i 8 grudnia przetransportowano zasadniczą część kontyngentu. Był to drugi w historii polski batalion operacyjny w misji pokojowej (pierwszy był w kontyngencie w Chorwacji), sformowany przez Krakowski Okręg Wojskowy.

8 grudnia 1993 POLBATT oficjalnie przejął obowiązki FINBATT-u (na którym polskie dowództwo wzorowało strukturę batalionu, lecz ostatecznie okazała się ona niekorzystna i ją zmieniono), obejmujące:

  • ochronę cywilów i pracowników ONZ,
  • patrolowanie wyznaczonej strefy buforowej,
  • rozdzielanie wojsk izraelskich i syryjskich,
  • utrzymywanie posterunków.

Dowództwo batalionu z kompanią zabezpieczenia stacjonowało w Camp Ziouani (razem z Kwaterą Główną UNDOF oraz plutonem policji wojskowej). Obie kompanie manewrowe (2/3 PKW) obsadzały południowy rejon odpowiedzialności sił ONZ, obejmujący ok. 30 posterunków i punktów obserwacyjnych. Podobnie jak POLLOG, POLBATT był oceniany bardzo pozytywnie, a na kontrolowanym terenie nie dochodziło do naruszeń warunków rozejmu. Ponadto działalność na Wzgórzach Golan w ramach sił wielonarodowych pozwoliła polskim żołnierzom na zapoznanie się z procedurami, co okazało się bardzo przydatne w późniejszych kontyngentach i przy akcesji do NATO.

W związku z ogólnym wycofywaniem kontyngentów z misji oenzetowskich, PKW Syria 22 października 2009 przekazał obowiązki kontyngentowi filipińskiemu i 18 listopada, po 35 latach funkcjonowania został wycofany do kraju (w Syrii pozostało jedynie dwóch oficerów Marynarki Wojennej, pełniących służbę w HQ UNDOF, zakończoną 9 kwietnia 2010).

Tradycje Polskiego Kontyngentu Wojskowego w UNDOF kontynuowało Centrum Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych.

Struktura organizacyjnaEdytuj

 
Sztandar POLBATT – PKW Syria
 
Sztandar POLBATT – PKW Syria

Struktura organizacyjna PKW latach 1974-1979

  • Dowództwo i sztab WG PWJS – POLLOG (kompania logistyczna)

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 90 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW latach 1979-1993

  • Dowództwo i sztab PKW – POLLOG (kompania logistyczna)
    • pluton budowlany
    • pluton saperów
    • pluton transportowy
    • pluton zabezpieczenia
    • laboratorium medyczne

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 130-150 żołnierzy.

Struktura organizacyjna PKW latach 1993-2009

  • Dowództwo i sztab PKW – POLBATT (batalion operacyjny)
    • 1 kompania piechoty Falcon
    • 2 kompania piechoty Scorpion
    • kompania zabezpieczenia SVC

W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 360 żołnierzy wliczając personel Komendy Głównej UNDOF

Struktura organizacyjna UNDOF na przestrzeni lat:

  •   Kwatera Główna UNDOF
    •   AUSBATT (austriacki batalion operacyjny)
    •   PERBATT (peruwiański batalion operacyjny) →(od 1975)   IRANBATT (irański batalion operacyjny) →(od 1979)   FINBATT (fiński batalion operacyjny) →(od 1993)   POLBATT (polski batalion operacyjny) →(od 2009)   PHILBATT (filipiński batalion operacyjny)
    •   CANLOG (kanadyjska kompania logistyczna) →(od 1993)   CANLOG (kanadyjski batalion logistyczny) →(od 2006)    LOGBATT (indyjsko-japoński batalion logistyczny)
    •   POLLOG (polska kompania logistyczna) (do 1993)

DowódcyEdytuj

Dowódcy PKW (data w nawiasie oznacza początek zmiany):

POLLOG
WG PWJS
  • II zmiana (czerwiec 1974) – mjr Eugeniusz Nowak
  • III zmiana (grudzień 1974) – ppłk Edward Piorun
  • IV zmiana (czerwiec 1975) – mjr Stanisław Kaczmar
  • V zmiana (grudzień 1975) – mjr Ryszard Romańczuk
  • VI zmiana (czerwiec 1976) – ppłk Eugeniusz Rutkowski
  • VII zmiana (grudzień 1976) – ppłk Jan Próchniewski
  • VIII zmiana (czerwiec 1977) – ppłk Jerzy Bielecki
  • IX zmiana (grudzień 1977) – kmdr por. Piotr Kołodziejczyk
  • X zmiana (czerwiec 1978) – ppłk Stanisław Kaczmar
  • XI zmiana (grudzień 1978) – ppłk Józef Wiesiołek
  • XII zmiana (czerwiec 1979) – ppłk Bogdan Niemczynowski
PKW
  • XIII zmiana (grudzień 1979) – ppłk Czesław Laszczkowski
  • XIV zmiana (czerwiec 1980 – ppłk Józef Chmiel
  • XV zmiana (grudzień 1980) – ppłk Tomasz Połujan
  • XVI zmiana (czerwiec 1981) – ppłk Stanisław Balawender
  • XVII zmiana (grudzień 1981) - ppłk Andrzej Prus
  • XVIII zmiana (czerwiec 1982) – ppłk Mikołaj Rokosz
  • XIX zmiana (grudzień 1982) – ppłk Ludomir Schab
  • XX zmiana (czerwiec 1983) – ppłk Edward Gwóźdź
  • XXI zmiana (grudzień 1983) – płk Leon Załuska
  • XXII zmiana (czerwiec 1984) – płk Leon Załuska
  • XXIII zmiana (grudzień 1984) – ppłk Zbigniew Urbaniak
  • XXIV zmiana (czerwiec 1985) – ppłk Zbigniew Łubiński
  • XXV zmiana (grudzień 1985) – ppłk Wiesław Pietrzak
  • XXVI zmiana (czerwiec 1986) – ppłk Ryszard Pawłowski
  • XXVII zmiana (grudzień 1986) – ppłk Roman Gralewski
  • XXVIII zmiana (czerwiec 1987) – ppłk Andrzej Kobielski
  • XXIX zmiana (grudzień 1987) – ppłk Piotr Lemanowicz
  • XXX zmiana (czerwiec 1988) – ppłk Wincenty Cybulski
  • XXXI zmiana (grudzień 1988) – ppłk Fryderyk Czekaj
  • XXXII zmiana (czerwiec 1989) – ppłk Jerzy Kubisz
  • XXXIII zmiana (luty 1990) – ppłk Jan Oleksa
  • XXXIV zmiana (czerwiec 1991) – ppłk Krzysztof Bergier
  • XXXV zmiana (luty 1992) – ppłk Mieczysław Bieniek
  • XXXVI zmiana (październik 1992) – ppłk Andrzej Kobielski
  • XXXVII zmiana (czerwiec 1993) – ppłk Maciej Petrykat
POLBATT
  • I zmiana (grudzień 1993) – ppłk Jerzy Kwaśnik
  • II zmiana (wrzesień 1994) – ppłk Włodzimierz Potasiński
  • III zmiana (grudzień 1994) – ppłk Edward Gruszka
  • IV zmiana (czerwiec 1995) – ppłk Edward Gruszka
  • V zmiana (marzec 1996) – ppłk Bronisław Kwiatkowski
  • VI zmiana (wrzesień 1996) – ppłk Kazimierz Wójcik
  • VII zmiana (marzec 1997) – ppłk Kazimierz Wójcik
  • VIII zmiana (wrzesień 1997) – ppłk Tadeusz Sapierzyński
  • IX zmiana (marzec 1998) – ppłk Marian Miszczyszyn
  • X zmiana (wrzesień 1998) – ppłk Wojciech Szmajda
  • XI zmiana (marzec 1999) – ppłk Zbigniew Wójt
  • XII zmiana (wrzesień 1999) – ppłk Wojciech Aksamit
  • XIII zmiana (marzec 2000) – ppłk Jerzy Różak
  • XIV zmiana (wrzesień 2000) – ppłk Grzegorz Koń
  • XV zmiana (marzec 2001) – ppłk Jerzy Kubrak
  • XVI zmiana (wrzesień 2001) – ppłk Janusz Bronowicz
  • XVII zmiana (marzec 2002) – ppłk Janusz Bronowicz
  • XVIII zmiana (październik 2002) – ppłk Ryszard Łozecki
  • XIX zmiana (marzec 2003) – ppłk Ryszard Łozecki
  • XX zmiana (październik 2003) – ppłk Wiesław Orkisz
  • XXI zmiana (marzec 2004) - ppłk Wiesław Orkisz
  • XXII zmiana (październik 2004) – ppłk Rajmund Andrzejczak
  • XXIII zmiana (marzec 2005) – ppłk Rajmund Andrzejczak
  • XXIV zmiana (październik 2005) – ppłk Zbigniew Paduch
  • XXV zmiana (marzec 2006) – ppłk Zbigniew Paduch
  • XXVI zmiana (wrzesień 2006) – ppłk Tomasz Gral
  • XXVII zmiana (marzec 2007) – ppłk Jarosław Gromadziński
  • XXVIII zmiana (wrzesień 2007) – ppłk Jerzy Sulima
  • XXIX zmiana (marzec 2008) – ppłk Krzysztof Malankiewicz
  • XXX zmiana (wrzesień 2008) – ppłk Dariusz Adamczyk
  • XXXI zmiana (marzec 2009) – ppłk Mariusz Jurek

Ponadto dwóch Polaków piastowało funkcję dowódcy (Force Commander) UNDOF. Byli to:

Trzech było szefami sztabu (Chief of Staff) UNDOF:

  • 1994-1995 – gen. bryg. Jan Kempara
  • 1998-2001 – płk Józef Kowalczyk
  • 2006-2008 – płk Andrzej Ostrowski

Kontyngent w kulturze masowejEdytuj

Główny bohater filmu Sara z 1997 w reżyserii Macieja Ślesickiego, Leon (grany przez Bogusława Lindę), służył w siłach ONZ na Wzgórzach Golan[1].

PrzypisyEdytuj

  1. Sara. filmweb. [dostęp 18 lutego 2011].


BibliografiaEdytuj

  • Grzegorz Ciechanowski: Żołnierze polscy w misjach i operacjach pokojowych poza granicami kraju w latach 1953-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009. ISBN 978-83-7611-012-7.
  • Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990–1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-531-3.
  • Piotr Lotarski, Polski Kontyngent Wojskowy (POLBATT) w Syrii w siłach pokojowych ONZ w latach 1993-2009, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Obrony Narodowej, 2014, ISBN 978-83-7523-362-9, OCLC 907373828.