Powiat wyszkowski

Powiat wyszkowski – powiat w Polsce (w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wyszków.

Powiat wyszkowski
powiat
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
TERYT 1.14.19.35.00.0
Siedziba Wyszków
Starosta Jerzy Żukowski
Powierzchnia 876,49 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności

74 220[1]
• gęstość 84,7 os./km²
Urbanizacja 37,65%
Tablice rejestracyjne WWY
Adres urzędu:
al. Róż 2
07-200 Wyszków
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu wyszkowskiego
Liczba gmin miejsko-wiejskich 1
Liczba gmin wiejskich 5
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat wyszkowski
Powiat wyszkowski
52°35′36″N 21°27′36″E/52,593333 21,460000
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Mapa powiatu

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[2] powiat zamieszkiwało 74 220 osób.

Podział administracyjnyEdytuj

W skład powiatu wchodzą:

HistoriaEdytuj

Powiat wyszkowski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie warszawskim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat wyszkowski złożyły się 1 miasto i 23 gromady, które wyłączono z trzech ościennych powiatów w tymże województwie[3]:

1 stycznia 1957 roku do powiatu wyszkowskiego przyłączono gromadę Gwizdały z powiatu węgrowskiego[5].

Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat wyszkowski (który pod koniec składał się z zaledwie 12 gromad) podzielono na 1 miasto i 5 gmin[6]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu wyszkowskiego włączono do nowo utworzonego województwa ostrołęckiego[7]. Od 1990 roku istniał Urząd Rejonowy w Wyszkowie. 1 lutego 1991 roku miasto i gminę Wyszków połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską Wyszków[8].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w województwie mazowieckim przywrócono powiat wyszkowski, składający się z 6 gmin, które odczuwały najsilniejsze związki z Wyszkowem – siedzibą powiatu. W porównaniu z obszarem z początku 1975 roku powiat wyszkowski został zwiększony o gminę Zabrodzie (dawniej w powiecie wołomińskim, a następnie także w województwie ostrołęckim)[9].

DemografiaEdytuj

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 71 626 100 36 230 50,58 35 396 49,42
Miasto 26 987 37,68 13 974 19,51 13 013 18,17
Wieś 44 639 62,32 22 256 31,07 22 383 31,25
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu wyszkowskiego w 2014 roku[10].


 

Walory turystyczneEdytuj

Krajobraz Niziny Mazowieckiej urozmaicony jest przez doliny rzek: Bugu, Narwi i Liwca oraz lasy Puszczy Białej i Kamienieckiej. W Długosiodle (przy kościele) stoi sześćsetletni dąb szypułkowy „Jan” o obwodzie 680 cm.

Do najstarszych zabytków należą: kościół parafialny z 1793 r. i obelisk Wazów z 1655 r. w Wyszkowie, kościół z 1758 r. (zabytek klasy 0) z drewnianą dzwonnicą z 1768 r. w Barcicach, kościół z 1833 r. w Brańszczyku, pałac z XVIII w. w Dębinkach, zespół dworski z XVIII w. we wsi Głuchy, w którym urodził się Cyprian Kamil Norwid, drewniany dom z poł. XVIII w. w Jasieńcu (pod nr 9), zespół pałacowy w Kręgach z I poł. XIX w., kościół z lat 1836–1866 i zespół pałacowy z 1872 r. w Niegowie, pałac z XVIII w. i plebania z 1838 r. w Popowie Kościelnym i kościół z 1880 r. w Porębie.

Sąsiednie powiatyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019.
  3. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 282.
  4. Od 1961 część Wyszkowa.
  5. Dz.U. z 1957 r. nr 8, poz. 28.
  6. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  7. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92.
  8. Dz.U. z 1991 r. nr 3, poz. 12.
  9. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652.
  10. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_wyszkowski, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzneEdytuj