Otwórz menu główne
Akt nadania praw miejskich Kobylinowi

Prawa miejskie – zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Spis treści

HistoriaEdytuj

Lokacja miastEdytuj

Początki nadawania praw miejskich w Polsce są związane z kolonizacją nowych terenów w XIII w., czyli tak zwanymi lokacjami, gdy możnowładca ściągał na swój teren osadników, którzy karczowali lasy i budowali nową osadę (zobacz zasadźca). Aby zachęcić osadników do zmiany miejsca, przyznawano im nowe prawa. Pierwotnie kolonia przybyszów uzyskiwała immunitet sądowy, a wójt lub sołtys reprezentujący monarchę był powoływany z grona jej członków, następnie w miejsce immunitetów wprowadzano prawa miejskie. W Polsce pojawienie się praw miejskich przyniosło pierwsze elementy prawa rzymskiego, ponieważ wcześniejsze prawa ziemskie czy prawo lenne nie miały z nim większego związku.

Niejednokrotnie uzyskanie praw miejskich nie zmieniło faktu, że w dalszym ciągu miasto takie było jedynie z nazwy, herbu i przywileju. Osada pozbawiona możliwości rozwoju mogła dalej prowadzić życie typowo wiejskie, a główną działalnością jej mieszkańców była uprawa łanów ziemi przydzielonych przez właściciela.

Prawa miejskie nadawane były przez władcę na wniosek pana i obejmowały między innymi przywilej targowy, pozwolenie na swobodne uprawianie rzemiosła, prawo składu i prawo mili, prawo sądowe (spory rozstrzygał sąd) i związane z nim prawo miecza, czyli prawo do orzekania wyroków śmierci i określające jakie rodzaje kar, za jakie przestępstwa można wykonywać (wiązało się to między innymi z powołaniem instytucji kata), prawo do wznoszenia fortyfikacji (które władca przekazywał miastu). Mieszkańcy miast mieli też niekiedy przyznawany przywilej zwalniający ich od płacenia ceł na obszarze całego kraju. Jedną z najważniejszych cech przywileju lokacyjnego miasta była zasada zbiorowego władania nadaną ziemią. Prowadziło to do ukształtowania specyficznego charakteru samorządu miejskiego.

Typy praw miejskich w PolsceEdytuj

Prawa miejskie różniły się między sobą. Na prawie magdeburskim lokowano głównie miasta Śląska oraz inne znaczące miasta Małopolski, Wielkopolski i Rusi Czerwonej m.in. Kraków, Poznań, Lwów. Miasta Prus Królewskich otrzymały przywileje przed 1454 gdy wchodziły w skład państwa krzyżackiego. Jedynie Elbląg, Tczew, Frombork, Chojnice, Braniewo i Hel były jedynymi w dawnej Polsce, które przejęły prawo lubeckie, a nie magdeburskie. Były też miastami jednolicie niemieckimi i zostały przyjęte do Królestwa jako miasta Związku Pruskiego, gdzie stan mieszczański mógł się skutecznie przeciwstawić dominacji szlachty. Inaczej przebiegał model lokacji miast na Mazowszu. Pierwsze miasto tej dzielnicy to Płock, został lokowany na prawie książęcym w 1237. W 1257 Pułtusk i 1298 Łowicz były miastami kościelnymi. Warszawa lokowana w 1300 była również założona na prawie książęcym. W XV wieku lokowano na Mazowszu największą liczbę miast. W sumie na 156 przywilejów lokacyjnych nadanych na Mazowszu do 1791 roku, 36% opierało się na prawie książęcym lub królewskim, 15% na prawie kościelnym, a 49% pochodziło z nadań szlacheckich[1].

Ukształtowany wówczas wielonarodowościowy charakter miast w Polsce był niezwykle złożony. Miasta położone na Śląsku oraz wybrzeżach Bałtyku były począwszy od XIII wieku głównie niemieckojęzyczne, zwłaszcza śląski Wrocław, pomorski Szczecin, Toruń i Gdańsk[2]. Także miasta średniowiecznej Małopolski miały przeważnie niemiecki charakter. W XIV wieku nie tylko Kraków, ale także Bochnia, Tarnów, Wieliczka, Sącz, Sandomierz, Lublin, Przemyśl i Lwów były skolonizowane przez Niemców. Przedstawiciele tych narodów kolejno pełnili funkcje starszych cechowych i zasiadali w radach miejskich. W tym też okresie wielkopolskie miasta położone w pobliżu sąsiedztwa Niemiec były przeważnie polskie. W XVI wieku gdy Kraków zaczął przyjmować polski charakter, Poznań dostał się pod wpływy reformacji i stawiał pierwsze kroki na drodze do germanizacji. We Lwowie ograniczenie praw obywatelskich do wyznawców religii rzymskokatolickiej stało się kierunkiem do przyswojenia kultury polskiej[3]

W Polsce lokowano miasta m.in. na prawach:

  • magdeburskim (ius municipale magdeburgense), znanym też jako prawo niemieckie – prawo stworzone w Magdeburgu, jedno z najczęściej używanych przez polskie miasta (pierwszym miastem na terenie dzisiejszej Polski, które przyjęło prawa magdeburskie była Złotoryja), rządziły się nim głównie miasta w Brandenburgii, Saksonii, Małopolsce i Rusi Czerwonej
    Podstawą kodyfikacją prawa magdeburskiego był tzw. Weichbild magdeburski (Ius municipale), który był przeróbką Zwierciadła Saskiego. W Polsce najczęściej korzystano z tzw. Wulgaty, czyli oryginału niemieckiego, lub wersji Konrada z Opola powstałej dla mieszczan krakowskich w XIV w.
    Użycie praw magdeburskich przez inne miasta przyczyniło się do wzrostu znaczenia Magdeburga, bo inne miasta traktowały go jako wyższą instancję w trudnych przypadkach. Zbiór tak zwanych pytań brandenburskich zawiera około 1400 zapytań.
    Prawa magdeburskie były przetłumaczone na łacinę w 1506 przez kanclerza Jana Łaskiego, natomiast na język polski w 1581 przez syndyka lwowskiego P. Szczerbica.
  • lubeckim – niemieckie prawo lokacyjne, obok prawa magdeburskiego najbardziej rozpowszechnione, wzorowane na prawie Lubeki, stanowiło wzór prawno-organizacyjny dla ponad 140 miast, od Hamburga po Rygę, położonych wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku i na przyległych terenach, przyjmowały je głównie miasta związane ze Związkiem Hanzeatyckim, m.in. Stargard, Gdańsk, Elbląg, Braniewo oraz Frombork.
  • średzkim – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1210 w Środzie Śląskiej zatwierdzona przez Henryka I Brodatego. Była to kompilacja elementów prawa magdeburskiego i flamandzkiego dostosowująca je do śląskich realiów. Do głównych różnic należało sprawowanie władzy w mieście przez sołtysa lub wójta z ławnikami, przy czym stanowisko wójta i sołtysa było dziedziczne. Nie mogli oni sądzić niektórych rodzajów przestępstw, które były zarezerwowane dla sędziów państwowych. Znaczenie prawa średzkiego zmalało po powołaniu przez Kazimierza Wielkiego Sądu Wyższego Prawa Niemieckiego na zamku krakowskim na Wawelu.
  • chełmińskim – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii, i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji, posługiwano się za to licznymi projektami kodyfikacji wydanymi drukiem. Od 1459 r. rolę sądu wyższego dla miast na prawie chełmińskim pełniła Rada Torunia.
  • kaliskim (ius Calisiense) – lokalna odmiana prawa średzkiego wzorowana na przywileju lokacyjnym Kalisza i stosowana we wschodniej Wielkopolsce.
  • poznańskim (ius Posnaniense) – lokalna odmiana prawa magdeburskiego wzorowana na przywileju lokacyjnym Poznania z 1253 i stosowana w zachodniej Wielkopolsce.
  • prywatnym Jana Cervusa Tucholczyka – opracowane w 1531, było oparte na Statucie Łaskiego. Była to próba spolonizowania praw miejskich podjęta przez profesorów Akademii Krakowskiej. W późniejszych wydaniach znalazły się dodatki na temat prawa rzymskiego i kanonicznego.
  • flamandzkim – wzorowane na prawie niemieckim, nadawane kolonistom flamandzkim, holenderskim oraz frankońskim, lokowane na nim były Racibórz, Nysa oraz sporadycznie inne miasta na Śląsku.

Obywatelstwo miejskieEdytuj

Do korzystania z pełni praw wynikających z prawa miejskiego mieli od średniowiecza do XVIII w. tylko wolni obywatele (łac. cives). Obywatelstwo miejskie nadawano zgodnie z zasadami ujętymi w wilkierzach, ordynacjach rady miasta oraz edyktach.

Jako warunki stawiano m.in. urodzenie z legalnego związku, przedstawienie władzom miejskim dwóch zamożnych miejscowych popleczników oraz złożenie uroczystego zobowiązania do przestrzegania obowiązujących praw i stosowania się do rozporządzeń władz miejskich. Przepisy miejskie w zależności od tradycji nakazywały również w określonym terminie nabycie w mieście nieruchomości oraz uiszczenie stosownych opłat do kasy miejskiej. Od końca XVI wieku w Polsce warunkiem uzyskania przyjęcia do prawa miejskiego było również wyznawanie religii rzymskokatolickiej (z wyjątkiem Prus Królewskich, gdzie największe miasta były luterańskie). Osoba, która uzyskała akceptację władz miejskich, była odnotowywana w księdze przyjęć do prawa miejskiego (łac. album civile).

Uzyskanie przyjęcia do prawa miejskiego umożliwiało wolne prowadzenie działalności gospodarczej, dawało czynne i bierne prawo wyborcze do władz miejskich, umożliwiało członkostwo w bractwach kupieckich i cechach rzemieślniczych. Z prawa tego najczęściej wyłączano rządzących się odrębnymi prawami Żydów, a także duchownych. Również nie był zaliczany do pocztu obywateli miasta mieszkający w nich, ale nieposiadający praw plebs. W Polsce ludność pochodzenia ruskiego mogła się starać o przyjęcie do prawa miejskiego dopiero po roku 1724.

Status miasta w Polsce współcześnieEdytuj

Nadawanie statusu miastaEdytuj

Zasady ogólneEdytuj

Aby uzyskać lub odzyskać status miasta, miejscowość powinna spełnić większość wymienionych poniżej warunków. Za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o nadaniu praw miejskich przemawia szereg argumentów i uwarunkowań:

przestrzenno-urbanistyczne

  • posiadanie odpowiedniej infrastruktury techniczno-komunalnej (cała miejscowość musi być zgazyfikowana, zwodociągowana i skanalizowana, posiadać m.in. sieć ciepłowniczą, oczyszczalnię oraz prowadzić selektywną zbiórkę odpadów),
  • posiadanie uchwalonego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego rozbudowę przyszłego miasta,
  • posiadanie miejskich cech funkcjonalno-przestrzennych (układ urbanistyczny z rynkiem, zwarta zabudowa typu miejskiego, asfaltowa nawierzchnia ulic, kanalizacja burzowa, chodniki, oświetlenie ulic itp.),
  • posiadanie jednoznacznie wykształconego centrum,
  • brak zabudowy typu zagrodowego w obszarze zwartej zabudowy,
  • brak elementów funkcjonalno-przestrzennych niewłaściwych dla miast (niezwarta zabudowa, rozłogi wiejskie itp.),
  • odpowiednie określenie granic nowego miasta (działek);

historyczno-administracyjne

  • posiadanie w przeszłości praw miejskich lub stanowienie ważnego ośrodka administracyjnego (zaleta, lecz nie warunek),
  • posiadanie dostatecznej liczby instytucji pełniących ponadlokalne miastotwórcze funkcje (kryterium wyjątkowo płynne, zależące głównie od opinii wojewody),
  • pełnienie funkcji siedziby gminy;

funkcjonalno-demograficzne

  • dotychczowy wymóg posiadania odpowiedniej liczby ludności (przyjmowany dawniej próg 2000 mieszkańców) niej jest w praktyce przestrzegany od przynajmniej 2010 r. (vide poniżej), a w ostatnich lata nie ma on już żadnego znaczenia, np. w przypadku liczącej zaledwie 500 mieszkańców Wiślicy (2018 r.) lub liczącego 330 mieszkańców Opatowca (2019 r.)
  • zatrudnienie 2/3 ludności poza rolnictwem;

polityczne

  • poparcie lokalne (poparcie przeważającej liczby mieszkańców projektowanego miasta oraz otaczającej je gminy we wstępnych konsultacjach) - warto tu zaznaczyć, że frekwencja w konsultacjach nie odgrywa roli, np. frekwencja w Radoszycach wynosiła zaledwie 1,86% ludności, w Pruchniku 4,06%, a Łagowie 8,70%,
  • pozytywna opinia wojewody.

Należy jednak zauważyć że mimo biurokracji, która towarzyszy procesowi nadawania miejscowościom statusu miasta w Polsce, dyskurs ewaluacji rządowych jest zmienny, a kryteria są coraz rzadziej stricte przestrzegane:

 
Począwszy w 1980 r., kiedy status miejski odzyskał Połaniec, nastąpił powolny wzrost restytucji trwający przez lata 80. XX w. (8 miast w niniejszym zbiorze). Wzrost ten nasilił się wraz ze zmianą dyskursu, jaka nastąpiła po przemianach ustrojowych w latach 90. (17 miast), a następnie ustabilizował się w latach 2000. (6 miast). Po zaniżeniu kryterium demograficznego widać kolejne natężenie restytucji w omawianym zbiorze; już tylko w latach 2010–2016 restytucji doczekało się kolejne 10 miast, w tym 6 z ludnością poniżej 2000 mieszkańców (m.in. liczący ledwie ponad 1000 osób Urzędów). Śledząc dyskusje na lokalnych forach internetowych, owa nagła zmiana dyskursu (tzn. honorowanie wniosków praktycznie każdego małego miasta zdegradowanego powyżej tysiąca ludności o ile spotka się z pozytywnymi – często nieznacznie – konsultacjami lokalnymi) dociera skutecznie do władz gminnych oraz lokalnych stowarzyszeń historyczno-kulturowych. To z kolei sprawia, że możemy spodziewać się jeszcze większego nasilenia restytucji miast w najbliższych latach. (Dymitrow, 2015, p. 95[4])

Jest to szczególnie widoczne od wygranych w 2015 r. wyborów parlamentarnych przez PiS, którego pryncypia i założenia polityki historycznej zabiegają o przywrócenie tzw. sprawiedliwości dziejowej, w tym restytuowanie małych (nawet bardzo małych) miast zdegradowanych na skutek reformy carskiej z 1869–1870[5] (np. w przypadku liczącej zaledwie 500 mieszkańców Wiślicy).

Nadawanie miejscowościom statusu miasta jest postrzegane nie tylko jako element prestiżu i/lub sprawiedliwości historycznej, lecz także jako katalizator wyrównania przestrzennie niespójnego rozwoju społeczno-ekonomicznego i przez to poprawienie obsługi obszarów wiejskich. Niektóre województwa predestynują dlatego formalnie wiejskie choć wysoce zurbanizowane osiedla do roli przyszłych miast, jak np. w przypadku woj. lubelskiego, gdzie w 2000 wytypowano 20 miejscowości do uzyskania statusu miasta do 2030 roku, w tym 15 miast zdegradowanych (Adamów, Bełżec, Garbów, Janów Podlaski, Kurów, Łaszczów, Markuszów, Modliborzyce, Piszczac, Sławatycze, Urszulin, Urzędów, Wisznice, Wojsławice i Żółkiewka) i 5 wsi nie posiadających nigdy praw miejskich (Białopole, Dołhobyczów, Dorohusk, Krzywda i Werbkowice)[6]. Jak dotąd (2017) jedynie Łaszczów, Modliborzyce i Urzędów z tej grupy zostały umiastowione; umiastowiono natomiast też 4 inne miejscowości (Lubycza Królewska, Siedliszcze, Rejowiec i Józefów nad Wisłą).

Miejscowości pragnące uzyskać lub odzyskać status miastaEdytuj

Liczba ludności podana została dla miejscowości głównej; w praktyce w granicach wnioskowanego miasta czasami uwzględniane są także inne miejscowości (np. Skierbieszów zgodnie z wnioskiem z 2012 miał obejmować również trzy inne wsie).

Wnioski o nadanie statusu miasta rozpatrzone pozytywnieEdytuj

2004
Herb Miasto (2004) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Dziwnów  T  T (1945–1947)  T (2970)  T[100]  T
  Prószków  T  T (1560–1742 i 1809–1850)  T (2683)  T[100]  T
2005
Herb Miasto (2005) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Olszyna  T  N[101]  T (4717)  T[100]  T
2006
Herb Miasto (2006) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Rzgów  T  T (1502–1870)  T (3321)  T (87%)  T
  Zakliczyn  T  T (1557–1934)  N (1533)  T (80%)  T
2007
Herb Miasto (2007) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Daleszyce  T  T (1570–1870)  T (2923)  T[100]  T
  Wojnicz  T  T (1239–1934)  T (3409)  T[100]  T
2008
Herb Miasto (2008) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Boguchwała  T  T (1728–1772)  T (5535)  T (90%)  T

1 stycznia 2008 odebrany został status miasta gminie miejskiej Szczawnica z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Szczawnica. Był to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

2009
Herb Miasto (2009) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Bobowa  T  T (1339–1934)  T (3018)  T (98%)  T
  Brzostek  T  T (1367–1934)  T (2596)  T[100]  T
  Krynki  T  T (1509–1950)  T (2667)  T (75%)  T
  Michałowo  T  N[102]  T (3330)  T (87%)  T
  Szczucin  T  T (1780–1934)  T (4154)  T (95%)  T
2010[103][104]
Herb Miasto (2010) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Kołaczyce  T  T (1354–1919)  N (1440)[105]  T[100]  T
  Łaszczów  T  T (1549–1870)  T (2268)[105]  T (70%)  T
  Przecław  T  T (1471–1919)  N (1601)[105]  T (95%)  T
  Radłów  T  N[106]  T (2756)[105]  T (92%)  T
  Szepietowo  T  N  T (2334)[105]  T (99%)  T
  Tychowo  T  N  T (2491)[105]  T (90%)  T
2011[107][108]
Herb Miasto (2011) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Czyżew  T  T (1476–1870)  T (2766)[109]  T[110]  T
  Gościno  T  N  T (2394)[109]  T (97,3%)  T
  Nowe Brzesko  T  T (1279–1870)  N (1632)[109]  T (90%)  T
  Pruchnik  T  T (1370–1934)  T (3709)[109]  T (96%)  T
  Wolbórz  T  T (1273–1870)  T (2260)[109]  T (85%)  T

W 2012 nie było wniosków, rok później żaden wniosek nie został rozpatrzony pozytywnie.

2014[111][112]
Herb Miasto (2014) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Dobrzyca  T  T (1440–1934)  T (3207)[113]  T (91%)  T (52,93%[114] i 35,74%[115])
  Modliborzyce  T  T (1642–1870)  N (1400)[113]  T  T (59,62%[116])
  Mrozy  T  N  T (3454)[113]  T (99,9%)  T (58,4%[117])
  Stepnica  T  N  T (2266)[113]  T (99,4%)  T (53,5%[118])
  Zaklików  T  T (1565–1870)  T (3039)[113]  T (97,8%)  T (90,0%[119])

1 stycznia 2014 odebrany został status miasta gminie miejskiej Czarna Woda z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Czarna Woda. Był to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

2015[120][121]
Herb Miasto (2015) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Chocz  T  T (XIV – 1870)  N (1812)  T  T (67,64%[122])
  Stopnica  T  T (1362–1870)  N (1322)  T  T (98,31%[123])

Ponadto 1 stycznia 2015 odebrany został status miasta gminie miejskiej Władysławowo z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Władysławowo. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

2016[124][125]
Herb Miasto (2016) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Jaraczewo  T  T (1519–1934)  N (1450)[113]  T (85,0%)  T (77,62%[126][127])
  Lubycza Królewska  T  T (1764–1784[128])  N (1932)[113]  T (97,0%)  T (68,44%[129])
  Siedliszcze  T  T (1584–1821)  N (1408)[113]  T (94,6%)  T (91,30%[130])
  Urzędów  T  T (1405–1870)  N (1690)[113]  T (65,0%)  N (43,08%[131])

Ponadto z dniem 1 stycznia 2016 odebrano status miasta gminie miejskiej Pieszyce z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Pieszyce. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

2017[132][133]
Herb Miasto (2017) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Mielno  T  N  T (4162[134])  T (100,0%)  T (94,6%[135])
  Morawica  T  N  N (1576)  T  T (93,1%[136])
  Opatówek  T  T (1338–1870)  T (4077)  T  T (68,44%[137])
  Rejowiec  T  T (1547–1870)  T (2149)  T (98,7%)  T (87,9%[138])

Ponadto z dniem 1 stycznia 2017 został odebrany status miasta gminie miejskiej Jastarnia z równoczesnym nadaniem statusu miasta miejscowości Jastarnia. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

2018[139][140][141]
Herb Miasto (2018) Miejski charakter Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Józefów nad Wisłą  T  T (1687–1870)  N (964[142])  T (95,3%[143])  T (55,9%[144])
  Łagów  T  T (1375–1870)  N (1634[142])  T[145]  T (58,0%[146])
  Otyń  T  T (1325–1945)  N (1542[147])  T (98,0%)  T (77,6%[148])
  Radoszyce  T  T (1370–1870)  T (3231[149])  T (66,6%[150])  T (85,7%[151])
  Sanniki  T  N  T (2084[142])  T[152]  T (81,5%[153])
  Tułowice  T  N  T (3858[154])  T[155]  T (95,8%[156])
  Wiślica  T  T (1326–1870)  N (503[157])  T (67,0[158])  T (97,0%[159])
2019[139][140][141][160][161][162]
Herb Miasto (2019) Miejski charakter Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
  Chełmiec  T  N  T (3428[163])  T (90,0%)  T (75,2%[164])
  Koszyce  T  T (1374–1870)  N (786[165])  T  T (64,72%[166])
  Lubowidz  N/ T  T (1446–1660)  N (1771[165])  T  T (80,71%[167])
  Nowa Słupia  T  T (1351–1870)  N (1375[165])  T  T (91,82%[168])
  Nowy Korczyn[a]  T  T (1258–1870)  N (1031[142])  T  T (82,42%[169])
  Oleśnica[a]  T  T (1470–1870)  N (1902[142])  T  T (85,58%[170])
  Opatowiec[a]  T  T (1271–1870)  N (338[142])  T  T (94,45%[171])
  Pacanów[a]  T  T (1265–1870)  N (1118[142])  T  T (89,19%[172])
  Pierzchnica  T  T (1370–1870)  N (1059[173])  T  T (93,66%[174])
  Szydłów  T  T (1329–1870)  N (1111[165])  T  T (81,97%[175])
  Wielbark  T  T (1723–1946)  T (3065[165])  T (99,35%)  T (69,03%[176])

W pierwszym projekcie rozporządzenia z 4 lipca negatywnie zaopiniowany Lubowidz nie miał się znaleźć w gronie przyszłych miast. Jednak 17 lipca 2018 Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego zajmowała się rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Resort spraw wewnętrznych i administracji wniósł zatem o poprawkę do rozporządzenia by w wśród miejscowości, które otrzymają status miasta, znalazł się także Lubowidz[177]. Pokierowano się kryteriami takimi jak: wysokie poparcie zarówno mieszkańców Lubowidza (80,7%) jak i pozostałej części gminy (84, 6%) przy bardzo wysokiej frekwencji w konsultacjach (ponad 60%); poparcie wojewody mazowieckiego; prawa miejskie od 1531 roku (a ponieważ był miastem prywatnym, stąd w zabudowie nie wykształcił się rynek); wyraźnie wykształcone centrum (urząd gminy, szkoła, kościół); zwarty obszar zurbanizowany[178]. Zgodnie z zarzutami w ostatecznej formie dokumentu znalazł się Lubowidz[160].

23 października MSWiA wydało projekt uzupełniający wydanego w lipcu b.r. rozporządzenia, według którego do grona miast od 1 stycznia 2019 zaliczono dodatkowe 4 miejscowości w woj. świętokrzyskim: Nowy Korczyn, Oleśnicę, Opatowiec i Pacanów[162]

Wnioski o nadanie statusu miasta rozpatrzone negatywnieEdytuj

2003–2004

2004–2005

  • brak wniosków rozpatrzonych negatywnie

2005–2006[179]

  •   Bnin – sytuacja wynikająca z podziału miasta na dwa inne (na terenie tej samej gminy) byłaby pierwszą tego typu; Bnin jako miasto byłby jednostką pomocniczą gminy Kórnik, i tak reprezentowaną w stosunkach zewnętrznych przez władze Kórnika; proces urbanizacji polega na poszerzaniu granic miast, tak więc dzielenie ich nie jest racjonalne
  •   Dobre – mała liczba ludności; małe poparcie mieszkańców; mała liczba instytucji pełniących funkcje ponadlokalne o charakterze miastotwórczym; słabo rozwinięta infrastruktura techniczno-komunalna i społeczna; widoczna część zabudowy typu zagrodowej w obszarze zwartej zabudowy Dobrego

2006–2007[180]

  •   Biskupiec – mała liczba ludności; małe poparcie mieszkańców; mała liczba instytucji pełniących funkcje ponadlokalne o charakterze miastotwórczym; znaczne rozproszenie zabudowy miejscowości; brak jednoznacznie wykształconego centrum
  •   Bnin – brak nowych argumentów merytorycznych od złożenia wniosku w 2005 roku oraz brak zaangażowania ludności lokalnej

2007–2008[181]

  •   Końskowola – zbyt szerokie określenie granic, małe poparcie ludności i negatywna opinia wojewody

2008–2009[182]

  •   Gardeja – mała liczba ludności
  •   Przecław – mała liczba ludności i zbyt szerokie określenie granic
  •   Pszczew – mała liczba ludności i małe poparcie ludności

2009–2010[104]

2010–2011[108]

  • brak wniosków rozpatrzonych negatywnie

2011–2012[183]

  • brak wniosków (w ogóle)

2012–2013[184][185]

  •   Bnin – sytuacja wynikająca z podziału jednego miasta na dwa inne (na terenie tej samej gminy) byłaby precedensem; Bnin jako miasto byłby jednostką pomocniczą gminy Kórnik, i tak reprezentowaną w stosunkach zewnętrznych przez władze Kórnika; proces urbanizacji polega na poszerzaniu granic miast, tak więc dzielenie ich nie jest racjonalne, brak nowych argumentów w sprawie
  •   Skierbieszów – mała liczba ludności, rozproszenie zabudowy i brak jednoznacznie wykształconego centrum z miejskimi cechami funkcjonalno-przestrzennymi, negatywna opinia Wojewody Lubelskiego, nieprawidłowa dokumentacja
  •   Stopnica – mała liczba ludności
  •   Zaklików – zbyt szerokie określenie granic proponowanego miasta

2013–2014[112]

  •   Choceń – mała liczba ludności (1775), zbyt szerokie określenie granic proponowanego miasta, niemiarodajne konsultacje
  •   Lubycza Królewska – nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej

2014–2015[121]

  •   Lubycza Królewska – w przypadku negatywnych rozstrzygnięć (jakim zakończyły się starania Lubyczy w 2013 roku), ponowne rozpatrzenie danych spraw może nastąpić w oparciu o wnioski sformułowane na nowo. Natomiast z nowej dokumentacji z 2014 roku nie wynika że ponownie została wszczęta procedura wynikająca z art. 4b ustawy o samorządzie gminnym

2015–2016[125][186]

  • brak wniosków rozpatrzonych negatywnie

2016–2017[132][133]

  • brak wniosków rozpatrzonych negatywnie

2017–2018[139][140][141]

  •   Chełmiec – zakwestionowanie rzetelności przeprowadzenia konsultacji społecznych, odroczenie decyzji do 2019 r.
  •   Wydminy – nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej, negatywna opinia wojewody (niestarannie przeprowadzone konsultacje lokalne, brak instytucji pełniących ponadlokalne funkcje miastotwórcze, brak dokumentacji w zakresie działań rozwojowych Wydmin)

2018–2019[161][187]

  •   Skarbimierz-Osiedle – układ urbanistyczny miejscowości opiera się na zabudowie usługowej i przemysłowej, którego siatka osadnicza jest słabo rozwinięta w stosunku do tej zabudowy; brak jednoznacznie wyodrębnionego centrum; miejscowość nie posiadała praw miejskich.

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2002)Edytuj

Konsultacje lokalne w sprawie przywrócenia/nadania praw miejskich odbyły się w:

  • Parzęczew – We wsi Parzęczew, przy frekwencji 58%: 65% (244) głosów było za, 24% (90) przeciw, a 11% (40) się wstrzymało. W gminie Parzęczew (bez Parzęczewa), przy frekwencji 49%: 75% (1259) głosów było za, 15% (258) przeciw, a 9% (153) się wstrzymało[188]. Gmina wystąpiła z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów, który jednak został rozpatrzony negatywnie.

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2007)Edytuj

  • Ustka – Między 5 a 13 czerwca 2007 odbyły się w Ustce konsultacje w sprawie nadania miejscowości Ustka statusu miasta[189]. Powodem tego było podważenie historycznego faktu nadania Ustce praw miejskich przez Niemców 22 marca 1935. W związku z obchodami 70. rocznicy nadania praw miejskich, ustecki dziennikarz-historyk Marcin Barnowski odkrył, że Ustka praw miejskich nigdy nie otrzymała, a jej obecny status miejski jest wynikiem uzurpacji. Nie udało się znaleźć żadnego dokumentu potwieradzającego nadanie Ustce praw miejskich, a data 22 marca 1935 jest zaledwie datą wydania rozporządzenia do ustawy o ustroju gmin, na mocy którego każdy szef gminy obligatoryjnie stał się burmistrzem. Znaczy to, że zmieniła się tylko samorządowa tytulatura, a samo rozporządzenie nie przesądzało o decyzji o nadaniu praw miejskich. Ponadto wydany w 1938 roku wykaz miast Pomorza Środkowego, liczących poniżej 10 tysięcy mieszkańców, nie obejmował Ustki. Ustka nie występuje jako miasto w żadnym międzywojennym wykazie gmin (np. w Amtlisches Gemeindeverzeichnis für das Deutsche Reich z 1939), a jako miasto pojawia się po raz pierwszy w polskich powojennych źródłach GUS-owskich. Wydarzenie to stało się sensacją historyczną[190]. Pojawiły się propozycje wystąpienia z wnioskiem do premiera o nadanie Ustce praw miejskich. Jednakże, według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, takiej potrzeby nie ma, ponieważ w wielu wydanych po 1975 roku aktach prawnych[191] Ustka figuruje jako miasto[192]. Ostatecznie po przeprowadzonej analizie przepisów potwierdzono, że Ustka posiada prawa miejskie przynajmniej od 1 lipca 1976 roku. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby do uznania, że równocześnie funkcjonowałyby dwie gminy o identycznym statucie prawnym gminy wiejskiej (a więc gmina wiejska i gmina pseudo-miejska), co jest niedopuszczalne. W oparciu o te ustalenia MSWiA stwierdziło, że władze Ustki o nadanie praw miejskich starać się nie muszą[193].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2008)Edytuj

Konsultacje lokalne w sprawie przywrócenia/nadania praw miejskich odbyły się w:

  • Kaźmierz – konsultacje odbyły się w terminie od 1 września do 15 października 2008. We wsi Kaźmierz, przy frekwencji 51,4%: 35,5% (457) głosów było za, 58,2% (749) przeciw, a 6,2% (80) się wstrzymało. W gminie Kaźmierz, przy frekwencji 59,0%: 45,5% (1519) głosów było za, 46,8% (1561) przeciw, a 7,8% (259) się wstrzymało[194].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2009)Edytuj

Konsultacje lokalne w sprawie przywrócenia/nadania praw miejskich odbyły się w:

  • Korczyna – W gminie Korczyna, przy frekwencji 35% (1676 z 4792 osób uprawnionych do głosowania): 29% (490) głosów było za, 71% (1174) przeciw[195]. W związku z tym zaniechano starania o odzyskanie statusu miasta.

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2013)Edytuj

Konsultacje lokalne w sprawie przywrócenia/nadania praw miejskich odbyły się w:

  • Choceń – We wsi Choceń, przy frekwencji 22%: 46,1% (147) głosów było za, 53% (169) przeciw[196]. Mimo to gmina wystąpiła z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów, który został rozpatrzony negatywnie.

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2015)Edytuj

Konsultacje lokalne w sprawie przywrócenia/nadania praw miejskich odbyły się w:

  • Kamieniec Ząbkowicki – W konsultacjach wzięło w nich udział niecałe 10% uprawnionych mieszkańców, z których większość opowiedziała się za tym, by Kamieniec stał się miastem, składającym się z obrębów ewidencyjnych Kamieniec Ząbkowicki I i Kamieniec Ząbkowicki II[197]
  • Mielno – W terminie od 16 września do 15 października odbyły się konsultacje społeczne w sprawie nadania miejscowości Mielno statusu miasta oraz włączenia do jego granic miejscowości Unieście[198][199]
  • Radoszyce – 1 grudnia 2015 rozpoczęto działania w sprawie przywrócenia praw miejskich Radoszycom[200]
  • Siedliszcze – przy 90-procentowym poparciu siedliszczan w konsultacjach, Rada Gminy podjęła decyzję o wystąpienie z wnioskiem o nadanie miejscowości Siedliszcze statusu miasta[201]
  • Urzędów – 30 stycznia 2015, na podstawie wyników przeprowadzonych w 2014 roku konsultacji, Rada Gminy podjęła decyzję w sprawie wystąpienia z wnioskiem o nadanie miejscowości Urzędów statusu miasta wraz z włączoną do granic miasta miejscowością Zakościelne[202]

1 stycznia 2016 miastami zostały: Jaraczewo, Lubycza Królewska, Siedliszcze i Urzędów[124].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2016)Edytuj

Konsultacje lokalne w sprawie przywrócenia/nadania praw miejskich odbyły się lub miały się odbyć w trzynastu miejscowościach: Kamieńcu Ząbkowickim[203], Koźminku[204], Kurzętniku[205], Lanckoronie[54], Mielnie[206], Morawicy[207], Opatówku[208], Radoszycach[209], Rejowcu[210], Sokołach[211], Wiślicy[212], Wielbarku[213] i Wydminach[214]. Termin nadesłania wniosków do MSWiA upłynął 31 marca 2016. Do końca marca 2016 roku uchwały o wystąpieniu z wnioskiem o nadanie statusu miasta podjęły rady gmin w: Mielnie, Morawicy, Opatówku i Rejowcu.

  • Kamieniec Ząbkowicki – mimo że większość głosujących opowiedziała się za przyznaniem statusu miasta w 2015 roku (455 głosów za, 150 przeciw, 72 wstrzymujących się, przy frekwencji 9,88%); większość radnych jest przeciwna;
  • Koźminek – większość mieszkańców opowiedziała się za pozostaniem przy statusie wsi (41% za statusem miasta, 51% przeciw, 8% bez zdania)[215];
  • Kurzętnik – rada gminy Kurzętnik jednogłośnie zagłosowała na „tak” dla miasta Kurzętnik[216]; konsultacje z mieszkańcami odbyły się w terminie od 5 do 22 marca; przeciwnych zmianie statusu Kurzętnika było 51,83% głosujących, choć „za” swój głos oddało 39,95% mieszkańców; ostatecznie starania o odzyskanie praw miejskich nie będą podejmowane[217];
  • Lanckorona – konsultacje w całej gminie Lanckorona odbyły się 26 czerwca. W głosowaniu wzięło udział 375 osób, czyli 7% z ponad 4000 uprawnionych. Za przywróceniem praw miejskich opowiedziało się 108 osób (28,8%), przeciwko było 238 osób (63,5%) a 29 osób wstrzymało się (7,7%). Mimo negatywnych wyników i niskiej frekwencji, Rada Gminy miała na lipcowej sesji przegłosować uchwałę, która zezwoliłaby na wystąpienie do rządu z wnioskiem o przywrócenie praw miejskich dla Lanckorony, co jednak nie nastąpiło[218]. Pierwszym krokiem do uzyskania statusu miasta może być nadanie nazw ulicom w Lanckoronie, co nastąpiło zgodnie z uchwałą XIX/162/16;
  • Mielno – na 4150 uprawnionych, w konsultacjach wzięło udział 636 osób (z czego 575 ankiet było ważnych); za nadaniem statusu miasta oddano 534 głosy, przeciwko – 31, a 10 osób wstrzymało się od głosu;
  • Morawica – mieszkańcy opowiedzieli się za nadaniem miejscowości gminnej statusu miasta; w konsultacjach udział wzięły 3864 osoby (31,59% uprawnionych), z czego 79% było za, niespełna 15% przeciw, a 6% wstrzymało się[219];
  • Opatówek – głosowało 3705 osób: za było 1955, przeciwko 1475, a wstrzymało się 267 osób;
  • Radoszyce – konsultacje w poszczególnych miejscowościach gminy Radoszyce odbyły się w terminie od 7 kwietnia do 4 czerwca 2016[220]. 93% biorących udział w konsultacjach (co stanowiło około 10% uprawnionych do głosowania). Uchwałą XX/115/2016 Rada Gminy wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie Radoszycom praw miejskich do wojewody świętokrzyskiego, a następnie do MSWiA. Biorąc pod uwagę bardzo wysoki wskaźnik miejskości Radoszyc[221], Radoszyce z bardzo dużym prawdopodobieństwem zostaną ponownie miastem 1 stycznia 2018[222];
  • Rejowiec – w konsultacjach wzięło udział 69,41% uprawnionych (3755 osób z 5410); 89,8% opowiedziało się za nadaniem statusu miasta, przeciwko było 6,71%, a 3,49% nie miało zdania;
  • Sokoły - konsultacje, poprzedzone ogólnym zebraniem gminnym (20 listopada 2016)[82], miały zostać przeprowadzone do 31 grudnia 2016 r., a ogłoszenie wyników miało nastąpić w terminie miesiąca od ich zakończenia[223]. Ponieważ większość mieszkańców Sokół i sąsiednich miejscowości podczas konsultacji byli przeciwni nadaniu praw miejskich miejscowości Sokoły, konsultacje w tej sprawie w pozostałych miejscowościach nie były przeprowadzane[224].
  • Wiślica – konsultacje społeczne przeprowadzone zostały od 7 listopada do 16 grudnia 2016[225]. Z 4784 uprawnionych do głosowania w referendum udział wzięło 2830 osób (59%), z czego głosów „za” było 2490 (88%), przeciw - 154 (5%), a wstrzymało się 186 głosujących (7%). W samej Wiślicy uprawnionych były 424 osoby, z czego w referendum uczestniczyły 302 (71%). 293 osoby chcą mieszkać w mieście (97% głosujących), 7 osób jest przeciwnego zdania, a 2 osoby nie miały zdania. Mała liczba mieszkańców (niespełna 600) może być najpoważniejszą przeszkodą w odzyskaniu statusu miasta (gdyby ewentualny wniosek spotkał się z pozytywną opinią Rady Ministrów Wiślica stałaby się najmniejszym miastem w Polsce, i przez to precedensem dla innych zdegradowanych miast, których liczba mieszkańców nie przekracza 1000);
  • Wielbark – z wnioskiem o rozpoczęcie konsultacji w tej sprawie wystąpiło Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Wielbarskiej; podpisało go 166 mieszkańców[226]. 14 grudnia 2016 w Urzędzie Gminy Wielbark odbyło się wspólne posiedzenie komisji odnośnie przywrócenia praw miejskich Wielbarkowi[227]
  • Wydminy – mimo przewagi głosów na „tak” – 906 głosów (na „nie” – 610 głosów przy 127 wstrzymujących się) zadecydowano, że z uwagi na niską frekwencję (30,3%), konsultacje społeczne z mieszkańcami w przedmiotowej sprawie będą przeprowadzone ponownie. W październiku 2016 przeprowadzono kolejne konsultacje[228], o jeszcze niższym zainteresowaniu; frekwencja w całej gminie wyniosła 7,67%, a w samym sołectwie Wydminy – zaledwie 3,33%[229].

1 stycznia 2017 miastami zostały: Mielno, Morawica, Opatówek i Rejowiec[133].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2017)Edytuj

W 2017 roku konsultacje społeczne w sprawie praw miejskich zostały przeprowadzone w Chełmcu[230], Józefowie nad Wisłą[231][232], Koszycach[233], Łagowie[234], Nowej Słupii[235], Nowym Korczynie[236], Otyniu[237], Pierzchnicy[238], Rakowie[75], Sannikach[239], Skarbimierzu-Osiedlu[78], Szydłowie[240], Tułowicach[241], Wielbarku[242] i Wydminach[243]

  • Chełmiec – Rada Gminy w Chełmcu uchwałą XXI/405/2016, w oparciu o wcześniej przeprowadzone konsultacje, wyraziła pozytywną opinię w sprawie nadania statusu miasta miejscowości Chełmiec. 21 lutego 2017 wniosek o zmianę statusu miejscowości Chełmiec został podpisany przez Przewodniczącego Rady Gminy Chełmiec Józefa Zygmunta[244][245]. W grudniu 2017, już po wydaniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie nadania m.in. Chełmcowi statusu miasta, chełmieccy radni zakwestionowali rzetelność przeprowadzenia konsultacji społecznych, po czym powstała awantura w Chełmcu[246]/ Na skutek interwencji radnych Rada Ministrów zmieniła zdanie, publikując 6 grudnia projekt zmieniający rozporządzenie z dnia 24 lipca 2017 r.. Zmiana została sformułowana jako odroczenie nadania statusu miasta Chełmcowi o jeden rok (tzn. 1 stycznia 2019), co z kolei pozwoli wszystkim zainteresowanym na ponowną analizę zasadności tej regulacji, w tym rzetelne skonsultowanie jej z mieszkańcami[247][248][249]. Odroczenie daty zatwierdzono Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017[139]
  • Józefów nad Wisłą – konsultacje społeczne dotyczących przywrócenia praw miejskich Józefowa nad Wisłą odbyły się w terminie od 24 lutego do 5 marca 2017[250] W Józefowie nad Wisłą na 773 osoby uprawnione do głosowania, w konsultacjach udział wzięło 111 osób (14,36%). 62 osoby głosowały „za” (55,86%), 42 - „przeciw” (37,84%), 6 wstrzymało się, a jeden głos był nieważny. W pozostałych sołectwach gminy na 4787 uprawnionych do głosowania, wypełniono 460 kart (9,61%). Z tej liczby 399 było głosów „za” (86,74%), 44 „przeciw” (9,56%), 16 wstrzymało się (3,48%), a jeden głos był nieważny[251]. Konsultacje spotkały się ze sprzeciwem części mieszkańców twierdzących, że nie zostały przeprowadzone poprawnie, m.in. zostały zakończone przedwcześnie, a zbieranie głosów odbyło się częściowo przez „obwożenie” niezaplombowanej urny między mieszkańcami. Mieszkańcy wystąpili z wnioskiem o przeprowadzenie kolejnego referendum w sprawie statusu miasta, które zostało odrzucone, a co z kolei zaowocowało zbiórką podpisów w sprawie odwołania wójta i rady gminy[252]. Kwestia nadania statusu miasta była również przedmiotem interpelacji poselskiej pos. Jakuba Kuleszy, który wystąpił do MSWiA w imieniu niezadowolonych mieszkańców Józefowa nad Wisłą[253]. Na skutek interwencji mieszkańców Rada Ministrów zmieniła zdanie, publikując 6 grudnia projekt zmieniający rozporządzenie z dnia 24 lipca 2017 r. Zmiana została sformułowana jako odroczenie nadania statusu miasta Józefowowi nad Wisłą o jeden rok (tzn. 1 stycznia 2019), co z kolei pozwoli wszystkim zainteresowanym na ponowną analizę zasadności tej regulacji, w tym rzetelne skonsultowanie jej z mieszkańcami[247][247][254]. Jednak podczas obrad Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w MSWiA 14 grudnia 2017, biorąc pod uwagę szereg uwarunkowań proceduralnych oraz negatywną opinię KWRiST w stosunku do projektu rozporządzenia, MSWiA podjęło decyzję, aby regulacja dotycząca nadania statusu miasta miejscowości Józefów nad Wisłą weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018, czyli bez zmian[255][256].
  • Klimontów – pod koniec grudnia 2017 roku radni gminni w Klimontowie podjęli intencyjną uchwałę w sprawie nadania praw miejskich dla miejscowości Klimontów[43][257]
  • Koszyce – 1 grudnia 2017 Rada Gminy Koszyce uchwałą XVII/159/2017 postanowiła przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami Gminy Koszyce w sprawie wystąpienia z wnioskiem o nadanie miejscowości Koszyce statusu miasta[233]. Konsultacje zostaną przeprowadzone w terminie od 20.12.2017r. do 30.01.2018 r.
  • Łagów – w oparciu o wcześniej (w 2008 r.) przeprowadzone konsultacje Rada Gminy w Łagowie uchwałą XXXV/306/17 złożyła wniosek o nadanie statusu miasta[234].
  • Nowa Słupia - Uchwałą XLII/72/17 Rada Gminy postanowiła o przeprowadzeniu konsultacji w sprawie nadania statusu miasta w terminie 1.01-28.02.2018 r.[235]
  • Nowy Korczyn - w efekcie rozmów i spotkań z mieszkańcami Nowy Korczyn, którzy wstępnie przychylnie odnieśli się do planów samorządu, w ciągu roku miały zostać przeprowadzone formalne konsultacje[236], do czego ostatecznie nie doszło
  • Otyń – zebranie z mieszkańcami wsi Otyń w sprawie przywrócenia miejscowości Otyń statusu miasta odbyło się 27 lutego 2017, a w pozostałych miejscowościach gminy Otyń do 6 marca 2017[258]. Spośród 339 osób, które oddały głos w konsultacjach 271 osób było za, a 35 przeciw nadaniu Otyniowi statusu miasta. Uchwałą XXXVII.31.2017 z 30 marca 2017 Rada Gminy wystąpiła z wnioskiem o nadanie statusu miasta[259].
  • Pierzchnica - przeprowadzenie konsultacji zaplanowano w dniach od 1 maja do 30 czerwca 2017 r.[238]. W konsultacjach wzięły udział 1933 osoby tj. 51,4% dorosłych mieszkańców gminy. Za przywróceniem praw miejskich Pierzchnicy opowiedziały się 1772 osoby tj. 91,7% głosujących, przeciw było 76 osób (3,9%), a wstrzymało się od głosu 85 osób (4,4%). W samej Pierzchnicy frekwencja w konsultacjach wyniosła 64,5% (552 osoby). Za przywróceniem praw miejskich było 93,7% (517 osób), przeciw było 2,7% (15 osób), a wstrzymało się 3,6% (20 osób). Uchwałą XXVI/72/17 Rada Gminy wystąpiła o nadanie Pierzchnicy statusu miasta[260].
  • Raków - 25 czerwca 2017 podczas uroczystości 450. rocznicy lokacji Rakowa, senator Krzysztof Słoń zaopiniował że warto starać się o przywrócenie praw miejskich, zarówno jako atut gospodarczo-rozwojowy jak i element sprawiedliwości dziejowej[75].
  • Sanniki – W konsultacjach udział wzięło 56,3% uprawnionych (2869 osób z 5095 uprawnionych). Za nadaniem statusu miasta opowiedziało się 2145 osób (74,7% głosujących), a przeciwnych było 394 głosujących (13,7%). 330 osób wstrzymało się od głosu. W Sannikach spośród 1695 uprawnionych głos oddało 1040 osób (61,3%), z czego: oddano 848 głosów za (81,5%), 46 przeciw, a 146 wstrzymało się od wyrażenia opinii[261]. Brak informacji o formalnym złożeniu wniosku.
  • Skarbimierz-Osiedle - przeprowadzenie konsultacji zaplanowano w terminie 6.11.2017-8.01.2018r[78].
  • Szydłów – przeprowadzenie konsultacji w sprawie nadania statusu miasta odbyły się w terminie od 15 maja do 31 lipca 2017 r.[262]. 79,36% mieszkańców gminy Szydłów opowiedziało się za przywróceniem praw miejskich Szydłowowi przy frekwencji 54,88% (w tym 81,97% mieszkańców Szydłowa przy frekwencji 61,41%)[263]. 23 listopada 2017 postanowiono wystąpić z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Szydłów[264].
  • Tułowice – w gminie Tułowice udział w konsultacjach wzięło 1851 osób. Z tej liczby: 95,57% osób zagłosowało „za”. 3,57% - „przeciw” a 0,87% mieszkańców wstrzymało się od głosu. W samych Tułowicach oddano 70,39% głosów. Na mocy uchwały XXXIII/179/17 Rada Gminy Tułowice złożyła wniosek o nadanie statusu miasta[265].
  • Wielbark - konsultacje zostały przeprowadzone w dniach 20-25 i 29 września 2017 r.[266] W konsultacjach udział wzięło 2735 osób (52,64% uprawnionych), z czego 2027 osób było za (74,11%), 559 przeciw (20,44%), 141 wstrzymało się, a 11 głosów było nieważnych. W Wielbarku uczestniczyło 1098 osób (46,47% uprawnionych), z czego: „za” oddano 758 głosów (69,03%), „przeciw” było 280 (25,5%), a 59 wstrzymało się (3,7%)[267]
  • Wydminy – 28 marca 2017 Rada Gminy Wydminy pozytywnie zaopiniowała starania w sprawie nadania statusu miasta Wydminom, uchwalając (Uchwała XXXI/218/2017) postanowienie e wystąpieniu do MSWiA z odpowiednim wnioskiem, co nastąpiło 30 marca 2017[268]. Wojewoda warmińsko-mazurski negatywnie zaopiniował wniosek Rady Gminy o nadaniu wsi praw miejskich, powołując się na nieprawidłowo przeprowadzone konsultacje społeczne, choć w ocenie wójta, wszystkie formalności w tej sprawie zostały spełnione[243].

Czas składania wniosków minął w marcu 2017 roku, aby uzyskać status miasta 1 stycznia 2018. Starania o nadanie/przywrócenie statusu miasta (także na podstawie pozytywnych wyników konsultacji z 2016 roku) podjęło w tym celu dziewięć miejscowości: Chełmiec[244], Józefów nad Wisłą[269], Łagów[270] Otyń[259][271], Radoszyce[272], Sanniki[141], Tułowice[265], Wiślica[273] i Wydminy[268].

Rada Ministrów rozporządzeniem z 24 lipca 2017 wstępnie zarządziła o nadaniu statusu miasta ośmiu z nich; jedynie wniosek Wydmin został odrzucony[141]. Na początku grudnia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. zostało podważone. Mieszkańcy Józefowa i chełmieccy radni zakwestionowali rzetelność przeprowadzenia konsultacji społecznych, co przyczyniło się do lokalnych awantur w Józefowie i Chełmcu (vide powyżej). Na skutek tych interwencji Rada Ministrów zmieniła zdanie, publikując 6 grudnia projekt zmieniający rozporządzenie z dnia 24 lipca 2017 r. Zmiana polegać miała na odroczeniu nadania statusu miasta obu miejscowościom o rok (tzn. 1 stycznia 2019), co z kolei miałoby pozwolić wszystkim zainteresowanym na ponowną analizę zasadności tej regulacji, w tym rzetelne skonsultowanie jej z mieszkańcami[247][274]. Jednak podczas obrad Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego 14 grudnia 2017, MSWiA podjęło decyzję, aby wykreślić Józefów nad Wisłą z projektu regulacyjnego[255][256]. Tak więc odroczenie daty dotyczyć będzie już tylko samego Chełmca, co zostało zatwierdzone Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017[139]. W związku z powyższymi interwencjami, z dniem 1 styczniem 2018, w Polsce powstanie siedem nowych miast, a losy Chełmca zostaną ponownie rozpatrzone.

Pozytywne zaopiniowanie wniosku Wiślicy oznacza, że 1 stycznia 2018 Wiślica stała się najmniejszym miastem Polski z 503 mieszkańcami, wypierając dotychczasowe Wyśmierzyce (920 mieszkańców w 2016 roku) o 45%. Również pozytywne zaopiniowanie wniosku Józefowa nad Wisłą utworzyło kolejne (piąte) miasto w Polsce poniżej tysiąca ludności (oprócz Wyśmierzyc do tej grupy należą obecnie także Działoszyce i Suraż)[140].

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2018)Edytuj

  • Bogoria – Rada Gminy Bogoria przyjęła 15 maja 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[14] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Bogorii, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. Brak informacji czy odpowiednie konsultacje zostały przeprowadzone w gminie Bogoria.
  • Cegłów – kwestia odzyskania praw miejskich jest obecnie rozważana przez władze gminy Cegłów[18]
  • Chełmiec – w 2018 r. zostanie sprawdzona rzetelność przeprowadzonych w 2017 r. konsultacji społecznych, co spowodowało odroczenie nadania statusu miasta Chełmcowi o jeden rok (tzn. do 1 stycznia 2019)[139]. 27 stycznia radni zdecydowali, że sprawa Chełmca trafi do Trybunału Konstytucyjnego[276]. Sprawa rzekomo źle przeprowadzonych konsultacji została rozpatrywana w prokuraturze, a żaden właściwy organ nie wydał negatywnej opinii na temat tych konsultacji. W związku z tym, podczas sesji gminnego samorządu 26 czerwca 2018 radni podjęli decyzję o podtrzymaniu w całości wniosku i opinii lokalnego samorządu w sprawie przekształcenia wsi w miasto. Oznacza to też, że nowe konsultacje nie będą przeprowadzane. Ostatecznie trzynastu radnych poparło wniosek, a ośmiu zagłosowało przeciw, przez co uchwała została przyjęta[277].
  • Czerwińsk nad Wisłą – po nadaniu pobliskim Sannikom praw miejskich w Czerwińsku ożywiła się dyskusja na temat przywrócenia dawnemu miastu praw miejskich w 150. rocznicę ich pozbawienia[21].
  • Dobrzeń Wielki – po nadaniu pobliskim Tułowicom praw miejskich oraz w obawie przed włączeniem do Opola wójt Henryk Wróbel zapowiedział, że pomysł nadania Dobrzeniowi Wielkiemu praw miejskich przedstawi radnym oraz mieszkańcom gminy[25][26].
  • Goraj – 21 listopada 2018 podczas inauguracyjnej sesji Rady Gminy Goraj, wójt Antoni Łukasik nakreślił w ramach planu działania na przyszłą kadencję "przeprowadzenie konsultacji społecznych i w przypadku ich pozytywnego rozstrzygnięcia podjęcie działań zmierzających do odzyskania praw miejskich dla Goraja"[33].
  • Kazimierz Biskupi – 5 czerwca 2018 wójt gminy Kazimierz Biskupi Jan Sikorski zapowiedział konsultacje społeczne w sprawie odzyskania przez Kazimierz Biskupi praw miejskich[39].
  • Klimontów – w terminie od 5 kwietnia do 30 czerwca 2018 zostały przeprowadzone konsultacje społeczne w sprawie nadania statusu miasta miejscowości Klimontów[43][257][278]. Wyniki prezentują się następująco: a) gmina Klimontów (frekwencja 5,0% = 341 osób): za 78,3%, przeciw 17,6%; wstrzymało się 4,1%; b) miejscowość Klimontów (frekwencja 2,0% = 33 osoby): za 90,9%, przeciw 9,1%; wstrzymało się 0,0%; gmina Klimontów bez miejscowości Klimontów (frekwencja 5,9% = 308 osób): za 76,9%, przeciw 18,5%; wstrzymało się 4,5%[279]. Mimo ekstremalnie niskiego zainteresowania mieszkańców – w gminie zagłosowało zaledwie 5% a w Klimontowie 2% upoważnionych – 17 października 2018 odbędzie się LVII sesja Rady Gminy, w porządku której podjęta zostanie uchwała w sprawie wystąpienia z wnioskiem do MSWiA o nadanie miejscowości Klimontów statusu miasta[280]
  • Koszyce – konsultacje społeczne przeprowadzone zostały w terminie od 20 grudnia 2017 do 30 stycznia 2018[233]. Wyniki prezentują się następująco: a) gmina Koszyce (frekwencja 68,8% = 3180 osób): za 73%, przeciw 21%; wstrzymało się 6%; b) miejscowość Koszyce (frekwencja 59,9% = 411 osób): za 64,7%, przeciw 25,8%; wstrzymało się 9,5%; gmina Koszyce bez miejscowości Koszyce (frekwencja 70% = 2769 osób): za 73,7%, przeciw 20,4%; wstrzymało się 5,9%[281]. Tadeusz Polak, pełnomocnik do spraw konsultacji, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na podjętą uchwałę Rady Gminy Koszyce Nr XVII/159/2017 z 1 grudnia 2017 roku w sprawie przeprowadzenia konsultacji jako naruszającą przepisy prawa, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały[282]. Skarga ta została odrzucona przez sąd administracyjny[283].
  • Koźminek – mimo nieudanych konsultacji lokalnych w 2016 roku, wójt gminy Koźminek, Zenon Kiczka, namawiał na uroczystym spotkaniu 11 lutego 2018 do starania się o odzyskanie praw miejskich utraconych w XIX wieku za sprawą rosyjskich zaborców. Podkreślał, że Koźminek, wbrew ogólnoeuropejskim trendom cywilizacyjnym, zwiększa swoją populację. Zaprezentował też mieszkańcom Koźminka szereg korzyści wynikających z bycia miastem, zachęcając do działań na rzecz uzyskania praw miejskich[284].
  • Lubowidz – 16 stycznia 2018 radni podjęli uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących nadania statusu miasta Lubowidzowi[285]; konsultacje przeprowadzone zostaną w terminie od 15 lutego do 15 marca 2018; do granic administracyjnych ewentualnego miasta planowane jest włączenie Galumina, Pątek oraz Dziw[286]. Uchwałą 306/LV/2018 z dnia 28.03.2018 r. Rada Gminy wystąpiła z wnioskiem o nadanie Lubowidzowi statusu miasta[287].
  • Nowe Miasto – 13 sierpnia 2018 wójt gminy Nowe Miasto wypowiedział się o działaniach, które w daleszej perspektywie mogą umożliwić przywrócenie praw miejskich Nowemu Miastu, które straciło po Powstaniu Styczniowym. Zaznaczył jednak, że w niektórych sferach jako wieś Nowe Miasto może liczyć na dodatkowe środki i bilans korzyści należy rozpatrzyć[288].
  • Nowa Słupia – konsultacje społeczne przeprowadzone zostały w terminie od 1 stycznia do 28 lutego 2018[235][257]. Wyniki prezentują się następująco: a) gmina Nowa Słupia (frekwencja 6,73% = 523 osoby): za 94,58% (523 osoby), przeciw 4,34% (24 osoby); wstrzymało się 1,08% (6 osób); b) miejscowość Nowa Słupia (frekwencja 9,42% = 110 osób): za 91,82% (101 osób), przeciw 8,18% (9 osób); wstrzymało się 0% (0 osób)[289]. Uchwałą XLIX/25/18 z dnia 7 marca 2018 Rada Gminy złożyła wniosek o nadanie statusu miasta miejscowości Nowa Słupia[290]. Jeśli decyzja Prezesa Rady Ministrów będzie pozytywna, od 1 stycznia 2019 roku Nowa Słupia po 150 latach znów stanie się miastem[291].
  • Nowy Korczyn - W efekcie rozmów i spotkań z mieszkańcami Nowy Korczyn, którzy wstępnie przychylnie odnieśli się do planów samorządu, w ciągu roku miały zostać przeprowadzone formalne konsultacje[236][257][292][293]. Rada Gminy Nowy Korczyn przyjęła 26 lutego 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[62] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Nowemu Korczynowi, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. Konsultacje odbyły się w terminie od 9 lipca do 10 sierpnia 2018[294]. Za przywróceniem Nowemu Korczynowi praw miejskich opowiedziało się 995 osób, czyli 85,6% mieszkańców biorących udział w głosowaniu. Na „nie” było 115 osób, a 63 osoby wstrzymały się od głosu[295]. Licząc na odzyskanie praw miejskich „skróconą” ścieżką legislacyjną (patrz niżej), t.zn. 1 stycznia 2019, wójt Nowego Korczyna złożył 31 sierpnia 2018 wniosek w MSWiA[296].
  • Oleśnica – Rada Gminy Oleśnica przyjęła 27 lipca 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[297] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Oleśnicy, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. Stanowisko przekazano premierowi Mateuszowi Morawieckiemu[63] a 13 września 2018 wydano odpowiednią uchwałę odnośnie konsultacji społecznych[298]. Konsultacje odbyły się w terminie od 28 września do 3 października 2018 a wyniki prezentują się następująco: a) gmina Oleśnica (frekwencja 41,14% = 1335 osób): za 79,40% (1060 osób), przeciw 13,86% (185 osób); wstrzymało się 6,74% (90 osób); b) miejscowość Oleśnica (frekwencja 40,09% = 617 osób): za 85,57% (528 osób), przeciw 10,05% (62 osób); wstrzymało się 4,38% (27 osób); gmina Oleśnica bez miejscowości Oleśnica (frekwencja 42,09% = 718 osób): za 74,09% (532 osób), przeciw 17,13% (123 osoby); wstrzymało się 8,78% (63 osoby)[64]. W związku z powyższym Rada Gminy Oleśnica podjęła 4 października 2018 uchwałę wyrażającą pozytwną opinię w sprawie nadania liczącej 1853 mieszkańców Oleśnicy praw miejskich[64].
  • Opatowiec – Rada Gminy Opatowiec przyjęła 28 marca 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[68] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Opatowcowi, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. 21 czerwca 2018 Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie wszczęcia procedury związanej z nadaniem Opatowcowi statusu miasta[67] a konsultacje społeczne odbyły się w terminie od 16 do 25 lipca 2018[299]. Wyniki prezentują się następująco: a) gmina Opatowiec (frekwencja 55,80% = 1645 osób): za 89,24%, przeciw 4,92%; wstrzymało się 5,84%; b) miejscowość Opatowiec (frekwencja 67,96% = 193 osób): za 98,45%, przeciw 1,04%; wstrzymało się 0,52%; gmina Opatowiec bez miejscowości Opatowiec (frekwencja 54,50% = 1452 osób): za 88,02%, przeciw 5,44%; wstrzymało się 6,54%[300] Gdyby Opatowiec otrzymał status miasta stałby się najmniejszym miastem Polski (ma 320 mieszkańców), wypierając Wiślicę, która status ten uzyskała 1 stycznia 2018 licząc 500 mieszkańców[301][302]. 16 sierpnia wniosek został przesłany do MSWiA[303]. Podczas wizty posła Michała Cieślaka w Opatowcu 20 września poruszony był temat przywrócenia praw miejskich dla Opatowca. Poseł wskazał, że procedura została już zakończona, cała dokumentacja znajduje się u Prezesa Rady Ministrów, a według ostatnich informacji z MSWiA wynika, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo uroczystego dokonania tego aktu w 100-lecie odzyskania niepodległości z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2019[304].
  • Pacanów – 9 lutego 2018, podczas sesji Rady Gminy Pacanów, radni podjęli uchwałę w której upoważnili wójta do rozpoczęcia starań o odzyskanie praw miejskich. Rada Gminy Pacanów przyjęła 23 marca 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[70] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Pacanowowi, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. Konsultacje zostały ogłoszone na od 8 do 25 marca 2018[305]; termin ten przedłużono później do 8 kwietnia 2018[306]. Wyniki prezentują się następująco, przy frekwencji 34,2% (zagłosowało 2167 osób spośród 6339 uprawnionych): za 85,9% (1861 osób), przeciw 5,2% (112 osób); wstrzymało się 8,9% (1954 osoby)[307]. Jeśli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, pierwszy możliwy termin, by Pacanów został miastem w normalnym trybie to 1 stycznia 2020 roku[69][308], a „skróconą” ścieżką legislacyjną już 1 stycznia 2019[296].
  • Pierzchnica – na podstawie pozytywnych konsultacji przeprowadzonych w 2017 roku postanowiono wystąpić w 2018 roku z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Pierzchnica[309].
  • Skarbimierz-Osiedle – konsultacje społeczne przeprowadzone zostały w terminie od 6 listopada 2017 do 8 stycznia 2018[78]. Wyniki prezentują się następująco: a) gmina Skarbimierz (frekwencja 67% = 4194 osoby): za 94% (3945 osób), przeciw 4% (172 osoby); wstrzymało się 2% (72 osoby); głosy nieważne 0% (5 osób); b) miejscowość Skarbimierz-Osiedle (frekwencja 61% = 1049 osób): za 95% (1001 osób), przeciw 3% (34 osoby); wstrzymało się 1% (13 osób); głosy nieważne 0% (1 osoba)[310][311]) opowiedziało się za nadaniem Skarbimierzowi-Osiedlu praw miejskich. Do końca marca 2018 stosowny wniosek w tej sprawie zostanie złożony do MSWiA[312]. Wniosek Rady Gminy został negatywnie zaopiniowany przez Wojewodę Opolskiego[310], wskazującego m.in. na niską liczbę ludności i brak cech miasta[313].
  • Sobków – Rada Gminy Sobków przyjęła 28 marca 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[81] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Sobkowowi, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. Brak informacji czy odpowiednie konsultacje zostały przeprowadzone w gminie Sobków.
  • Szydłów – na podstawie pozytywnych konsultacji przeprowadzonych w 2017 roku postanowiono wystąpić w 2018 roku z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Szydłów[264].
  • Wielbark – na podstawie pozytywnych konsultacji przeprowadzonych w 2017 roku, postanowiono wystąpić w 2018 roku z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Wielbark[267]. Wniosek został przekazany w marcu do Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie, za pośrednictwem którego trafi do MSWiA[314].
  • Wodzisław – Rada Gminy Wodzisław przyjęła 26 kwietnia 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu "upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego"[97] (patrz: Status miasta w trybie fast track, poniżej). Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Wodzisławowi, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[275]. Brak informacji czy odpowiednie konsultacje zostały przeprowadzone w gminie Wodzisław.
  • Wojsławice – w związku z licznymi przemianami infrastrukturalnymi w miejscowości (m.in. budową ratusza i rewitalizacją rynku) wyłoniła się myśl przywrócenia praw miejskich Wojsławicom. Według wójta Henryka Gołębiowskego, najpierw nadrabiamy zaległości w infrastrukturze, zabiegamy i tworzymy podmioty ponadgminne, przeprowadzamy konsultacje z mieszkańcami, a później staramy się o status miasta dla Wojsławic. Wójt planuje, że konsultacje społeczne odbędą się najwcześniej w 2019 roku aby najpóźniej z początkiem 2021 roku Wojsławice stały się miastem. Jeżeli uda się rok wcześniej, odzyskanie praw miejskich miałoby miejsce w 580. rocznicę pierwszego umiastowienia Wojsławic. Do obrębu Wojsławic planowane jest dołączenie kilku sąsiednich sołectw: Witoldów, Stadarnię, Partyzancką Kolonię i Wojsławice Kolonię[98][315].

Termin nadsyłania wniosków do MSWiA na rok 2019 upłynął z dniem 31 marca 2018. Stosowne wnioski w tej sprawie wysłały do tej pory: Koszyce[316], Lubowidz[287], Nowa Słupia[317], Pierzchnica[309], Skarbimierz-Osiedle[312], Szydłów[264] i Wielbark[318]. Rada Ministrów rozporządzeniem z 25 lipca 2018 wstępnie zarządziła o nadaniu statusu miasta sześciu z nich; jedynie wniosek Skarbimierza-Osiedla został odrzucony[160]. Ponadto, do nadania statusu miasta 1 stycznia 2019 na podstawie już wydanej uchwały predestynowany jest Chełmiec (patrz wyżej). O przywrócenie statusu miasta w 2019 roku, choć w trybie „fast track” (patrz niżej), starają się też Bogoria, Klimontów, Nowy Korczyn, Oleśnica, Opatowiec, Pacanów, Sobków i Wodzisław[319][275][296][320][64]. Władze tych miejscowości (oprócz Klimontowa) podjęły wspólną inicjatywą w formie specjalnych apeli w sprawie przywrócenia praw miejskim miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apele te spotkały się ze wsparciem regionalnych parlamentarzystów, a w konsekwencji na ich podstawie MSWiA wszczęło procedurę nadania statusu miasta tym miejscowościom[321][322]. 11 listopada 2018 ma być opublikowana uzupełniająca lista miejscowości, którym przywrócony zostanie status miasta w 2019 roku[320]. Cztery z nich podjęły się przeprowadzenia konsultacji społecznych i wydania pozytywnych opinii Rady Gminy, w czego następstwie MSWiA wydało 23 października projekt uzupełniający wydane w lipcu rozporządzenie, według którego do grona miast od 1 stycznia 2019 zaliczono dodatkowe cztery miejscowości w woj. świętokrzyskim: Nowy Korczyn, Oleśnicę, Opatowiec i Pacanów[162].

Status miasta w trybie fast track w setną rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości

W związku ze zbliżającą się setną rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości (2019), podjęto dyskusję o wprowadzeniu „szybkiej” ścieżki legislacyjnej w celu przywrócenia praw miejskich miastom zdegradowanym w ramach reformy carskiej z 1869–1870. Już w maju 2017 poseł Bogdan Latosiński złożył stosowną interpelację[323] twierdząc, że przywracanie praw miejskich miastom zdegradowanym wpisuje się w pryncypia i założenia polityki historycznej prowadzonej przez Rząd Prawa i Sprawiedliwości, której celem jest przywrócenie pamięci o polskich bohaterach, a [co] w praktyce jest (...) obecnie realizowane poprzez działania instytucji państwa polskiego[5]. Zgodnie z założeniami inicjatywy pozwoliłoby to pominąć wszystkie przewidziane w tym względzie procedury, a symboliczne nadanie statusu w setną rocznicę niepodległości i 155. rocznicę Powstania Styczniowego byłoby okazją do zadośćuczynienia wyrządzonych krzywd polskiemu narodowi[324]. Według wójta gminy Nowy Korczyn, Pawła Zagai, Przywrócenie statusu miasta powinno nastąpić z inicjatywy i na mocy rozporządzenia Rady Ministrów. Po wyrażeniu zgody przez miejscową radę gminy, jednak bez konieczności spełniania dotychczasowych procedur i ustawowych wymogów (...). Byłoby to zadośćuczynienie wyrządzonym krzywdom, a także znakomitym uczczeniem 100. rocznicy odzyskania przez nasz kraj niepodległości[293]. Według senatora Krzysztofa Słonia inicjatywa warta jest uwagi, a przywrócenia dawnym miastom status miasta byłoby symbolicznym zrzuceniem jarzma zaborów[324]. Artur Gierada, świętokrzyski poseł Platformy Obywatelskiej uważa, że parlamentarzyści powinni wspierać mieszkańców w staraniach o odzyskanie praw miejskich (...), szczególnie tych miasteczek, które kiedyś historycznie takie prawa posiadały[324]. Robert Jaworski, burmistrz Chęcin, uważa, że „droga na skróty” to w tym przypadku dobry pomysł, ponieważ kara cara cały czas ciąży na tych miasteczkach[324]. Poseł Krzysztof Lipiec opowiedział się publicznie za rozwiązaniem, które umożliwiłoby przywrócenie praw miejskich, zabranych „za karę” przez rosyjskiego zaborcę, a apel ma zostać przekazany premierowi Mateuszowi Morawieckiemu[325]. 27 lutego 2018 Radio Kielce zorganizowało audycję na temat automatycznego przywracania praw miejskich[326]. 23 października 2018 została opublikowana lista miejscowości kwalifikujących się do przywrócenia statusu miasta w trybie fast track[320][327][162].

Warto przypomnieć, że spośród zdegradowanych w 1870 roku 336 miast (licząc tylko te w granicach III RP), 162 pozostaje nadal bez praw miejskich lub stanowi niesamodzielne części innych miast[328]:

Odbieranie statusu miastaEdytuj

Odbieranie statusu miasta w Polsce, będące dawniej dość częstym zjawiskiem, nie jest praktykowane od lat 70. XX wieku.

Ostatnimi miejscowościami pozbawionymi statusu miasta były: 1 stycznia 1972 – Boleszkowice, oraz 1 stycznia 1973 – Lędyczek, Miasteczko Krajeńskie i Sulmierzyce (tym ostatnim status miasta przywrócono na skutek protestów 11 miesięcy później).

Inkorporacje, czyli włączanie miast do sąsiednich większych miast (pozbawienie odrębności) praktykowane było do 1977 roku. Ostatnimi miastami zniesionymi w ten sposób były: 1 stycznia 1977 – Chodaków, 1 lutego 1977 – Jeleń, Sławków, Wojkowice i Ząbkowice, oraz 1 sierpnia 1977 – Ursus (Sławków i Wojkowice zostały odtąd restytuowane). Wyjątkowo inkorporacja odbyła się w 2002 roku w przypadku Wesołej (por. Miejscowości w Polsce pozbawione praw miejskich).

Podstawy prawneEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. a b c d Nadal w trybie projektu (październik 2018)

PrzypisyEdytuj

  1. Norman Davies. Boże Igrzysko. s. 284.
  2. Norman Davies, Boże Igrzysko, s. 290.
  3. Norman Davies, Boże Igrzysko, s. 292.
  4. Dymitrow M., 2015, Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [in] Krzysztofik R., Dymitrow M. (Eds), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy, University of Gothenburg, Gothenburg, pp. 61–63 / 65–115.
  5. a b Interpelacja nr 12423 w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich po upadku Powstania Styczniowego
  6. Kierunki zagospodarowania przestrzennego województwa - Sieć osadnicza
  7. Protokół nr XIX/04 z obrad XIX sesji Rady Gminy Adamów z 21 grudnia 2004.
  8. XI Sesja Rady Gminy z dn. 28 września 2007 r.
  9. a b c d e f g h i j k l m n Zaniewska, H. (1998). Polskie miasteczka w okresie transformacji społeczno-gospodarczej. Warszawa: Instytut Gospodarki Mieszkaniowej.
  10. Uchwała Rady Gminy XVI/117/08.
  11. Serwis turystyczny Przemyśl – Bieszczady – Bircza chce zostać miastem.
  12. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów, 2006.
  13. 77 posiedzenie Senatu, oświadczenie złożone przez senatora W. Łęckiego skierowane do ministra spraw wewnętrznych w sprawie nadania Bninowi statusu miasta. 2005-02-18.
  14. a b Apel Rady Gminy Bogoria z dnia 15 maja 2018 roku w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich
  15. Projekt Kurier lokalny powiatu kępińskiego.
  16. Tygodnik Nowy, P. Z. Kujawa: Budzyń staje do walki. 2007-11-27.
  17. Polska – Głos Wielkopolski, M. Maciejewska: Budzyń – chcą być miastem. 2007-12-05.
  18. a b Cegłów będzie miastem?
  19. Serwis internetowy sudety.info.pl.
  20. Uchwała Rady Gminy XXXIII/224/13.
  21. a b „CZERWIŃSK – NIEGDYŚ MIASTO, DZIŚ WIEŚ A W PRZYSZŁOŚCI.? WIEŚ CZY MIASTO ?”
  22. a b c d Będą walczyć o odzyskanie praw miejskich (Jasielski Portal Informacyjny z dnia 1 lutego 2010 r.).
  23. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów, 2005.
  24. a b Czy Dobrzeń Wielki będzie miastem? Wójt Henryk Wróbel rozpoczął rozmowy w tej sprawie
  25. a b Czy Dobrzeń Wielki stanie się miastem? Wójt ma taki pomysł
  26. Czy Domaradz będzie miastem?
  27. Wspólnota Samorządowa Doliny Sanu. [zarchiwizowane z tego adresu].
  28. Serwis internetowy gminy Frysztak: frysztak.pl.
  29. Serwis internetowy gminy Pszczew: Dziennik Bałtycki:Gardeja będzie miastem?. 2008-01-22.
  30. Tygodnik Pałuki: http://paluki.tygodnik.pl/artykuly/zobacz/5044/146/620-lecie_nadania_praw_miejskich.html.
  31. TZ nr 35 z dnia 27 sierpnia 2008 r.
  32. a b Inauguracyjna Sesja Rady Gminy Goraj
  33. Gminne Centrum Kultury w Gródku - Od Redaktora, gckgrodek.pl [dostęp 2017-11-19] (ang.).
  34. Serwis internetowy gminy Jawornik Polski: gmina-jawornik-polski.republika.pl.
  35. Tygodnik Radomski :: strona głowna.
  36. Kamieniec Ząbkowicki miastem?
  37. OBWIESZCZENIE WÓJTA GMINY KAMIENIEC ZĄBKOWICKI.
  38. a b Takie pytanie skierował do mieszkańców gminy jej wójt, zapowiadając konsultacje społeczne w tej sprawie.
  39. Uchwała Rady Gminy XX/112/08.
  40. Serwis internetowy Sandomierskie Klimaty: sandomierskie.com.
  41. Klimontów: Będą starania o odzyskanie praw miejskich.
  42. a b c Klimontów będzie ubiegał się o przywrócenie praw miejskich. Gmina przygotowuje się do przeprowadzenia konsultacji społecznych
  43. Miasto i gmina Komorów – Informacje o planach powstania gminy.
  44. Tygodnik Nowy, M. Domagalski: Zmiany na mapie administracyjnej Polski. 2007-12-19.
  45. Wyniki konsultacji społecznych.
  46. Korczyna pod Krosnem: Referendum ws. przywrócenia praw miejskich.
  47. [1].
  48. Koźminek znów chce być miastem. Ruszyły konsultacje.
  49. kroscienko24.pl- Kroscienko, Krościenko, Krościenko nad Dunajcem, Pieniny, Szczawnica, Grywałd, Krościenko,Kroscienko.
  50. a b Ksawerów będzie miastem? Pierwsza próba nieudana
  51. a b Kurów i Markuszów będą miastami?
  52. Gmina Kurzętnik - kurzetnik.pl, kurzetnik.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  53. a b Gmina Lanckorona, lanckorona.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  54. LANCKORONA CHCE ODZYSKAĆ PRAWA MIEJSKIE
  55. Dziennik Polski (ziob): Będzie najmniejszym miastem?. 2006-01-09.
  56. Program Klubu Miłośników Ziemi Magnuszewskiej: http://www.magnuszew.info/index.php?option=com_content&task=view&id=47&Itemid=44.
  57. Serwis internetowy powiatu pilskiego: powiat-pilski.intrux.pl.
  58. Serwis internetowy gminy Mstów: mstow.pl.
  59. Kurier Południowy, kurierpoludniowy.pl [dostęp 2017-11-19].
  60. Nadarzyn jednak bez praw miejskich.
  61. a b Uchwała Nr XXXIV/239/2018 Rady Gminy Nowy Korczyn z dnia 26 lutego 2018 roku przyjmująca "Apel Rady Gminy Nowy Korczyn w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich"
  62. a b Oleśnica będzie miastem? Chce odzyskać prawa miejskie zabrane przez cara
  63. a b c d Uchwała Nr 295/XLIV/18 z dnia 4 października 2018r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczacej nadania statusu miasta miejscowości Oleśnica
  64. Ziemia Myszkowska.
  65. a b Zaproszenie na Sesje Rady Gminy
  66. a b Uchwała Nr XLII/239/2018 Rady Gminy Opatowiec z dnia 28 marca 2018 roku przyjmująca "Apel Rady Gminy Opatowiec w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich"
  67. a b Pacanów znów chce być miastem! Rozpoczęto starania
  68. a b Uchwała Nr LI/270/18 Rady Gminy Pacanów z dnia 23 marca 2018 roku przyjmująca "Apel Rady Gminy Pacanów w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich"
  69. Hot spot Parzęczew – miasto za kasę UE.
  70. Panorama Leszczyńska: http://panorama.media.pl/content/view/2584/9/.
  71. Miasto z awansu. Tygodnik Nowodworski. [zarchiwizowane z tego adresu].
  72. Serwis internetowy gminy Pszczew: pszczew.pl.
  73. a b c Mieszkańcy Rakowa, turyści i zaproszeni goście świętowali 450. rocznicę lokacji miejscowości
  74. Region: Rozprza też chce być miastem – ePiotrkow.pl – Multimedialny Portal – Piotrków Trybunalski.
  75. a b Lepiej być miastem.
  76. a b c d [2]
  77. Skierbieszów: Informacja dla mieszkańców Gminy Skierbieszów.
  78. Chcą być miastem. Władze Skierbieszowa starają się o odzyskanie praw miejskich.
  79. a b Uchwała Nr XLII/289/2018 Rady Gminy Sobków z dnia 28 marca 2018 roku przyjmująca apel Rady Gminy Sobków w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich
  80. a b Sokoły miastem? Zaproszenie na konsultacje społeczne.
  81. Próba odzyskania praw miejskich: [3].
  82. Czy mieszkańcy Stanisławowa chcą aby odzyskać prawa miejskie?. [zarchiwizowane z tego adresu].
  83. STRZELECZKI – Urząd Gminy.
  84. Uchwała Rady Gminy XL/358/14.
  85. Tarnowski Gosc Niedzielny – Tarnów. [zarchiwizowane z tego adresu].
  86. Opole: Tarnów Opolski chce być miastem – 25 września 2008.
  87. Pismo w sprawie o przywrócenie Turobinowi praw miejskich, 20 marca 2007.
  88. Roztocze Online, B. Nowak: Miasto Turobin?. 2006-08-10.
  89. Wąwolnica nie chce już dłużej być wsią.
  90. Widuchowa nie chce już wójta? Rządzić może burmistrz
  91. Mieszkańcy Widuchowej chcą żyć w mieście
  92. Widuchowa nadal wsią, czy miastem? Link do audycji w Polskim Radiu Szczecin
  93. Chcą odzyskać prawa miejskie.
  94. Radio Kielce: Wodzisław znowu miastem?. [zarchiwizowane z tego adresu].
  95. a b Uchwała Nr XXXIX/274/2018 Rady Gminy Wodzisław z dnia 26 kwietnia 2018 roku przyjmująca "Apel Rady Gminy Wodzisław w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich"
  96. a b Wojsławice chcą być miastem!
  97. Czy Wydminy zostaną miastem?
  98. a b c d e f g Większość ludności.
  99. W latach 1956-1972 status osiedla.
  100. Przejściowo jako miasteczko.
  101. Projekt Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia, ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta.
  102. a b Biuletyn Informacji Publicznej MSWIA :: BIP :: – 2009.
  103. a b c d e f Komunikat o zmianach w podziale terytorialnym kraju za okres od 02.01.2009 r. do 01.01.2010 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2014-04. [dostęp 2014-06-29].
  104. Jedynie prawa miasteczka 1870–1934.
  105. Dz.U. z 2010 r. nr 138, poz. 929.
  106. a b Uzasadnienie.
  107. a b c d e Komunikat o zmianach w podziale terytorialnym kraju za okres od 02.01.2010 r. do 01.01.2011 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2014-04. [dostęp 2014-06-29].
  108. Większość mieszkańców.
  109. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy (Dz.U. poz. 869).
  110. a b Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2013-07-17. [dostęp 2013-07-18].
  111. a b c d e f g h i Komunikat o zmianach w podziale terytorialnym kraju za okres od 02.01.2013 r. do 01.01.2014 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2014-04. [dostęp 2014-06-29].
  112. W sołectwie Dobrzyca; frekwencja: 54,43%.
  113. W sołectwie Dobrzyca Nowy Świat; frekwencja: 49,67%.
  114. W sołectwie Modliborzyce; frekwencja: 77,71%.
  115. W sołectwie Mrozy; frekwencja: 38,65%.
  116. W sołectwie Stepnica; frekwencja: 40,91%.
  117. W sołectwie Zaklików; frekwencja: 31,46%.
  118. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2014-07-31. [dostęp 2014-08-01].
  119. a b Uzasadnienie projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2014-06-27. [dostęp 2014-07-06].
  120. W sołectwie Chocz; frekwencja: 47,66%.
  121. W sołectwie Stopnica; frekwencja: 89,66%.
  122. a b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2015 r. poz. 1083).
  123. a b Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, utworzenia gminy, ustalenia granic oraz zmiany nazwy i siedzib władz niektórych gmin (2015-06-18).
  124. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Jaraczewo (Jaraczewo).
  125. Konsultacje społeczne – przywrócenie praw miejskich dla miejscowości Jaraczewo.
  126. W latach 1784-1934 jako miasteczko.
  127. W sołectwach projektowanego obszaru miasta Lubycza Królewska (Lubycza Królewska, Dęby i Zatyle-Osada).
  128. W sołectwach projektowanego obszaru miasta Siedliszcze (Siedliszcze i Siedliszcze-Kolonia).
  129. W sołectwach projektowanego obszaru miasta Urzędów (Urzędów i Zakościelne).
  130. a b Dz.U. z 2016 r. poz. 1134
  131. a b c Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (2016-07-11).
  132. Mielno: 3174 + Unieście: 988
  133. W sołectwach projektowanego obszaru miasta Mielno (Mielno i Unieście).
  134. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Morawica (Morawica).
  135. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Opatówek (Opatówek).
  136. W sołectwach projektowanego obszaru miasta Rejowiec (Rejowiec i Rejowiec-Kolonia).
  137. a b c d e f Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin
  138. a b c d Dz.U. z 2017 r. nr 0, poz. 1427
  139. a b c d e [4]
  140. a b c d e f g 2011 r.
  141. 80% mieszkańców Józefowa jest czynnych zawodowo, z czego 36 osoby są zatrudnione w rolnictwie (80% z 964 = 771; 36 z 771 = 4,7; 100 - 4, 7 = 95,3)
  142. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Józefów nad Wisłą (Józefów nad Wisłą) przy frekwencji 14,36%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 86,7% przy frekwencji 9,61%
  143. Większość mieszkańców Łagowa utrzymuje się z działalności pozarolniczej
  144. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Łagów (Łagów) przy frekwencji 8,70%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 84,3% przy frekwencji 8,09%
  145. 8 marca 2017
  146. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Otyń (Otyń) przy frekwencji 12,05%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 81,1% przy frekwencji 4,59%
  147. 31 sierpnia 2016
  148. 2/3 mieszkańców Radoszyc utrzymuje się z działalności pozarolniczej
  149. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Radoszyce (Radoszyce) przy frekwencji 1,86%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 90,1% przy frekwencji 4,31%
  150. Większość mieszkańców Sannik utrzymuje się z działalności pozarolniczej
  151. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Sanniki (Sanniki-Mocarzewo) przy frekwencji 61,36%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 70,9% przy frekwencji 53,79%
  152. 31 grudnia 2016
  153. Gospodarka rolna prowadzona jest głównie na obrzeżach miejscowości
  154. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Tułowice (Tułowice) przy frekwencji 35,25%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 70,5% przy frekwencji 52,25%
  155. 2016 r.
  156. Ponad 2/3 mieszkańców Wiślicy utrzymuje się z działalności pozarolniczej
  157. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Wiślica (Wiślica) przy frekwencji 71,23%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 86,91% przy frekwencji 57,98%
  158. a b c Dz.U. z 2018 r. nr 0, poz. 1456 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
  159. a b MSWiA, projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, „Biuletyn Informacji Publicznej MSWiA” [dostęp 2018-07-05] (pol.).
  160. a b c d Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwie świętokrzyskim
  161. 2017 r.
  162. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Chełmiec (Chełmiec) przy frekwencji 54,00%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 21,1% przy frekwencji 2,87%
  163. a b c d e 1 stycznia 2018
  164. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Koszyce (sołectwo Koszyce) przy frekwencji 59,91%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 73,67% przy frekwencji 70,39%
  165. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Lubowidz (sołectwo Lubowidz) przy frekwencji 63,88%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 84,63% przy frekwencji 66,65%
  166. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Nowa Słupia (sołectwo Nowa Słupia) przy frekwencji 9,42%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 95,26% przy frekwencji 6,29%
  167. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Nowy Korczyn (sołectwo Nowy Korczyn) przy frekwencji 24,42%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 82,80% przy frekwencji 22,71%
  168. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Oleśnica (sołectwo Oleśnica) przy frekwencji 40,09%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 74,09% przy frekwencji 42,09%
  169. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Opatowiec (sołectwo Opatowiec) przy frekwencji 67,96%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 88,02% przy frekwencji 54,50%
  170. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Pacanów (sołectwo Pacanów) przy frekwencji 25,23%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 85,49% przy frekwencji 36,74%
  171. 1 stycznia 2017
  172. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Pierzchnica (sołectwo Pierzchnica) przy frekwencji 64,49%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 90,88% przy frekwencji 47,57%
  173. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Szydłów (sołectwo Szydłów) przy frekwencji 61,41%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 78,67% przy frekwencji 52,82%
  174. W sołectwie projektowanego obszaru miasta Wielbark (sołectwo Wielbark) przy frekwencji 46,47%; w pozostałych sołectwach gminy poparcie wynosiło 77,52% przy frekwencji 57,78%
  175. Nowych miast będzie więcej niż chciał rząd? Komisja wprowadziła poprawkę
  176. Stanowisko Zarządu Związku Miast Polskich w sprawie datowanego 4 lipca br. projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
  177. Uzasadnienie.
  178. Uzasadnienie.
  179. Uzasadnienie.
  180. Uzasadnienie.
  181. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedzib władz niektórych gmin. RM-110-71-11.
  182. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedziby władz gminy.
  183. Dz.U. z 2012 r. poz. 873 (PDF).
  184. MAC.
  185. W pierwszym projekcie rozporządzenia z 4 lipca negatywnie zaopiniowany Lubowidz nie miał się znaleźć w gronie przyszłych miast. Jednak 17 lipca 2018 Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego zajmowała się rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Resort spraw wewnętrznych i administracji wniósł zatem o poprawkę do rozporządzenia by w wśród miejscowości, które otrzymają status miasta, znalazł się także Lubowidz
  186. Wyniki konsultacji społecznych przeprowadzonych w Gminie Parzęczew
  187. Uchwała Nr 67/2007 w sprawie: konsultacji o nadanie statusu miasta
  188. Jacek Cegła, Ustka to wioska, „gp24.pl” [dostęp 2017-04-27] (pol.).
  189. np. Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91 i Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603
  190. Interia.pl/PAP: Ustka jest miastem 2007.10.09
  191. GP24.pl: Prawa miejskie potwierdzone 2007.10.06
  192. WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH W SPRAWIE PRZYWRÓCENIA PRAW MIEJSKICH KAŹMIERZOWI
  193. Wyniki konsultacji społecznych w Korczynie
  194. Gazeta10122013
  195. Kamieniec miastem – dobrze czy źle?
  196. Mielno: wieś czy miasto- najczęściej zadawane pytania
  197. Zarządzenie Nr 45/145//2015 Wójta Gminy Mielno
  198. Mieszkańcy zadecydują czy Radoszyce staną się miastem
  199. Siedliszcze chce być miastem. Bo to prestiż
  200. UCHWAŁA NR IV/21/15 RADY GMINY URZĘDÓW
  201. Konsultacje społeczne w sprawie uzyskania praw miejskich dla gminy Kamieniec Ząbkowicki - galeria 1/29 - Express-Miejski.pl
  202. http://kalisz.naszemiasto.pl/artykul/kozminek-znow-chce-byc-miastem-ruszyly-konsultacje,3621512,artgal,t,id,tm.html.
  203. Biuletyn Informacji Publicznej – Porządek XVII sesji Rady Gminy Kurzętnik w dniu 19 lutego 2016 roku o godzinie 13:30 w Gminnym Centrum Kultury w Kurzętniku, bip.warmia.mazury.pl [dostęp 2017-11-26].
  204. http://www.mielno.pl/files/zalaczniki/e83510237b26bf23d3bbdc7343a13a0d.pdf.
  205. Morawica wsią już nie jest. Wójt: Niech będzie miastem Cały tekst: http://kielce.wyborcza.pl/kielce/1,47262,17926258,Morawica_wsia_juz_nie_jest__Wojt__Niech_bedzie_miastem.html#ixzz402Yur0fw.
  206. http://kalisz.naszemiasto.pl/artykul/opatowek-che-byc-miastem,3584923,art,t,id,tm.html.
  207. http://tkn24.pl/radoszyce-kiedy-konsultacje-w-sprawie-praw-miejskich-wideo/.
  208. http://ugrejowiec.bip.e-zeto.eu/bip/ugrejowiec_13/fckeditor/file/Konsultacje_miasto//03%20Informacja%20dotycz%C4%85ca%20wynik%C3%B3w%20konsultacji%20w%20podziale%20na%20jednostki%20pomocnicze%20gminy.pdf.
  209. [5].
  210. Wiślica chce odzyskać prawa miejskie
  211. Wielbark konsultacje w sprawie miasta
  212. Czy Wydminy zostaną miastem? - Gazeta Olsztyńska
  213. http://kalisz.naszemiasto.pl/artykul/kozminek-jednak-nie-bedzie-miastem,3630114,art,t,id,tm.html.
  214. Jednogłośne „TAK” radnych dla miasta Kurzętnik
  215. Kurzętnik nie będzie miastem. Wójt przyjął sprzeciw mieszkańców
  216. Bunt w Lanckoronie. Ludzie zbierają podpisy, bo nie chcą by ich wieś stała się miastem
  217. http://www.morawica.pl/UserFiles/File/pdf/zalacznik_nr_2_wyniki_konsultacji.pdf.
  218. Radoszyczanie chcą być mieszczanami? Póki co tak!
  219. Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (2015). Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy. Gothenburg: University of Gothenburg
  220. Powrót do przeszłości? Mieszkańcy Radoszyc znów chcą mieszkać w mieście
  221. UCHWAŁA NR XIV/96/2016 RADY GMINY SOKOŁY z dnia 18 października 2016 r.w sprawie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Gminy Sokoły
  222. Wypowiedź Wandy Barbary Idźkowskiej, sekretarza Gminy Sokoły
  223. Wiślica ponownie będzie miastem...
  224. Pierwszy krok ku miastu
  225. Wczoraj w Urzędzie Gminy Wielbark odbyło... - Aneta Krzyszkowska | Facebook, facebook.com [dostęp 2017-12-03] (fr.).
  226. Wydminy coraz bliżej praw miejskich
  227. Daniel Domoradzki: Wyniki konsultacji ws. praw miejskich Wydmin kompromitacją wójta. domoradzki.blogspot.com. [dostęp 2018-10-16].
  228. Stawiarski marzy o Helenie
  229. Nie wieś, a miasto. Józefów walczy o przywrócenie praw miejskich
  230. Józefów nad Wisłą odzyska prawa miejskie? Tego chce wójt
  231. a b c UCHWAŁA NR XVII / 159/2017 RADY GMINY KOSZYCE
  232. a b Uchwala XXXV/305/17
  233. a b c [6]
  234. a b c Nowy Korczyn chce odzyskać prawa miejskie
  235. Otyń walczy o prawa miejskie
  236. a b UCHWAŁA NR XXI/37/2017 RADY GMINY PIERZCHNICA z dnia 27 marca 2017 r., prawomiejscowe.pl [dostęp 2017-12-03] (pol.).
  237. [7]
  238. Konsultacje społeczne w sprawie praw miejskich
  239. Wieś Tułowice stara się o prawa miejskie
  240. Wielbark coraz bliżej miasta
  241. a b Wydminy nie będą miastem, przynajmniej nie teraz
  242. a b Biuletyny Informacji Publicznej, bip.malopolska.pl [dostęp 2017-12-03] (pol.).
  243. Mieszkańcy Chełmca chcą praw miejskich, Rada Gminy przeciwna.
  244. Chełmiec nie będzie miastem póki minister spraw wewnętrznych nie sprawdzi rzetelności konsultacji społecznych
  245. a b c d Projekt zmieniający rozporządzeni
  246. Chełmiec miastem o rok później? Potrzebna „ponowna analiza”
  247. BERNARD STAWIARSKI WZBURZONY. MÓWI O ZDRADZIE "PACHOŁKÓW RATUSZA"
  248. ZAPRASZAMY DO UDZIAŁU W KONSULTACJACH SPOŁECZNYCH
  249. [8]
  250. Józefów nad Wisłą: mieszkańcy znów nie zgadzają się z władzami
  251. Interpelacja nr 15426 - tekst, sejm.gov.pl [dostęp 2017-12-09] (pol.).
  252. Józefów nad Wisłą poczeka na status miasta? Ministerstwo ugina się pod naciskiem mieszkańców
  253. a b Józefów nad Wisłą zostanie miastem od 1 stycznia. Ministerstwo zmienia zdanie.. po raz drugi
  254. a b Zmiana projektu
  255. a b c d Mieszkańcy gminy Nowa Słupia mogą wyrażać swoją opinię w sprawie ubiegania się o przywrócenie praw miejskich. Konsultacje odbędą się we wszystkich sołectwach. O odzyskanie praw miejskich będzie się starał także Klimontów w powiecie sandomierskim
  256. Powiedz, co o tym myślisz!
  257. a b .[9]
  258. UCHWAŁA NR XXVI/72/2017 RADY GMINY PIERZCHNICA z dnia 15 listopada 2017 r., prawomiejscowe.pl [dostęp 2017-12-05] (pol.).
  259. Czy Sanniki powinny zostać miastem? Znamy opinie mieszkańców Gminy Sanniki – Sanniki24.pl – Portal informacyjny, sanniki24.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  260. Uchwała: XXXVI/231/2017, z dnia: 27 czerwca 2017 r. | Uchwały Rady Gminy 2017 | BIP - Urząd Gminy Szydłów, szydlow.bip.jur.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  261. Prawa miejskie - wyniki konsultacji społecznych
  262. a b c Informacja o XLII sesji Rady Gminy Szydłów i komisjach
  263. a b [10]
  264. [11]
  265. a b [12]
  266. a b Uchwała XXXI/218/2017 w sprawie wystąpienia z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Wydminy.
  267. [13]/
  268. Kolejka po prawa miejskie
  269. Otyń miastem? Weź udział w konsultacjach
  270. [14]
  271. [15]
  272. Mapa bez zmian. Projekt rozporządzenia ws. nowych granic gmin i miast oraz statusów miast – w RCL
  273. a b c d e f g h Odpowiedź na interpelację nr 21420 w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich
  274. Sprawa Chełmca trafi do Trybunału Konstytucyjnego. Tak zdecydowali radni
  275. Radni Chełmca nie zmienili stanowiska. Większość chce, aby wieś stała się miastem
  276. UCHWAŁA NR L/349/18 RADY GMINY W KLIMONTOWIE z dnia 28 lutego 2018 r. w sprawie przeprowadzenia z mieszkańcami Gminy Klimontów konsultacji dotyczących wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Klimontów
  277. Zbiorcze wyniki przeprowadzonych konsultacji społecznych w dniach 05.04-30.06.2018 w Gminie Klimontów w sprawie wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Klimontów
  278. LVIII Sesja Rady Gminy Klimontów
  279. .Wyniki konsultacji przeprowadzonych na terenie Gminy Koszyce dotyczących wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Koszyce
  280. " Jedno sołectwo nie wypowiedziało opinii na określony temat będący przedmiotem konsultacji" czy aby ???
  281. Podsumowanie XIX Sesji Rady Gminy Koszyce
  282. Czy Koźminek znów będzie miastem?
  283. Lubowidz ponownie będzie miastem?
  284. http://kurierzurominski.pl/491046,Konsultacje-rozpoczna-sie-w-lutym.html#axzz55Xv16Ix3 Konsultacje rozpoczną się w lutym]
  285. a b http://bip.uglubowidz.pl/Article/get/id,17470.html.
  286. Rozmowa z Wójtem Gminy Nowe Miasto – Sławomirem Zalewskim
  287. Wyniki przeprowadzonych konsultacji społecznych dotyczące nadania statusu miasta miejscowości Nowa Słupia
  288. http://www.nowaslupia.bip.jur.pl/dokumenty/uchwala_nrxlix_25_18.pdf.
  289. Radni podjęli decyzję w sprawie praw miejskich dla Nowej Słupi
  290. Nowy Korczyn znów będzie miastem?
  291. a b Nowy Korczyn na powrót miastem? Po „szybkiej ścieżce” już 11 listopada
  292. Obwieszczenie
  293. Mieszkańcy chcą, by Nowy Korczyn był znowu miastem. 85 procent "na tak"!
  294. a b c Wniosek już u ministra! Nowy Korczyn coraz bliżej odzyskania praw miejskich
  295. Uchwała Nr 278/XLII/18 Rady Gminy Oleśnica z dnia 27 lipca 2018 roku przyjmująca "Apel Rady Gminy Opatowiec w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich"
  296. Uchwała nr 288/XLIII/18 Rady Gminy w Oleśnicy z dnia 7 września 2018 r. w sprawie przeprowadzenia z mieszkańcami Gminy Oleśnica konsultacji dotyczących nadania statusu miasta miejscowości Oleśnica
  297. Obwieszczenie
  298. Informacja o wynikach konsultacji dotyczących nadania statusu miasta miejscowości Opatowiec
  299. Opatowiec chce być miastem! Ważne decyzje na najbliższej sesji Rady Gminy
  300. Opatowiec najmniejszym miastem w Polsce?
  301. Dokumenty już u ministra. Opatowiec coraz bliżej praw miejskich
  302. Poseł Michał Cieślak ponownie z wizytą w gminie Opatowiec
  303. Obwieszczenie Wójta Gminy Pacanów
  304. Obwieszczenie WÓJTA GMINY PACANÓW z dnia 23 marca 2018r.
  305. Zestawienie wyników z przeprowadzonych konsultacji w sprawie nadania statusu miasta miejscowości Pacanów
  306. Przygotowania do konsultacji w sprawie odzyskania praw miejskich
  307. a b UCHWAŁA NR XXVI/72/2017 RADY GMINY PIERZCHNICA z dnia 15 listopada 2017 r.
  308. a b Opinia Wojewody Opolskiego dotycząca wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Skarbimierz-Osiedle
  309. Mieszkańcy Skarbimierza już po konsultacjach. Większość chce statusu miasta
  310. a b Mieszkańcy Skarbimierza chcą nadania praw miejskich. W gminie kończą się konsultacje społeczne
  311. Opinia wojewody ws. praw miejskich dla Skarbimierza – Osiedle jest negatywna. Wójt Pulit chce zaprosić ministra Joachima Brudzińskiego na wizję lokalną
  312. Wielbark stara się o odzyskanie praw miejskich
  313. Wojsławice chcą być miastem
  314. Uchwała Nr XVIII/175/2018 Rady Gminy Koszyce z dnia 19 marca 2018 roku w sprawie wystąpienia z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Koszyce
  315. Wniosek o przywrócenie praw miejskich złożony
  316. STARAJĄ SIĘ O ODZYSKANIE PRAW MIEJSKICH. „SPEŁNIAMY KRYTERIA”
  317. Mieszkańcy chcą, by Opatowiec był znowu miastem. Oto wyniki konsultacji społecznych
  318. a b c https://kielce.tvp.pl/39046090/opatowiec-ma-miejskie-aspiracje-ale-nie-tylko-takze-pacanow-nowy-korczyn-klimontow Opatowiec ma miejskie aspiracje. Ale nie tylko. Także Pacanów, Nowy Korczyn, Klimontów...
  319. Szansa dla Opatowca na odzyskanie utraconych praw miejskich
  320. Szansa Oleśnicy na odzyskanie utraconych praw miejskich
  321. Samorządowcy kopiują pomysł posła
  322. a b c d Nowy Korczyn odzyska prawa miejskie "na skróty"?
  323. Korczyn apeluje do premiera Mateusza Morawieckiego
  324. Punkty Widzenia: automatycznie przywracać utracone prawa miejskie?
  325. Pacanów i nie tylko: w świętokrzyskim przybędzie 7 miast
  326. Spórna, T. i in. (2015). Degraded and restituted towns in numbers, In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems, Gothenburg: University of Gothenburg, pp. 367–422)

BibliografiaEdytuj

  • Maria Bogucka, Henryk Samsonowicz. Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986