Otwórz menu główne

Powiat staszowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Staszów.

Powiat staszowski
powiat
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
TERYT 3.26.34.12.00.0
Siedziba Staszów
Starosta Józef Żółciak
Powierzchnia 924,80 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

72 857[1]
• gęstość 78,8 os./km²
Urbanizacja 34,65%
Tablice rejestracyjne TSZ
Adres urzędu:
ul. Piłsudskiego 7
28-200 Staszów
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu staszowskiego
Liczba gmin miejsko-wiejskich 5
Liczba gmin wiejskich 3
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat staszowski
Powiat staszowski
50°31′02″N 21°11′38″E/50,517100 21,193789
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Powiat istniał także w latach 18091844 oraz 19541975.

Podział administracyjnyEdytuj

W skład powiatu wchodzą:

Powiat staszowski graniczy z czterema powiatami województwa świętokrzyskiego: buskim, kieleckim, opatowskim i sandomierskim, z dwoma powiatami województwa podkarpackiego: tarnobrzeskim i mieleckim oraz z jednym powiatem województwa małopolskiego: dąbrowskim.

GminyEdytuj

Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r. w przełożeniu na stan administracyjny z 1 stycznia 2019[2]

Gmina Ludność Powierzchnia
  Staszów
(w tym miasto)
26 077
(15 108)
227,52 km²
(26,88 km²)
  Połaniec
(w tym miasto)
11 848
(8 227)
75,01 km²
(17,41 km²)
  Bogoria 7 923 122,89 km²
  Osiek
(w tym miasto)
7 904
(2 001)
129,30 km²
(17,43 km²)
  Rytwiany 6 240 124,66 km²
  Szydłów
(w tym miasto)
4 800 107,90 km²
  Łubnice 4 382 84,14 km²
  Oleśnica
(w tym miasto)
3 891 53,38 km²
Razem 73 125 924,80 km²

HistoriaEdytuj

Powiat staszowski istniał już w I połowie XIX wieku, w latach 18091844.

W czasach powojennych został reaktywowany dnia 1 października 1954 roku w województwie kieleckim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat staszowski złożyły się 1 miasto i 20 gromad, które wyłączono z trzech powiatów w województwie kieleckim (w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni)[3]:

1 stycznia 1956 do powiatu staszowskiego przyłączono gromady[4]:

31 grudnia 1961 do powiatu staszowskiego przyłączono ze zniesionego powiatu chmielnickiego gromady: Grabki (równocześnie zniesioną), Korzenno, Potok i Szydłów [5].

1 stycznia 1969 do powiatu staszowskiego przyłączono Z powiatu buskiego gromadę Tuczępy[6].

Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat staszowski podzielono na 1 miasto i 9 gmin[7][8]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu staszowskiego zostało włączono głównie do nowo utworzonego województwa tarnobrzeskiego, oprócz gmin Raków, Szydłów i Tuczępy, które pozostały w województwie kieleckim (mocno zmniejszonym)[12]. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie świętokrzyskim powiat staszowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; gminę Raków przyłączono do powiatu kieleckiego, gminę Oleśnica do staszowskiego, natomiast gminy Tuczępy i Łubnice zmieniły przynależność powiatową (w latach 1973-75 gmina Łubnice należała do powiatu buskiego, a gmina Tuczępy do staszowskiego; od 1999 odwrotnie)[13].

DemografiaEdytuj

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[14]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 72 765 100 36 912 50,73 35 853 49,27
Miasto 25 336 34,82 12 964 17,82 12 372 17,00
Wieś 47 429 65,18 23 948 32,91 23 481 32,27
 
 
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu staszowskiego w 2014 roku[1].


 

Rzeźba terenuEdytuj

W części środkowej powiatu znajdują się tereny równinne poprzecinane formami krasowymi (lejki, doliny, parowy, werteby, niewysokie garby). Wysokości bezwzględne wahają się od 156,8 m w okolicach Osieka do 385 w Paśmie Wygiełzowskim.

Powiat znajduje się w obrębie jednej geologicznej jednostki strukturalnej – Zapadliska Podkarpackiego.

Świat roślinny i zwierzęcyEdytuj

Powiat staszowski leży w Krainie Małopolskiej na Wyżynie Środkowomałopolskiej w Niecce Połanieckiej.

FloraEdytuj

Lesistość terenu wynosi ok. 32%. Sosna zwyczajna stanowi ok. 72% drzewostanu, tworzy czystogatunkowe lasy iglaste lub lasy mieszane. Dąb szypułkowy i bezszypułkowy stanowią 13% drzewostanu, tworząc na żyznych glebach samodzielne stanowiska, na mniej żyznych lasy mieszane. Gatunki mniej liczne: jodła pospolita, cis pospolity, olsza czarna, brzoza, buk zwyczajny, wiąz, grab, topola, osika, świerk, jesion, modrzew, klon, lipa drobnolistna.

Na terenie powiatu znajduje się wiele typów siedliskowych lasów: bór świeży i mieszany, las świeży i mieszany (także wilgotny), las łęgowy, bór i las mieszany bagienny, ols jesionowy, las wyżynny (także mieszany), buczyny storczykowe i niżowe. Ponadto łozowiska, łąki owsicowe, trzęślicowe, zbiorowiska pastwiskowe oraz na obszarach północno-zachodnich step kwietny (oman wąskolistny, czosnek siatkowaty, tojad mołdawski, ciemiężyca zielona, groszek wschodniokarpacki). Na południu i południowym wschodzie dominuje krajobraz dolinny w postaci terasów zalewowych.

W lasach lub na łąkach można znaleźć stanowiska roślin: pierwiosnek wyniosły, zawilec gajowy, zawilec żółty, zawilec wielkokwiatowy, konwalia majowa, wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, sasanka, żarnowiec, pełnik europejski.

FaunaEdytuj

Tereny powiatu zamieszkuje ok. 30 gatunków ryb, ponad 150 gatunków ptaków i ponad 50 gatunków ssaków. W kompleksach leśnych z niewielkimi zbiornikami wodnymi panują dogodne warunki dla ich rozwoju.

Przedstawiciele fauny: sarna, dzik, bocian czarny, bocian biały, jarząbek, cietrzew, żmija zygzakowata, zaskroniec, gniewosz, jaszczurka zwinka, kumak nizinny, traszka, rzekotka drzewna.

Obszary chronioneEdytuj

ZabytkiEdytuj

Stolica powiatu stanowi dobrą bazę wypadową do zwiedzania okolicznych miejscowości, kielecczyzny i Wyżyny Sandomierskiej. Oprócz zabytków Staszowa na terenie ziemi staszowskiej warto zobaczyć:

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_staszowski, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. GUS, 2011-08-10, s. 146. ISSN 1505-5507.
  3. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 235
  4. Dz.U. 1955 nr 44 poz. 288
  5. Dz.U. 1961 nr 49 poz. 263
  6. Dz.U. 1968 nr 48 poz. 340
  7. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  8. Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych, stan w dniu 1 I 1974. GUS, 1974.
  9. Obszary, z których 1 stycznia 1973 roku utworzono gminę Raków przeniesiono tego samego dnia z powiatu opatowskiego do powiatu staszowskiego – Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 324
  10. Tuczępy przeniesiono z powiatu buskiego do powiatu staszowskiego 1 stycznia 1969 – Dz.U. z 1968 r. nr 48, poz. 340
  11. Gmina Wiśniowa została zniesiona 1 września 1977 roku przez połączenie z dotychczasową gminą Staszów w nową gminę StaszówDz.U. z 1977 r. nr 27, poz. 116
  12. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  13. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652
  14. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r.. GUS, 2011-06-10, s. 44. ISSN 1734-6118.