Poręba Średnia

wieś w województwie mazowieckim

Poręba Średniawieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk[3][4].

Artykuł

52°40′38″N 21°41′14″E

- błąd

38 m

WD

52°41'N, 21°42'E, 52°40'47"N, 21°41'18"E

- błąd

2290 m

Odległość

1159 m

Poręba Średnia
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

wyszkowski

Gmina

Brańszczyk

Liczba ludności (2019)

392[1]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-308[2]

Tablice rejestracyjne

WWY

SIMC

0506805[3]

Położenie na mapie gminy Brańszczyk
Mapa konturowa gminy Brańszczyk, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Poręba Średnia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Poręba Średnia”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Poręba Średnia”
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego
Mapa konturowa powiatu wyszkowskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Poręba Średnia”
Ziemia52°40′38″N 21°41′14″E/52,677222 21,687222

Do 1954 roku siedziba gminy Poręba. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W miejscowości znajduje się kościół murowany Matki Bożej Szkaplerznej zbudowany w 1780 (na miejscu poprzedniego drewnianego z 1639), rozbudowany w 1880 r. Jest on siedzibą parafii św. Barbary. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Ostrów Mazowiecka – Chrystusa Dobrego Pasterza.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku sołectwo liczyło 419 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały[5].

HistoriaEdytuj

Początkowo Poręba albo Poręby, wieś czynszowa w dobrach biskupów płockich. Przywileje biskupie z lat: 1755, 1796 i 1797. Na ich mocy włościanie otrzymali na własność uprawiane grunty, mogli ścinać drzewa na barcie i w celach budowlanych, polować, z wyłączeniem grubego zwierza. Krudowali lasy na pola i łąki. Byli zwolnieni z podatków, szarwarku i dziesięciny oraz odbywania podróży. Wnosili 60 zł. opłat od włóki chełmińskiej, za każdą rusznicę dawali 3. jarząbków i rączkę miodu z boru[6].

Później wieś rządowa. W 1823 r. w części rządowej w 38. domach mieszkało 248 mieszkańców (52 mężczyzn, 51 kobiet, 52. synów, 68 córek, 18. parobków, 7 dziewek). Wśród męskich, dorosłych mieszkańców było to: 34. czynszowników, 4. komorników, 6. chałupników i 1. kowal. Gospodarze posiadali łącznie: 67 koni, 67 wołów, 87 krów, 69 jałowic, 107 świń. W 1827 r. w Porębie 57 domów i 413 mieszkańców[6]. W 1857 wieś wchodziła w skład dóbr rządowych Brok[7].

W 1858 r. wieś urządzono kolonialnie. Powstały: Poręba-Kocęby i Poręba Średnia[8]. Na 1156. morgach i 200 prętach powstało 51 osad rolnych, każda o powierzchni 19 do 20 morgów. Dwudziestu ogrodników otrzymało po 5 morgów, w probostwie morgów 208. Założono również szpital, szkołę, osady: kowalską i komorniczą. Ustanowiono czynsz w wysokości 463 rubli i 4 kopiejek[6].

Pod koniec XIX w. wieś gminna nad rzeczką Tuchełką w powiecie ostrowskim, gmina i parafia Poręba. Siedziba gminy mieściła się w Nagoszewie. W Porębie 114 domów, 879 mieszkańców, kościół, szkoła początkowa i dwa wiatraki[6].

W roku 1921 wyszczególniono:

  • wieś Poręba-Kocęby. Było tu 111 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 645 mieszkańców (303 mężczyzn i 342 kobiety). narodowość polską podało 629 osób, a żydowską 16;
  • wieś Poręba Średnia, gdzie naliczono 103 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 556 mieszkańców (262 mężczyzn i 294 kobiety). Narodowość polską podały 534 osoby, a żydowską 22.

Zarówno przed, jak i po II wojnie światowej istniała gmina Poręba, należąca do powiatu ostrowskiego. W 1954 r. gminę zniesiono wraz z reformą administracyjną. Po reaktywacji gmin nie przywrócono gminy Poręba, a jej obszar podzielono między gminy Ostrów Mazowiecka, Brok, oraz Brańszczyk, sama wieś znalazła się w powiecie wyszkowskim w gminie Brańszczyk.

WspółcześnieEdytuj

Pod względem zaludnienia miejscowości: Poręba Średnia i Poręba-Kocęby należą do średnich sołectw w gminie. W 2002 r. zamieszkiwało je 831 osób, w 2005 obie miejscowości liczyły 816 mieszkańców. W 2008 i 2009 r. Porębę Średnią zamieszkiwało 424 mieszkańców.

Obiekty zabytkowe znajdujące się w rejestrze i ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora ZabytkówEdytuj

  • Zespół kościoła parafialnego pw. św. Barbary:
  • kościół murowany z 1884 r.
  • dzwonnica murowana z końca XIX w.
  • plebania murowana z 1888
  • dom drewniany z 3. ćw. XIX w.
  • trzy domy drewniane z początku XX w.
  • dom drewniany z 1915 r.
  • dom drewniany, lata 20. XX w.
  • dom drewniany, lata 30. XX w.[8]

Obiekty użyteczności publicznejEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Strona gminy, stan ludności na dzień 31.12.2019. branszczyk.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-07)]..
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 955 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  5. Lokalne Wieści Gminne nr 3/2017 s.23.
  6. a b c d Poręba (8), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 816.
  7. Brok, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 377.
  8. a b c Załącznik do Uchwały Nr XXXI/171/09 Rady Gminy Brańszczyk z dnia 27 lutego 2009 r.

Linki zewnętrzneEdytuj