Potto wielki

gatunek ssaka naczelnego

Potto wielki[8], potto[9], lori potto[10] (Perodicticus potto) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny lorisowatych (Lorisidae), największy z lorisowatych. Wyglądem przypomina kota.

Potto wielki
Perodicticus potto[1]
(P.L.S. Müller, 1766)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd lemurowe
Rodzina lorisowate
Rodzaj potto
Gatunek potto wielki
Synonimy
Podgatunki
  • P. p. potto (P.L.S. Müller, 1766)
  • P. p. juju O. Thomas, 1910
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[7]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Zasięg występowaniaEdytuj

Potto wielki występuje w zależności od podgatunku[11]:

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1766 roku niemiecki zoolog Philipp Müller nadając mu nazwę Lemur potto[2]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu wskazał Gwineę[2], ograniczone do Elminy, w Ghanie[12].

Dane z mtDNA wykazały że uznawane wcześniej za podgatunki potto wielkiego taksony edwardsi i ibeanus powinny mieć rangę odrębnych gatunków[13], odkrycie to poparte jest wyraźnymi różnicami w wielkości ciała i morfologii czaszki[11]. Takson juju jest prawdopodobnie również odrębnym gatunkiem, ale zachodzi potrzeba dokładniejszych badań[11]. Rozpoznano dwa podgatunki. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki[11].

EtymologiaEdytuj

  • Perodicticus: gr. πηρός pēros „okaleczony”; δεικτικός deiktikos „podkreślenie czegoś”[14].
  • potto: lokalna nazwa Potto oznaczająca w wolof lemura[15].

MorfologiaEdytuj

Długość jego ciała około 30 cm, ogona 4–6 cm; masa ciała 850–1000 g[16].

EkologiaEdytuj

Występuje w gęstych lasach. Prowadzi nadrzewny i nocny tryb życia. W razie spotkania z drapieżnikiem przyjmuje postawę obronną, zaatakowany gryzie. Preferuje dietę roślinną.

PrzypisyEdytuj

  1. Perodicticus potto, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c P.L.S. Müller: Des Ritters Carl von Linne’ vollständigen Natursystems Supplements- und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs. Nürnberg: Gabriel Nicolaus Raspe, 1776, s. 12. (niem.)
  3. A.G. Desmarest: Mammalogie, ou, Description des espèces de mammifères. Cz. 1. Paris: Chez Mme. Veuve Agasse, imprimeur-libraire, 1820, s. 104, seria: Encyclopédie méthodique. (fr.)
  4. E.T. Bennett. Characters of two Species of Mammalia (one constituting a new genus) from Sierra Leone. „Proceedings of the Committee of Science and Correspondence of the Zoological Society of London”. 1, s. 109, 1831 (ang.). 
  5. R.-P. Lesson: Species des Mammifères bimanes et quadrumanes; suivi d’un mémoire sur les Oryctéropes. Paris: J.B. Baillière, 1840, s. 238. (fr.)
  6. O. Thomas. Three new West African mammals. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight series. 5, s. 351, 1910 (ang.). 
  7. M. Svensson, J.F. Oates, E. Pimley & S. Gonedelé Bi, Perodicticus potto, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2021-2 [dostęp 2021-07-30] (ang.).
  8. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 34. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  9. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 285–286, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  10. Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 105. ISBN 83-01-14344-4.
  11. a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 166. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  12. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Perodicticus potto. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-07-30].
  13. Ch. Ross, J. Schmitz & H. Zischler. Primate jumping genes elucidate strepsirhine phylogeny. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 101 (29), s. 10650–10654, 2004. DOI: 10.1073/pnas.0403852101 (ang.). 
  14. Palmer 1904 ↓, s. 525.
  15. Palmer 1904 ↓, s. 560.
  16. K.A.-I. Nekaris: Family Lorisidae (Angwantibos, Pottos and Lorises). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 227. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)

BibliografiaEdytuj

  • T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904 (ang.). 
  • K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 285–286, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  • Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 105. ISBN 83-01-14344-4.
  • D. Ciszek: Perodicticus potto (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 26 grudnia 2008].
  • M. Svensson, J.F. Oates, E. Pimley & S. Gonedelé Bi, Perodicticus potto, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2021-2 [dostęp 2021-07-30] (ang.).