Porybliny

Porybliny, poryblinowce (Isoetales Prantl) – monotypowy rząd roślin z klasy widłaków różnozarodnikowych, zawierający jedną rodzinę poryblinowatych Isoetaceae z jednym rodzajem współczesnym – poryblinem Isoetes. W zależności od ujęcia należy tu od ok. 190[4] do ok. 250[2][5] gatunków. Formy wymarłe zaliczane są do rodzajów Nathorstiana (znany z kredy wczesnej) i Isoetites (kreda późna)[6].

Porybliny
Ilustracja
Poryblin jeziorny
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada telomowe
Gromada naczyniowe
Klasa widłaki
Rząd porybliny
Nazwa systematyczna
Isoetales Prantl
Lehrb. Bot.: 116, 125. Feb-Apr 1874[3]

SystematykaEdytuj

Rząd Isoetales obejmuje jedną rodzinę – poryblinowate Isoetaceae Rchb., Bot. Damen: 309. 1828[3]. Do rodziny należy jeden rodzaj współczesny poryblinem Isoetes (czasem rośliny z podrodzaju Stylites podnoszone są do rangi osobnego rodzaju)[6].

Rośliny wymarłe z tej rodziny zaliczane są do dwóch rodzajów[6]:

FilogenezaEdytuj

Już pod koniec dewonu pojawiła się grupa widłaków różnozarodnikowych (o zarodnikach zróżnicowanych na mikrospory i makrospory) Rośliny te były szczytowym osiągnięciem tej linii rozwojowej. W następnej epoce geologicznej, karbonie, wykształciły się formy drzewiaste, takie jak dochodzące do 30-40 metrów wysokości lepidodendrony i sygilarie, które zdominowały zbiorowiska roślinne. Stały się one głównym składnikiem karbońskich lasów, a z nich powstały najbogatsze złoża węgla kamiennego. Większość z tych ogromnych widłaków wymarła pod koniec ery paleozoicznej, a do dziś przetrwały spośród tej grupy jedynie wodne porybliny.

Cykl rozwojowyEdytuj

Porybliny produkują dwa rodzaje zarodników. Starsze, zewnętrzne liście mają u nasady zarodnie zwane makrosporangiami wytwarzające duże zarodniki – makrospory. U nasady wewnętrznych młodszych liści znajdują się mikrosporangia – zarodnie produkujące małe zarodniki, czyli mikrospory. Po rozpadzie zarodni z makrospory wyrasta przedrośle żeńskie, tworzące kilka rodni z pojedynczymi komórkami jajowymi, z mikrospory zaś niewielkie kilkukomórkowe przedrośle męskie, tworzące jedną plemnię a w niej plemniki – gametofit jest więc tu dwupienny. Przedrośla poryblinów są tak małe, że właściwie nie opuszczają osłonek zarodnika. Plemniki przepływają do rodni (mają ułatwione zadanie, jako że porybliny żyją w wodzie). Po zapłodnieniu komórki jajowej rozwijająca się zygota tworzy zarodek, który następnie wyrasta w nowy sporofit.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. a b The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229. 
  3. a b Robert W. Kiger, James L. Reveal: A comprehensive scheme for standardized abbreviation of usable plant-family names and type-based suprafamilial names. University of Maryland, New York Botanical Garden. [dostęp 2020-09-15].
  4. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 471. ISBN 978-1-107-11502-6.
  5. Li-Bing Zhang & W. Carl Taylor: Isoëtaceae. W: Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-05-03].
  6. a b c O.P. Sharma: Pteridophyta. New Delhi, New York, St. Louis i in.: The McGraw-Hill Companies, 2012, s. 11.1-11.4. ISBN 978-1-25-900334-9.

BibliografiaEdytuj

  • Operon Biologia część 1 wydanie 2004