Pomocnicza Służba Kobiet

Pomocnicza Służba Kobiet (PSK, Pestki), ang. Women’s Auxiliary Service – polska pomocnicza formacja wojskowa działająca podczas II wojny światowej. Powstawała pod koniec 1941 z inicjatywy gen. Władysława Andersa, podczas tworzenia Polskich Sił Zbrojnych na terenie Związku Sowieckiego.

Pomocnicza Służba Kobiet
Ilustracja
Pestki w Palestynie (1943)
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1941

Rozformowanie

1946

Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych

Polskie Siły Zbrojne

Historia edytuj

16 listopada 1942 roku minister spraw wojskowych generał dywizji Marian Kukiel mianował Zofię Leśniowską komendantką główną, a Marię Leśniakową zastępczynią komendantki głównej Pomocniczej Służby Kobiet[1]. Komendantka główna i jej zastępczyni podlegały ministrowi spraw wojskowych we wszystkich sprawach dotyczących tej służby za pośrednictwem szefa Wydziału Wojskowej Służby Pomocniczej i szefa Biura Ogólno Organizacyjnego. Sprawę nadania stopni i statutu Pomocniczej Służby Kobiet minister miał uregulować dodatkowo[1]. 22 lutego 1943 roku minister obrony narodowej generał Marian Kukiel zwolnił z dniem 18 lutego Zofię Leśniowską, na jej prośbę, ze stanowiska komendantki głównej Pomocniczej Służby Wojskowej Kobiet i powierzył tymczasowo pełnienie tej funkcji Marii Leśniakowej, zastępczyni komendantki głównej PSWK[2]. Do zadań kobiet służących w PSK należało: opatrywanie rannych, obsługa szpitali i kuchni, praca w szkołach dla sierot wojennych. Pracowały również jako sekretarki w sztabach i świetliczanki[3]. W momencie najwyższej liczebności w szeregach PSK służyło ok. 7 tysięcy ochotniczek.

W 1944 kobiety działające w oddziałach PSK zostały przeniesione do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. W lipcu 1944 Minister Obrony Narodowej zarządził zmianę struktury organizacyjnej PSK, w wyniku czego formację podzielono na trzy części: Pomocniczą Wojskową Służbę Kobiet (PWSK), Pomocniczą Lotniczą Służbę Kobiet (PLSK) i Pomocniczą Morską Służbę Kobiet (PMSK).

Jednocześnie zarządzenie powoływało Komendę Główną PWSK (wraz z powołaniem Komendantki Głównej PWSK, PLSK, PMSK) oraz Inspektorek przy dowództwach korpusów i wojsk. Oficerowie PSK mianowani byli przez Prezydenta RP. Zniesiono także funkcyjność stopni w PSK, dokonując ujednolicenia ze stopniami obowiązującymi w całym Wojsku Polskim.

 
Ochotniczki Pomocniczej Wojskowej Służby Kobiet przy ambulansie polowym

Za udział w walkach ochotniczkom PSK przyznano[3]: 13 Krzyży Walecznych, 2 Złote Krzyże Zasługi, 74 Srebrne Krzyże Zasługi, 154 Brązowe Krzyże Zasługi. Za udział w kampanii norweskiej w 1940 roku Krzyże Walecznych otrzymały: dr Jadwiga Zielińska i Stefania Gorczyńska, a za udział w kampanii francuskiej trzy kobiety – ochotniczki: Aniela Palędzka, Helena Bogusławska i Ludwika Niemcówna.

Od października 1943 PSK wydawało czasopismo „Ochotniczka[4]. W marcu 1946 rozwiązano PSK.

Ochotniczki PSK edytuj

 
Tablica upamiętniająca szkołę PSK w Nazarecie

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b Kukiel 1942 ↓, s. 31.
  2. Kukiel 1943 ↓, s. 58.
  3. a b Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. s. 69-70.
  4. Jerzy Święch: Literatura polska w latach II wojny. Wyd. VI - 2 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 316, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13852-3.

Bibliografia edytuj

Linki zewnętrzne edytuj