Otwórz menu główne

Powiat Waldenburg (niem. Landkreis Waldenburg, pol. powiat wałbrzyski) – prusko-niemiecka jednostka podziału administracyjnego, istniejąca w latach 1816–1945, wchodząca w skład prowincji śląskiej (do 1919 r.), a następnie prowincji dolnośląskiej.

Waldenburg
Landkreis Waldenburg
powiat
Państwo  Królestwo Prus
Prowincja Śląsk
Siedziba Waldenburg
Zarządzający Günther Bier (1943–1945)
Powierzchnia 415,54 km²
Populacja (1939)
• liczba ludności

117 918
• gęstość 283,77 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba miast 2
Liczba gmin 45
Położenie na mapie
Położenie na mapie

Spis treści

HistoriaEdytuj

Landkreis Waldenburg powstał na terenie średniowiecznego księstwa świdnicko-jaworskiego 24 stycznia 1818 r., wyniku podziału dotychczasowego powiatu świdnickiego. Wchodził on w skład rejencji dzierżoniowskiej (do 1820 r.), a następnie po jej likwidacji do wrocławskiej[1]. Siedzibą starosty, urzędu i sejmiku powiatowego był Waldenburg.

1 kwietnia 1924 r. miała miejsce kolejna reforma podziału administracyjnego, w efekcie której wydzielono z powiatu miasto Wałbrzych jako powiat miejski (Stadtkreis). Mimo tego siedzibą urzędów powiatu ziemskiego pozostało nadal to miasto.

13 września 1937 r. nadano powiatowi oficjalną nazwę: Waldenburg (Schles.).

Powiat wałbrzyski został zajęty w maju 1945 r. przez oddziały Armii Czerwonej. Kilkanaście dni później zaczęła działać polska administracja. Utworzono powiat wałbrzyski, który swoim zasięgiem terytorialnym pokrywał się z dawnym powiatem Waldenburg.

Landraci[2]Edytuj

  • 1867–1874 Conrad F. O. E. M. F. Freiherr von Zedlitz und Neukirch
  • 1875–1882 dr Carl J. R. von Bitter
  • 1882–1885 Karl Freiherr von Dörnberg
  • 1885–1897 dr Kurt T. E. O. von Lieres und Wilkau
  • 1897–1907 Jakob C. R. Scharmer
  • 1907–1916 dr Robert Freiherr von Zedlitz und Neukirch
  • 1916–1919 H. A. von Götz
  • 1919–1919 Mücke[3]
  • 1920–1925 Oskar Schütz
  • 1925–1932 Karl Franz
  • 1932–1933 dr Wilhelm Brandes
  • 1933–1933 dr Walter von Boeckmann
  • 1933–1934 Walter Kühn
  • 1934–1943 Karl Williger
  • 1943–1945 Günther Bier

Ludność (1885–1939)Edytuj

  • 1885 r. – 117.684
  • 1890 r. – 122.972, z czego ewangelicy: 86.594, katolicy: 35.492, wyznanie mojżeszowe: 375
  • 1900 r. – 143.361, z czego ewangelicy: 96.171, katolicy: 46.239
  • 1910 r. – 168.714, z czego ewangelicy: 110.875, katolicy: 55.800
  • 1925 r. – 133.504, z czego ewangelicy: 89.079, katolicy: 36.641, wyznanie mojżeszowe: 188, inni chrześcijanie: 577
  • 1933 r. – 134.090, z czego ewangelicy: 87.414, katolicy: 34.364, wyznanie mojżeszowe: 127, inni chrześcijanie: 400
  • 1939 r. – 117.918, z czego ewangelicy: 78.524, katolicy: 27.791, wyznanie mojżeszowe: 39, inni chrześcijanie: 788

Podział administracyjnyEdytuj

1 stycznia 1945 powiat dzielił się na:

Osoby związane z powiatemEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • R. Kamionka, Die Reorganisation der Kreiseinteilung Schlesiens in der Stein-Hardenbergschen Reformperiode, Breslau 1934.
  • D. Stüttgen, H. Neubach, W. Hubatsch, Schlesien, [w:] W. Hubatsch, Grundriß zur deutschen Verwaltungsgeschichte 1815 – 1945. Preussen, Marburg/Lahn 1976.

Linki zewnętrzneEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. A. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, wyd. Rzeka, Wrocław 2001, s. 179.
  2. Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Waldenburg
  3. komisaryczny starosta
  4. W latach 1818–1924 Wałbrzych również wchodził w skład powiatu.