Poradnictwo językowe

zorganizowana forma krzewienia tzw. kultury języka
(Przekierowano z Poradnia językowa)

Poradnictwo językowe – zorganizowana forma krzewienia tzw. kultury języka[1], wynikająca z tradycji normatywizmu[2]. Poradnie językowe zajmują się odpowiadaniem na pytania nadsyłane przez użytkowników języka oraz doradzaniem w kwestii sprawnego posługiwania się językiem. Funkcjonują w wielu krajach europejskich, gdzie mają często długą tradycję[3].

Poradnictwo językowe ma cel instruktażowy i edukacyjny, pozbawione jest jednak realnej mocy nakazowej. Pracownicy poradni językowej nie dysponują bowiem sankcjami wobec osób nieprzestrzegających udzielanych porad[3][1].

Poradnictwo językowe popularyzowane jest w prasie, radiu, telewizji oraz internecie[2]. Jego utrwalonymi formami są słowniki normatywne oraz poradniki językowe[2]. Porady językowe prezentowane bywają również w rubrykach językowych, publikowanych na łamach dzienników i czasopism niejęzykoznawczych[4]. Istnieją także amatorskie inicjatywy zajmujące się rozstrzyganiem zagadnień normatywnych, przybierające postać blogów i innego rodzaju publikacji internetowych[1][2].

Na gruncie polskim poradnictwo językowe prowadzą bądź prowadzili m.in. poloniści: Jan Miodek, Jerzy Bralczyk, Walery Pisarek[5]. Odpowiedzi na pytania dotyczące spraw językowych udziela także internetowa Poradnia Językowa PWN[6].

Poradnictwo językowe stanowi przejaw preskryptywnego podejścia do języka[7], choć samemu pojęciu preskryptywizmu zwykło się przypisywać ujemne zabarwienie[8]. Bywa, że osoby praktykujące poradnictwo językowe nie tylko formułują zalecenia normatywne, lecz również popularyzują pewne zagadnienia lingwistyczne (np. wiadomości z zakresu etymologii)[7]. Niektórzy językoznawcy zauważają przy tym, że popularne poradnictwo językowe niekoniecznie respektuje wiedzę lingwistyczną, m.in. poprzez koncentrację na języku standardowym i prezentowanie subiektywnych zaleceń, nie zawsze ugruntowanych w praktyce językowej[7][9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Ludmila Uhlířová, JAZYKOVÉ PORADENSTVÍ, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 [zarchiwizowane z adresu 2020-02-09] (cz.).
  2. a b c d Katarzyna Ostrowska, Wybrane błędy językowe na przykładzie analizy funkcjonowania Poradni Językowej PWN, „Kwartalnik Nauk o Mediach” (1), 2016.
  3. a b Ludmila Uhlířová, Jak vymezit v souvislosti s prací na internetové příručce češtiny role jazykové poradny jakožto akademické jazykověvýchovné instituce?, [w:] Matej Považaj (red.), Jazyková kultúra na začiatku tretieho tisícročia, Bratysława: Veda, 2009, s. 202–207 (cz.).
  4. Jozef Mistrík, Encyklopédia jazykovedy, wyd. 1, Bratysława: Obzor, 1993, s. 218–220, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  5. PORADNICTWO JĘZYKOWE, [w:] Encyklopedia Internautica [zarchiwizowane z adresu 2020-02-09].
  6. Poradnia Językowa PWN [dostęp 2020-04-24].
  7. a b c Anđel Starčević, Mate Kapović, Daliborka Sarić, Jeziku je svejedno, Zagrzeb 2019, s. 191–193, ISBN 978-953-351-115-3, OCLC 1126555222 (chorw.).
  8. Linda Pillière i inni, Standardising English, Cambridge University Press, 2018, s. 6, ISBN 978-1-107-19105-1 (ang.).
  9. Stephan Elspaß, Péter Maitz, New Language Norm Authorities in Germany: Ideological Roots and Social Consequences, [w:] Anne Schröder, Ulrich Busse, Ralf Schneider (red.), Codification, Canons and Curricula: Description and Prescription in Language and Literature, Bielefeld: Aisthesis, 2012, s. 171–184, ISBN 978-3-89528-936-1, OCLC 829680089 (ang.).