Otwórz menu główne

Powiat bukowski (niem. Kreis Buk[1]) - powiat istniejący w okresie 1818-1887 w obrębie rejencji poznańskiej Królestwa Prus[2].

bukowski
Kreis Buk
powiat
Państwo  Królestwo Prus
Populacja (1837)
• liczba ludności

42 378[1]
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba okręgów 4
Liczba majątków 24
brak współrzędnych

Rozporządzenie króla Prus Fryderyka Wilhelma III z dnia 30 kwietnia 1815 przyłączało do Królestwa Prus Wielkie Księstwo Poznańskie w podziale na dwie rejencje i powiaty. 1 stycznia 1818 w rejencji poznańskiej powołano do życia 17 powiatów - w tym pow. bukowski[2]. Zlikwidowany on został wskutek ustawy z 6 czerwca 1887 roku o podziale powiatów. Z jego obszaru wyodrębniono dwa nowe powiaty: nowotomyski oraz grodziski[2].

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) siedzibą landrata był Buk. W ramach represji władz pruskich za aktywny udział kosynierów bukowskich w Wiośnie Ludów siedzibę władz (niem. Landratsamt) przeniesiono w 1848 roku do Nowego Tomyśla.

Od północy powiat bukowski graniczył z powiatem szamotulskim i międzychodzkim, od wschodu z poznańskim, od południa stykał się z powiatem kościańskim i babimojskim. Od zachodu z kolei graniczył z powiatem międzyrzeckim[3].

Okręgi, miasta i wsieEdytuj

Powiat dzielił się na cztery okręgi (administracyjne i policyjne):[3]

  • bukowski,
  • grodziski,
  • lutomyślski,
  • lwowkowski.

W obrębie powiatu znajdowało się pięć miast: Grodzisk, Buk, Lwówek, Opalenica oraz Nowy Tomyśl. W czterech okręgach znajdowały się 24 majątki, które łącznie składały się ze 157 wsi i osad (w tym: 25 folwarków, 29 osad olęderskich, 4 młyny oraz jedna Kozia karczma w majątku Bukowiec).

Ludność i gospodarkaEdytuj

Powiat zamieszkiwało - według spisu urzędowego z roku 1837 - ponad 42 tys. osób (w miastach niemal 10 tys., na wsi - 32 tys.)[3]. Głównym zajęciem ludności było rolnictwo i chów bydła[3]. Na obszarze powiatu działały trzy parafie protestanckie (w Grodzisku Wlkp., Lwówku i Lutomyślu) i 14 parafii katolickich[3]. W Grodzisku i Lwówku działały ponadto synagogi. Leon Plater w swoim dziele "Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księstwa Poznańskiego" (1846) wzmiankuje, że w powiecie do ważniejszych jezior należało zaliczyć Zgierzynkę i Bobrowki[3]. Najważniejszymi arteriami komunikacyjnymi były dwa bite gościńce: do Berlina (przez Lwówek) oraz do Wrocławia (przez Buk). Znaczenie miały także trakty Poznań-Buk-Opalenica-Grodzisk oraz Poznań-Stęszew-Grodzisk.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Johann Gottfried Hoffmann: Die Bevölkerung des Preußischen Staats. Berlin: 1839, s. 235.
  2. a b c Starostwo Powiatowe w Buku. Narodowe Archiwum Cyfrowe. [dostęp 2014-12-29].
  3. a b c d e f Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 192-202.