Otwórz menu główne

Księgosusz lub pomór bydła (łac. Typhus bovum contagiosus) – bardzo zaraźliwa, ostro przebiegająca choroba wirusowa bydła i dziko żyjących przeżuwaczy. Umieralność wynosi powyżej 90%. Powoduje martwicę błon śluzowych. W Polsce nie występuje od wiosny 1922 roku[1]. Ostatni potwierdzony przypadek tej choroby na świecie miał miejsce w 2001 roku. 14 października 2010 roku księgosusz, jako druga w historii po ospie prawdziwej choroba zakaźna, został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa chorobą całkowicie eradykowaną[2].

Księgosusz
Typhus bovum contagiosus
epidemia w południowej Afryce w 1896 roku
epidemia w południowej Afryce w 1896 roku
Czynnik chorobotwórczy
Nazwa wirus księgosuszu
Rezerwuar bydło, przeżuwacze
Epidemiologia
Liczba nowych zachorowań w roku według PZH 0
Występowanie nie występuje
Prawo

Spis treści

EtiologiaEdytuj

Wirus księgosuszu jest obecnie klasyfikowany jako przynależny do rzędu Mononegavirales, rodziny Paramyxoviridae, podrodziny Paramyxovirinae, rodzaju Morbillivirus.

Objawy chorobyEdytuj

Na błonie śluzowej pyska występują plamy i owrzodzenia. Ślina ma nieprzyjemny zapach, jest ciągliwa. Występuje kaszel, ogólne osłabienie, brak apetytu i chęci przeżuwania. W okolicach rodnych następuje obrzęk sromu, pojawia się śluzowato-krwawa biegunka, występuje ogólne osłabienie organizmu, pojawia się wysoka gorączka. W przypadku krów cielnych następują poronienia.

RozpoznawanieEdytuj

Zmiany anatomopatologiczne oraz objawy chorobowe, umiejscowienie się zmian w miejscach predylekcyjnych pozwalają z dużą dozą pewności zdiagnozować tę chorobę. Mimo to rozpoznanie należy poprzeć badaniami laboratoryjnymi. Wykonuje się badania serologiczne - odczyn wiązania dopełniacza (OWD) oraz odczyn seroneutralizacji. Można również użyć testu ELISA. Do wykrywania antygenu wirusa w tkankach stosowana jest immunofluorescencja.

Rozpoznanie różnicoweEdytuj

Należy uwzględnić i wykluczyć następujące jednostki chorobowe: głowica, pryszczyca, pęcherzykowe i grudkowe zapalenie jamy ustnej bydła.

Zapobieganie i zwalczanieEdytuj

Księgosusz jest chorobą zwalczaną z urzędu[3]. Podlega obowiązkowi zgłaszania oraz notyfikacji w krajach Unii Europejskiej[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Stanisław Winiarczyk i inni: Choroby zakaźne zwierząt domowych z elementami zoonoz. s. 18-25.
  2. Pallab Ghosh: Rinderpest virus has been wiped out, scientists say (ang.). BBC News. [dostęp 2011-01-31].
  3. a b Dz.U. z 2006 r. nr 24, poz. 182

BibliografiaEdytuj

  • Dr Egon Müller, Poradnik weterynaryjny dla rolników, Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1974, str. 144
  • Zenon Wachnik: Zarys chorób zakaźnych zwierząt. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983. ISBN 83-0103509-9.
  • Stanisław Winiarczyk i inni: Choroby zakaźne zwierząt domowych z elementami zoonoz. Lublin: Wydawnictwo Państwowego Instytutu Weterynaryjnego, 2002. ISBN 83-7259-055-9.
  • H. Janowski i inni: Choroby bydła. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983. ISBN 83-09-00650-0.
  • Joachim Beer: Choroby zakaźne zwierząt domowych. T. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1980. ISBN 83-09-00012-X.