Otwórz menu główne

Potaczkowa, dawniej Potoczkowa[1] (746 m) – wzniesienie w Gorcach w grzbiecie oddzielającym dolinę Porębianki od doliny Raby i jej dopływu – potoku Olszówka[2].

Potaczkowa
Ilustracja
Potaczkowa, miejscowość Niedźwiedź, dolina Porębianki i Gorce. Widok ze Spyrkowej
Państwo  Polska
Pasmo Gorce
Wysokość 746 m n.p.m.
Położenie na mapie Gorców, Pienin, Beskidu Sądeckiego
Mapa lokalizacyjna Gorców, Pienin, Beskidu Sądeckiego
Potaczkowa
Potaczkowa
Ziemia49°37′35,1″N 20°03′38,6″E/49,626417 20,060722
Krzyż na szczycie Potaczkowej

Spis treści

TopografiaEdytuj

W mającym południkowy przebieg grzbiecie Potaczkowej kolejno od północy na południe wyróżnia się wzniesienia: Adamczykowa (611 m), Potaczkowa (746 m) i Chabówka (705 m). Potaczkowa jest więc najwyższym z nich. Wznosi się nad miejscowościami Raba Niżna, Niedźwiedź i Podobin. Zabudowania Podobina (osiedle Potoczki) dość wysoko podchodzą na północno-wschodnie stoki Potaczkowej i prowadzi do nich asfaltowa droga. W zachodnim kierunku pod szczytem Potaczkowej, na wysokości około 715 m znajdują się źródła potoku Głęboki, który spływa w północno-zachodnim kierunku i uchodzi do potoku Pasternik (dopływ Raby)[3].

HistoriaEdytuj

Nazwa góry wywodzi się od znanego rodu Potaczków z Podobina, właścicieli znacznych połaci lasów i terenów wypasowych w Gorcach w połowie XVIII w[4]

Znana jest także pod nazwą Kotelnica. Ta nazwa jest już rzadko używana. Pochodzi od gwarowego słowa kotelnica, które oznacza kotlinę lub inną depresję w terenie, albo miejsce kocenia się (i zimowania) owiec. Pochodzące od tego słowa geograficzne nazwy spotyka się w wielu miejscach w Karpatach[5].

W listopadzie 2000 roku na szczycie Potaczkowej zamontowano pamiątkowy krzyż milenijny, wzorowany na tym z Giewontu[6].

PrzyrodaEdytuj

Lasy pierwotnie porastające całe Karpaty zostały na Potaczkowej niemal całkowicie wycięte dla potrzeb rolnictwa. W okresie przeludnienia Podhala (od połowy XIX w. do końca II wojny światowej) pod uprawę lub pasterstwo wykorzystywano każdy skrawek ziemi[7]. Jednak w latach 1980. pasterstwo w całych Beskidach stało się nieopłacalne, od lat 1990. również uprawa ziemi na wyżej położonych obszarach, z kiepską droga dojazdową, tak samo stała się nieopłacalna. Obecnie na Potaczkowej znaczna część dawnych pól uprawnych i łąk to nieużytki, na których nawet nie kosi się trawy. Wskutek tego obserwujemy na nich kolejne etapy naturalnej wtórnej sukcesji ekologicznej. O dawnych poletkach uprawnych świadczą już tylko równoległe rzędy miedz i zagony. Jeśli nie zostaną podjęte przeciwdziałania – Potaczkowa zarośnie lasem, który jest ostatecznym etapem tej sukcesji (stało się tak już z wieloma dawnymi polanami i polami uprawnymi)[8].

Od 2001 nad Potaczkową regularnie obserwowano orła przedniego[9].

Turystyka i rekreacjaEdytuj

Dawniej Potaczkowa była turystom praktycznie nieznana. Tymczasem usytuowanie Potaczkowej, a przede wszystkim jej rozległy i odkryty płaskowyż zapewniają rozległe widoki. Z samego szczytu widoki częściowo przesłania kępa drzew, ale ze szlaku i grzbietu Potaczkowej widoki obejmują cały horyzont. Dopiero w 2011 wyznakowano nowy szlak turystyczny im. Elfrydy Trybowskiej i Juliana Tolińskiego z Rabki-Zdroju do Mszany Dolnej. Oficjalne otwarcie odbyło się 11 września 2011 w ramach akcji „Odkryj Beskid Wyspowy” (przy krzyżu na Potaczkowej)[10]. Szlak jest stosunkowo łatwy, ma 16 km. Ze szlaku widoki na Beskid Wyspowy, Żywiecki, Tatry i Gorce. Jest on przeznaczony tylko dla pieszych turystów, ale w przyszłości jest planowany również dla rowerzystów i narciarzy biegowych. Na trasie planuje się także umieścić stylowe tabliczki i ławo-stoły[6].

Na walorach Potaczkowej wcześniej rozpoznali się paralotniarze i jej strome północno-wschodnie stoki wykorzystywane są przez nich do startu.

Szlak turystycznyEdytuj

  – czarny: Rabka-ZdrójGrzebieńOlszówka – Potaczkowa – Mszana Dolna. Długość ok. 16 km[11][12].

PrzypisyEdytuj

  1. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego [1]
  2. Gorce. Mapa turystyczna 1:50 000. Kraków: Compass, 2007. ISBN 978-83-89165-39-8.
  3. Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  4. Władysław Maciejczak: Mszana Dolna i okolice: Regionalny przewodnik monograficzny. Mszana Dolna. [dostęp 2012-07-10]. str. 198
  5. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  6. a b Gazeta Pod Lubogoszczą ([2])
  7. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2001. ISBN 83-85557-86-5.
  8. Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.
  9. Marek Cieszkowski, Paweł Luboński: Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2004. ISBN 83-89188-19-8.
  10. Nowy szlak Rabka-Zdrój – Mszana Dolna. [dostęp 2011-07-20].
  11. Odkryj Beskid Wyspowy. [dostęp 2012-08=-01].
  12. Mapa z przebiegiem szlaku. [dostęp 2012-08-01].
Panorama z Potaczkowej