Otwórz menu główne

Prawosławne seminarium duchowne w Chełmie

Dawna kaplica św. Leoncjusza Rostowskiego w kompleksie zabudowań seminarium, dziś część budynku I Liceum Ogólnokształcącego w Chełmie
Ikonostas w szkolnej cerkwi św. Leoncjusza
Aula seminaryjna

Prawosławne seminarium duchowne w Chełmieprawosławne seminarium duchowne działające w latach 1875–1915 w Chełmie.

HistoriaEdytuj

Seminarium duchowne zostało otwarte w 1875 z inicjatywy arcybiskupa chełmskiego i warszawskiego Leoncjusza. Jego powstanie miało miejsce w roku ostatecznej kasaty ostatniej unickiej administratury w Imperium Rosyjskim – diecezji chełmskiej[1] i wpisywało się w antyunickie i rusyfikacyjne działania arcybiskupa na ziemiach zaboru rosyjskiego[2]. Szkoła zajęła obiekty po seminarium unickim[2]. Już w roku następnym seminarium ukończył pierwszy rocznik absolwentów w liczbie 28 osób[3]. Za prawidłowe funkcjonowanie placówki odpowiedzialny był biskup lubelski, wikariusz eparchii chełmsko-warszawskiej[4].

Już siedem lat po otwarciu szkoły arcybiskup Leoncjusz zdecydował o wzniesieniu nowej siedziby seminarium. Grunt pod budowę (działka o powierzchni 6,5 ha) wykupiono w 1882 od mieszczan Kiwińskiego i Skibińskiego oraz rodziny Czaplińców[5]. Prace budowlane zakończono we wrześniu 1890. W seminarium mieszkało i kształciło się 300 alumnów, którzy mieli następnie działać na terytorium ziemi chełmskiej i uczestniczyć w umacnianiu prawosławia w regionie, co było zarazem elementem akcji rusyfikacyjnej prowadzonej przez carat[5]. Budynek seminarium był obiektem nowoczesnym: zainstalowano w nim kanalizację, wodę bieżącą i centralne ogrzewanie. Wychowankowie szkoły zamieszkiwali na trzecim piętrze, drugie zajmowały sale lekcyjne i biblioteka, pierwsze zaś aula i gabinet rektora. W tylnej części obiektu zlokalizowano kaplicę św. Leoncjusza[5].

Kształcenie w chełmskim seminarium trwało sześć lat[4]. Do 1882 w kadrze pedagogicznej szkoły dominowali duchowni przybyli przed 1875 z Galicji, byli unici, którzy przyjęli prawosławie w czasie likwidacji diecezji chełmskiej. Następnie do Chełma zaczęli przyjeżdżać wykładowcy narodowości rosyjskiej, którzy ostatecznie zdominowali kadrę szkoły[6].

Słuchacze chełmskiego seminarium pochodzili z zachodnich guberni Imperium Rosyjskiego (ziemie ukraińskie i białoruskie) i po ukończeniu szkoły z reguły podejmowali pracę duszpasterską w miejscu pochodzenia, rzadziej w eparchii chełmsko-warszawskiej, a następnie chełmskiej[6].

W 1914, po wybuchu I wojny światowej, w budynku seminarium rozmieszczono rosyjski szpital wojskowy. Rok później prawosławne duchowieństwo Chełma, w tym personel szkoły, opuściło miasto, udając się na bieżeństwo. Po zakończeniu działań wojennych seminarium nie wznowiło działalności[5]. Kontynuatorem prac szkoły było po I wojnie światowej seminarium prawosławne w Krzemieńcu[7]

Prawosławne seminarium duchowne zostało na nowo otwarte w Chełmie w 1943, dzięki staraniom arcybiskupa chełmskiego i podlaskiego Hilariona (Ohijenki) i przy wsparciu niemieckich władz okupacyjnych. Działało do 1944, przyjmując wyłącznie kandydatów narodowości ukraińskiej[8].

Kadra zarządzająca placówkąEdytuj

Związani z seminariumEdytuj

WykładowcyEdytuj

AbsolwenciEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 358-359. ISBN 978-83-227-2672-3.
  2. a b Leontij (Lebiedinskij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-19].
  3. a b Wypuskniki Chołmskoj duchownoj sieminarii 1876-1910, 1912, 1913 gg. (ros.). petergen.com. [dostęp 2011-09-18].
  4. a b c d e K. Latawiec: W służbie imperium... Struktura społeczno-zawodowa ludności rosyjskiej na terenie guberni lubelskiej w latach 1864-1915. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 235-237. ISBN 978-83-227-2698-3.
  5. a b c d P. Kiernikowski: Gimnazjum nr 2 im. ks. Zygfryda Berezeckiego w Chełmie (1999-2010). Chełm: Gimnazjum nr 2 w Chełmie, 2010, s. 15-18. ISBN 83-923117-0-1.
  6. a b K. Latawiec: W służbie imperium... Struktura społeczno-zawodowa ludności rosyjskiej na terenie guberni lubelskiej w latach 1864-1915. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 238-240. ISBN 978-83-227-2698-3.
  7. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 512. ISBN 83-60456-02-X.
  8. S. Dudra: Metropolita Dionizy (Waledyński) 1876-1960. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna, 2010, s. 84-85. ISBN 978-83-603-11-34-9.
  9. Giedieon (ros.). pravenc.ru. [dostęp 2011-09-30].
  10. a b Klimient (Wiernikowskij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-19].
  11. M. Wostryszew: Patriarch Tichon. Moskwa: Mołodaja gwardija, 1997, s. 14-18. ISBN 5-235-02292-0.
  12. Jewłogij (Gieorgijewski) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-18].
  13. a b Dionisij (Waledinskij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-18].
  14. a b Warłaam (Nowgorodskij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-23].
  15. Sierafim (Ostroumow) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-18].
  16. a b c J. Makar, Chełmszczyzna w latach okupacji niemieckiej [w:] Polska-Ukraina: Trudne pytania. Materiały XI międzynarodowego seminarium historycznego "Stosunki polsko-ukraińskie w latach II wojny światowej" Warszawa 26-28 kwietnia 2005, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej-KARTA-Wołyński Uniwersytet Państwowy im. Łesi Ukrainki, Warszawa 2006, ​ISBN 83-88288-49-4​, t. X, s.215
  17. Zakres obowiązków odpowiadający zadaniom zastępcy rektora ds. studenckich, inspektor był ponadto odpowiedzialny za nadzór nad zachowaniem i moralną postawą seminarzystów.
  18. Vladimir (Sokolovsky-Avtonomov) (ang.). oca.org. [dostęp 2011-09-18].
  19. Sierafim (Mieszczeriakow) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-19].
  20. Jepiskop Arsienij - 1911-1911 gg. (ros.). astrsobor.ru. [dostęp 2011-09-19].
  21. Swiaszczennomuczennik Wieniamin, mitropolit pietrogradskij (ros.). arh-eparchia.ru. [dostęp 2011-09-18].
  22. Siewastijan (Wiesti) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-12-30].
  23. Jelewfierij (Bogojawlenskij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-19].
  24. Antonij (Chrapowickij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-18].
  25. Antonin (Granowskij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-18].
  26. Памяти Михаила Петровича Кобрина
  27. Daniił (Troickij) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-18].
  28. Priepodobnyj Sofronij, archimandrit Swiatogorskij (ros.). orthodox.donbass.com. [dostęp 2011-09-19].
  29. Amwrosij (Gudko Wasilij) (ros.). [dostęp 2011-09-18].
  30. Jepiskop Fławian (Dmitrijuk) (ros.). ekaterinburg-eparhia.ru. [dostęp 2011-09-19].
  31. Иннокентий (Сокаль)
  32. Митрополит Ириней
  33. Благочиннический Округ Пограничных Церквей Варшавской Епархии.
  34. a b c J. Charkiewicz: Męczennicy XX wieku. Martyrologia Prawosławia w Polsce w biografiach świętych. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna, 2008. ISBN 978-83-60311-11-0.
  35. Makarij (Oksijuk) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-19].
  36. Nieofit (Osipow Nikołaj Aleksandrowicz) (ros.). [dostęp 2011-09-19].