Pomnik pamięci harcerzy plutonu „Alicja” w Krakowie

Pomnik pamięci harcerzy plutonu „Alicja” w Krakowiepomnik w formie obelisku z tablicami pamiątkowymi znajdujący się przy ulicy J. Zamoyskiego 2, w obejściu kościoła pw. św. Józefa w Dzielnicy XIII Podgórze w Krakowie. Obelisk upamiętniający harcerzy poległych w czasie II wojny światowej został odsłonięty 21 listopada 1998 roku.

Pomnik pamięci harcerzy plutonu „Alicja” w Krakowie
Ilustracja
Fotografia z 2001 roku
Państwo

 Polska

Miejscowość

Kraków

Miejsce

ul. J. Zamoyskiego 2

Typ obiektu

obelisk z tablicami

Fundator

krakowskie Szare Szeregi

Data odsłonięcia

21 listopada 1988

Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pomnik pamięci harcerzy plutonu „Alicja” w Krakowie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Pomnik pamięci harcerzy plutonu „Alicja” w Krakowie”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Pomnik pamięci harcerzy plutonu „Alicja” w Krakowie”
Ziemia50°02′37″N 19°56′59″E/50,043611 19,949722

Pluton „Alicja” – podgórski pluton Grup Szturmowych, działający od wiosny 1943 roku na terenie Krakowa. Jednostka została stworzona na bazie Roju Podgórskiego przez Franciszka Baraniuka, pseudonim Szulce. W jej skład wchodziły harcerki i harcerze w wieku około 17–20 lat (najmłodszy Czesław Sutek, pseudonim Cenio miał 15 lat), a ich pierwszym dowódcą został Mieczysław Barycz, pseudonim Lis. W lipcu 1943 roku, ze względu na trudności z utrzymaniem dyscypliny i konspiracji, rozkazem komendanta Chorągwi Krakowskiej hm. Edwarda Heila, pseudonim Jerzy, pluton Alicja został oddany do dyspozycji Kierownictwu Dywersji Krakowskiego Okręgu Armii Krajowej. Jednostka liczyła wówczas około pięćdziesięciu chłopców i dwanaście dziewcząt. Dowództwo Szarych Szeregów nie zrezygnowało jednak z nadzoru nad Plutonem, utrzymując nad nim pieczę wychowawczą. Podwójne dowództwo (ze strony Kedywu działania Plutonu kontrolował por. Ryszard Nuszkiewicz, pseudonim Powolny, natomiast od strony Szarych Szeregów – Szulce, Lis oraz Jerzy) utrudniało utrzymywanie członków Plutonu w ryzach dyscypliny i konspiracji.

Członkowie Plutonu prowadzili działania sabotażowe: kolportaż nielegalnej prasy, zastraszanie rodzin niemieckich, niszczenie aparatów wyświetlających w kinach filmy propagandowe (Akcja „Kino”), sabotaż kolejowy, a także zdobywanie broni. Dziewczęta, pod dowództwem Anny Surowiec, pseudonim Żywia, zajmowały się głównie ubezpieczaniem akcji, łącznością i prowadziły działania wywiadowcze.

Pierwsze aresztowania miały miejsce w sierpniu i wrześniu 1943 r., kolejne zaś rozpoczęły się 14 listopada tego samego roku. Do kwietnia 1944 roku aresztowana została większość Plutonu. Udział w tak szybkim działaniu Gestapo miał Sławomir Mądrala, pseudonim Pirat, który próbując ratować swoje życie zdecydował się na współpracę i zdradę koleżanek i kolegów. Członkowie Plutonu zostali rozstrzelani w publicznych egzekucjach, zakatowani w więzieniu na ul. Montelupich lub siedzibie Gestapo przy ul. Pomorskiej 2, przewiezieni do obozów koncentracyjnych (m.in. w Neuengamme i Ravensbrück). Przy życiu pozostali jedynie Janina Potoczek, pseudonim Telimena i Stanisław Pławecki, pseudonim Sulibor. Zdrajca został skazany na śmierć przez podziemny Wojskowy Sąd Specjalny. Pierwsza próba nie była udana, uratował go nieznany przechodzień. Wyrok wykonano ostatecznie 31 marca 1944 roku. „Pirat” został rozstrzelany w swoim mieszkaniu przy ul. B. Limanowskiego.

Znajdująca się na frontowej tablicy inskrypcja brzmi:

Harcerzom Żołnierzom Kedywu AK
plutonu dywersyjnego
„Alicja”
Krakowskich Szarych Szeregów
wiernych Ojczyźnie
i prawu harcerskiemu
którzy
oddali życie w walce
o wolność i niepodległość Polski
w latach 1943–1944
Kraków
Szare Szeregi

Inskrypcja na bocznej górnej tablicy:

ZGINĘLI NA SŁUŻBIE
KRAKOWSKICH SZARYCH
SZEREGÓW

Barycz Mieczysł. „Lis” lat 22
Baraniuk Fran. „Szulce” lat 21
Czarny Zdzisł. „Pikuś” lat 17
Czarny Stanisław lat 19
Dąbrowski Tadeusz lat 17
Drapich Marian „Lawina” lat 18
Drapich Józef lat 17
Dziedzic Halina „Alina” lat 16
Folwark Bog. „Mściwój” lat 18
Gaweł Antoni „Luby” lat 22
Grochala Tadeusz lat 18
Handzlik Marian lat 16
Jaguś Arkadi „Kadek” lat 21
Jaguś Wiesław lat 18
Karaś Stanisław lat 19

Inskrypcja na bocznej dolnej tablicy:

Kraus Jerzy „Przemko” lat 18
Latowiecki Ludwik lat 21
Latowiecki Wł. „Wałkoń” lat 20
Niziński Andrz. „Lasota” lat 17
Niżnik Marian lat 21
Niżnik Władysław lat 23
Seidel Aleksander lat 17
Seidel Karol lat 21
Skwarczowski Wład. lat 16
Sułek Wład. „Mahomet” lat 17
Stachura Mieczysł. Lat 18
Szczurek Wład. „Szatan” lat 18
Świstak Józef „Bunkier” lat 18
Świstak Zb. „Przepiórka” lat 18
Woźniczka Feliks lat 16
Woźniczka Tadeusz lat 22
Wytyśnik Stef. „Baca” lat 19

ORAZ INNI KTÓRYCH
PAMIĘĆ JUŻ ZAGUBIŁA

Zobacz też

edytuj

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj