Otwórz menu główne

Prawybory prezydenckie Partii Demokratycznej w 2016 roku

Prawybory prezydenckie Partii Demokratycznej w 2016 roku – seria prawyborów, która wyłoniła kandydata Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich w 2016 roku. Pierwsze głosowanie miało miejsce w stanie Iowa 1 lutego 2016 roku, a ostatnie miało miejsce w Dystrykcie Kolumbii 14 czerwca 2016 roku. Potem przez kolejne miesiące głosować będą wyborcy w kolejnych stanach i terytoriach zależnych. Obecny prezydent, Barack Obama, który uzyskał nominację Partii Demokratycznej w 2012 roku nie mógł ubiegać się o kolejną nominację z powodu ograniczenia kadencyjności wprowadzonego w 22. poprawce do Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Za faworytów tych prawyborów typowali Hillary Clinton i Bernie Sanders[1]. 26 lipca 2016 podczas oficjalnej konwencji Partii Demokratycznej w Filadelfii oficjalną nominację demokratów na kandydata na 45. prezydenta Stanów Zjednoczonych uzyskała Hillary Clinton, stając się pierwszą w historii USA kobietą kandydatem jednej z głównych partii na ten wysoki urząd[2].

Prawybory prezydenckie Partii Demokratycznej w 2016 roku
Państwo  Stany Zjednoczone
Rodzaj prawybory
Data przeprowadzenia 1 lutego – 21 lipca 2016
poprzednie:
2012
następne:
2020
Portal Portal Stany Zjednoczone
Prawybory prezydenckie Partii Demokratycznej na mapie
Zwycięzcy w poszczególnych stanach (głosy wyborców):

     Hillary Clinton

     Bernie Sanders

     Prawybory nie zostały przeprowadzone

     Hillary Clinton

     Bernie Sanders

     Remis

Liczba delegatów w poszczególnych stanach:

     Hillary Clinton

     Bernie Sanders

     Remis

Liczba delegatów łącznie z superdelegatami w poszczególnych stanach:

     Hillary Clinton

     Bernie Sanders

     Remis

Procent głosów w poszczególnych stanach:

     Hillary Clinton

     Bernie Sanders

     Prawybory nie zostały przeprowadzone

Termin głosowania w poszczególnych stanach

Spis treści

TłoEdytuj

Pierwsze spekulacje odnośnie potencjalnych kandydatów pojawiły się w mediach niedługo po wyborach w 2012 roku i reelekcji demokratycznego prezydenta Baracka Obamy. Już wtedy dużym poparciem cieszyła się potencjalna kandydatura Hillary Clinton, ówczesnej sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych. Clinton była senatorem w latach 2001-2009 i pierwszą damą w latach 1993-2001[3][4]. Kandydowała w prawyborach prezydenckich demokratów w 2009 roku i zajęła drugie miejsce, przegrywając ze zwycięzcą wyborów prezydenckich, Barackiem Obamą[5]. Sondaże Washington Post i ABC News pokazały, że miała nie tylko duże poparcie wśród samych demokratów, ale także wśród wszystkich amerykańskich obywateli[6].

Gdy socjaldemokratyczne skrzydło partii domagało się bardziej progresywnego kandydata[7], senator Elizabeth Warren szybko stała się popularną potencjalną kandydatką w tym środowisku[8][9]. Pomimo że sama wielokrotnie zaprzeczała jakoby była zainteresowana startem w wyborach[10], na dużą skalę rozpoczęła się kampania o nazwie Run Warren Run, mająca na celu pokazać jak dużym poparciem cieszy się Warren wśród Amerykanów[11]. Ostatecznie jednak senator nie zgłosiła swojej kandydatury, a większość organizatorów jej kampanii poparło Berniego Sandersa, jednocześnie proponując kandydaturę Warren na stanowisko wiceprezydenta[12][13]. Sama potencjalna kandydatka publicznie nie poparła nikogo w tych wyborach[14].

W historii USA bardzo często kiedy urzędujący prezydent nie ubiega się o kolejną kadencję, w kolejnych wyborach kandyduje urzędujący wiceprezydent. Zgodnie z tą tendencją pojawiły się liczne spekulacje, że kandydatem demokratów zostanie wiceprezydent USA Joe Biden[15][16]. Zwłaszcza, że ubiegał się już wcześniej o nominację w wyborach w 1988 i w 2008 roku oraz publicznie przyznawał, że nie wyklucza startu w kolejnych prawyborach[17][18]. Jednakże 21 października 2015 roku w Moda Center oficjalnie oświadczył, że nie zamierza ubiegać się o nominację w 2016 roku[19][20][21].

Na początku 2014 roku pojawiły się spekulacje odnośnie kandydatury niezależnego senatora Berniego Sandersa. Nieformalnie została ona potwierdzona w marcu 2014 roku[22], a oficjalnie 26 maja 2015 roku[23][24][25]. W latach 1981 – 1989 Sanders był burmistrzem Burlington w stanie Vermont., a w latach 19912007 był członkiem Izby Reprezentantów. Od 2007 roku jest senatorem. Obecnie uważany jest za największego rywala Hillary Clinton, mającego silne wsparcie oddolnej kampanii i w mediach społecznościowych[26]. Specyficzne w jego kandydaturze jest to, że jako jeden z nielicznych amerykańskich polityków otwarcie mówi o sobie, że jest socjalistą, co do tej pory było uważane w USA za bardzo niepopularne[27].

W listopadzie 2014 roku Jim Webb, były senator USA, który służył jako sekretarz marynarki wojennej w czasie prezydentury Ronalda Reagana, ogłosił utworzenie komisji rozpoznawczej w ramach przygotowań do potencjalnej nominacji Partii Demokratycznej[28]. Tym samym stał się pierwszym kandydatem, który podjął poważne działanie w celu uzyskania nominacji Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich w 2016 roku[29].

Martin O'Malley, były gubernator Maryland i były burmistrz Baltimore, oficjalnie rozpoczął kampanię w styczniu 2015. Był jednym z trzech kandydatów, którzy znaleźli się na listach kandydatów we wszystkich stanach[30]. Jednak zrezygnował po prawyborach w stanie Iowa[31] i zachęcił swoich dotychczasowych zwolenników by poparli Berniego Sandersa[32].

W sierpniu 2015 niespodziewanie Lawrence Lessig wyraził chęć startu w prawyborach, stawiając jako warunek zebranie miliona dolarów przez swój komitet rozpoznawczy do Dnia Pracy[33][34]. Kiedy się udało, oficjalnie ogłosił początek kampanii wyborczej[35]. Lessing opisał swoją kandydaturę jako referendum dotyczące ustawy The Citizen Equality Act, czyli o równości obywateli. Sztandarowym punktem tej ustawy jest reforma ordynacji wyborczej i finansowania kampanii[36][37]. Wycofał się przed prawyborami w jakimkolwiek stanie, tłumacząc to złą organizacją kampanii wyborczej[38]. Nie poparł publicznie żadnego kandydata, krytykując ich sposób finansowania kampanii wyborczej[39].

KandydaciEdytuj

Poniżej wymieniono tylko kandydatów, którzy zostali zarejestrowani na listach wyborczych w całym kraju i nie wycofali się z prawyborów przed Iowa caucus.

Hillary Clinton (zwycięski kandydat)Edytuj

Zwycięski kandydat Demokratów. W czasie konwencji została nominowana na kandydatkę na prezydenta z ramienia Partii Demokratycznej w wyborach w 2016 roku[40].

Kandydat Ostatnie piastowane stanowisko Stan Logo Głosy powszechne Głosy delegatów Wygrane stany
 
Hillary Clinton
67. Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych
(2009–13)
 
Nowy Jork
16,847,084
(55,2%)
2842 34

AL, AR, AS, AZ, CA, CT, DC, DE, FL, GA, GU, IA, IL, KY, LA, MA, MD, MO, MP, MS, NC, NJ, NM, NV, NY, OH, PA, PR, SC, SD, TN, TX, VA, VI

Źródło: The Green Papers

Bernie SandersEdytuj

Nie wycofał się z wyborów aż do samej konwencji krajowej[40].

Kandydat Ostatnie piastowane stanowisko Stan Logo Głosy powszechne Głosy delegatów Wygrane stany
 
Bernie Sanders
Senator ze stanu Vermont
(od 2007)
 
Vermont
13,168,222
(43.1%)
1865 23
AK, CO, DA, HI, ID, IN, KS, ME, MI, MN, MT, NE, NH, ND, OK, OR, RI, UT, VT, WA, WI, WV, WY
Źródło: The Green Papers

Poparcie superdelegatówEdytuj

Superdelegaci są przedstawicielami i członkami Demokratycznego Komitetu Krajowego, którzy głosowali w trakcie Krajowego Komitetu Demokratów na preferowanego kandydata niezależnie od wyniku prawyborów. Stanowili oni około 1/6 wszystkich delegatów. Poniższa tabela obrazuje poparcie superdelegatów na 10 marca 2016 roku.

Popierany Kandydat Ważni przywódcy partyjni Gubernatorowie Senatorowie Członkowie Izby Reprezentantów Członkowie

Krajowego Komitetu

Razem
Hillary Clinton 10 16 39 166 242 473
Bernie Sanders 1 0 1 7 23 32
Martin O'Malley 0 0 0 0 1 1
Niezdecydowani 9 5 6 20 169 209
Razem 20 21 46 193 435 715

Terminy i wynikiEdytuj

W poniższej tabeli podano terminy głosowań w poszczególnych stanach i wyniki dla kandydatów, którzy otrzymali głosy delegatów. W kolumnie poparcie delegatów nie uwzględniono superdelegatów.

Data Stan/terytorium Liczba Delegatów

– zwykli S – superdelegaci R – razem

Poparcie Delegatów

– zwykli S – superdelegaci R – razem

Głosy powszechne
Clinton Sanders Clinton Sanders
Z S R Z S R Z S R
1 lutego 2016 Iowa 44 7 51 23 6 29 21 0 21 -
9 lutego 2016 New Hampshire 24 8 32 9 6 15 15 1 16 95 355
(37,7%)
152 193
(60,1%)
20 lutego 2016 Nevada 35 8 43 20 7 27 15 1 16 -
27 lutego 2016 Karolina Południowa 53 6 59 39 5 44 14 0 14 272 379
(73,4%)
96 498
(26,0%)
1 marca 2016 Alabama 53 7 60 44 6 50 9 0 9 309 926
(77,8%)
76 401
(19,2%)
Samoa Amerykańskie 6 5 11 4 4 8 2 1 3 162
(68,4%)
61
(25,7%)
Arkansas 32 5 37 22 5 27 10 0 10 146 057
(66,1%)
66 236
(30,0%)
Kolorado 66 12 78 25 9 34 41 0 41 49 789
(40,3%)
72 846
(59,0%)
Georgia 102 15 117 73 11 84 29 0 29 543 008
(71,3%)
214 332
(28,2%)
Massachusetts 91 24 115 46 21 67 45 1 46 606 822
(49,7%)
589 803
(48,3%)
Minnesota 77 16 93 31 12 43 46 2 48 73 510
(38,4%)
118 135
(61,6%)
Oklahoma 38 4 42 17 1 18 21 1 22 139 443
(41,5%)
174 228
(51,9%)
Tennessee 67 8 75 44 8 52 23 0 23 245 930
(66,1%)
120 800
(32,5%)
Teksas 222 29 251 147 21 168 75 0 75 936 004
(65,2%)
476 547
(33,2%)
Vermont 16 10 26 0 5 5 16 5 21 18 338
(13,6%)
115 900
(85,7%)
Wirginia 95 13 108 62 12 74 33 0 33 504 741
(64,3%)
276 370
(35,2%)
5 marca 2016 Kansas 33 4 37 10 4 14 23 0 23 12 593
(32,3%)
26 450
(67,7%)
Luizjana 51 8 59 37 6 43 14 0 14 221 733
(71,1%)
72 276
(23,2%)
Nebraska 25 5 30 10 3 13 15 1 16 14 340
(42,9%)
19 120
(57,1%)
6 marca 2016 Maine 25 5 30 8 4 12 17 1 18 -
1–8 marca 2016 Democrats Abroad 13 4[e] 17 4 21 61 9 1 91 187 334
(82,5%)
37 748
(16,6%)
8 marca 2016 Michigan 130 17 147 63 13 76 67 0 67 10 689
(30,9%)
23 779
(68,9%)
Missisipi 36 5 41 31 3 34 5 2 7 581 775
(48,3%)
598 943
(49,7%)
12 marca 2016 Mariany Północne 6 5 11 4 5 9 2 0 2 102
(54,0%)
65
(34,4%)
15 marca 2016 Floryda 214 32 246 141 24 165 73 2 75 1 101 414
(64,4%)
568 839
(33,3%)
Illinois 156 27 183 79 24 103 77 1 78 1 039 555
(50,6%)
999 494
(48,6%)
Missouri 71 13 84 36 11 47 35 0 35 312 285
(49,6%)
310 711
(49,4%)
Karolina Północna 107 14 121 60 9 69 47 2 49 622 915
(54,5%)
467 018
(40,9%)
Ohio 143 17 160 81 16 97 62 1 63 696 681
(56,1%)
535 395
(43,1%)
22 marca 2016 Arizona 75 10 85 42 6 48 33 1 34 262 459
(56,3%)
192 962
(41,4%)
Idaho 23 4 27 5 1 6 18 2 20 5 065
(21,2%)
18 640
(78,0%)
Utah 33 4 37 6 2 8 27 2 29 15 666
(20,3%)
61 333
(79,3%)
26 marca 2016 Alaska 16 4 20 3 1 4 13 1 14 2 146
(20,2%)
8 447
(79,6%)
Hawaje 25 9 34 8 5 13 17 2 19 10 125
(30,0%)
23 530
(69,8%)
Waszyngton 101 17 118 27 11 38 74 0 74 -
5 kwietnia 2016 Wisconsin 86 10 96 38 9 47 48 1 49 433 739
(43,1%)
570 192
(56,6%)
9 kwietnia 2016 Wyoming 14 4 18 7 4 11 7 0 7 -
19 kwietnia 2016 Nowy Jork 247 44 291 139 41 180 108 0 108 1 133 980
(57,5%)
820 256
(41,6%)
26 kwietnia 2016 Connecticut 55 16 71 28 15 43 27 0 27 170 045
(51,8%)
152 379
(46,4%)
Delaware 21 11 32 12 11 23 9 0 9 55 954
(59,8%)
36 662
(39,2%)
Maryland 95 24 119 60 17 77 35 1 36 573 242
(62,5%)
309 990
(33,8%)
Pensylwania 189 19 208 106 19 125 83 0 83 935 107
(55,6%)
731 881
(43,5%)
Rhode Island 24 9 33 11 9 20 13 0 13 52 749
(43,1%)
66 993
(54,7%)
3 maja 2016 Indiana 83 9 92 39 7 46 44 0 44 303 387
(47,5%)
335 261
(52,5%)
7 maja 2016 Guam 7 5 12 4 5 9 3 0 3 777
(59,5%)
528
(40,5%)
20 maja 2016 Wirginia Zachodnia 29 8 37 11 6 17 18 2 20 86 914
(35,8%)
124 700
(51,4%)
17 maja 2016 Kentucky 55 5 60 28 2 30 27 0 27 212 534
(46,8%)
210 623
(46,3%)
Oregon 61 13 74 25 7 32 36 3 39 269 846
(42,1%)
360 829
(56,2%)
4 czerwca 2016 Wyspy Dziewicze 7 5 12 7 5 12 0 0 0 1 326
(87,12%)
196
(12,88%)
5 czerwca 2016 Portoryko 60 7 67 37 6 43 23 0 23 52 658
(59,7%)
33 368
(37,9%)
7 czerwca 2016 Kalifornia 475 76 551 254 66 320 221 0 221 2 745 302
(53,1%)
2 381 722
(46,0%)
Montana 21 6 27 10 5 15 11 1 12 55 982
(44,2%)
65 215
(51,5%)
New Jersey 126 16 142 79 12 91 47 2 49 503 481
(63,5%)
290 067
(36,6%)
Nowy Meksyk 34 9 43 18 9 27 16 0 16 111 334
(51,5%)
104 741
(48,5%)
Dakota Północna 18 5 23 5 1 6 13 1 14 -
Dakota Południowa 20 5 25 10 2 12 10 0 10 27 071
(51,1%)
25 950
(48,9%)
14 czerwca 2016 Dystrykt Kolumbia 20 25 45 16 23 39 4 2 6 76 704
(78,0%)
20 361
(20,7%)
- Razem 4 051 712 4 763 2 205 5701 2 7751 1 846 431 1 8891 16 847 084
(55,20%)
13 168 222
(43,14%)
Źródło: The Green Papers The New York Times

Głosy powszechneEdytuj

Imię i nazwisko Oddane głosy % Okręgi, w których startował kandydat
Hillary Clinton 16 849 778 55,20 57: wszystkie
Bernie Sanders 13 170 065 43,14 57: wszystkie
Głosy nieważne 203 832 0,67 -
Martin O’Malley 110 423 0,36 28: AL, AR, AZ, DA, FL, GA, HI, IA, IL, KS, KY, LA, LA, MA, MI, MN, MO, MS, NC, NH, OK, SC, TN, TX, VA, VT, WI, WV
Rocky De La Fuente 67 366 0,22 37: AK, AL, AR, AS, AZ, CA, CT, DA, DC, DE, HI, ID, IL, KS, KY, LA, MA, MD, MI, MN, MO, MS, NC, ND, NE, NH, OH, OK, PA, PR, RI, TX, UT, VT, WI, WV, WY
Willie Wilson 25 796 0,08 9: CA, IL, LA, MO, MS, ND, PA, SC, TX
Paul T. Farrell Jr. 21 694 0,07 1: WV
Keith Russell Judd 20 305 0,07 7: CA, MO, ND, NH, OK, TX, WV
Michael Alan Steinberg 20 126 0,07 6: AZ, CA, GA, LA, NH, OK
Henry Hewes 11 062 0,04 5: AZ, CA, LA, MO, NH
John Wolfe Jr. 7 369 0,02 4: AR, LA, MO, NH
Star Locke 5 202 0,02 3: NH, OK, TX
Steve Burke 4 893 0,02 2: LA, NH
Lawrence "Larry Joe" Cohen 2 407 0,01 1: IL
Calvis L. Hawes 2 017 0,01 1: TX
James Valentine 1 726 0,01 2: AR, NH
Jon Adams 486 0,00 2: MO, NH
Vermin Supreme 268 0,00 1: NH
Mark Stewart 236 0,00 1: RI
David John Thistle 226 0,00 1: NH
Graham Schwass 143 0,00 1: NH
Lloyd Thomas Kelso 46 0,00 1: NH
Mark Stewart Greenstein 41 0,00 2: NH, UT
Eric Elbot 36 0,00 1: NH
William D. French 29 0,00 1: NH
Edward T. O’Donnell, Jr. 26 0,00 1: NH
David Formhals 25 0,00 1: IL
Robert Lovitt 22 0,00 1: NH
William H., Jr. McGaughey 19 0,00 1: NH
Edward Sonnino 17 0,00 1: NH
Steven Roy Lipscomb 15 0,00 1: NH
Sam Sloan 15 0,00 1: NH
Brock C. Hutton 14 0,00 1: NH
Andrew D. Basiago 13 0,00 1: CA
Raymond Michael Moroz 8 0,00 1: NH
Richard Lyons Weil 8 0,00 1: NH
Ignació León Nunez 6 0,00 1: CA
Willie Felix Carter 3 0,00 1: CA
Brian James O'Neill 2 0,00 1: IL
Doug Terry 1 0,00 1: CA
Kevin Michael Moreau 0 0,00 1: CA
Źródło: The Green Papers

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bernie Sanders Makes Progress, But Hillary Clinton Remains The Favorite, FiveThirtyEight [dostęp 2016-02-21] (ang.).
  2. Demokraci postawili kropkę nad „i”. Clinton kandydatką na prezydenta. [dostęp 2016-07-26].
  3. Jon Cohen, Run Hillary Run!: Majority want a Clinton 2016 candidacy, „The Washington Post”, 5 grudnia 2012, ISSN 0190-8286 [dostęp 2016-02-27] (ang.).
  4. Clinton rides high poll numbers into private life (for now?) [dostęp 2016-02-27].
  5. Jeff Zeleny, Obama Clinches Nomination; First Black Candidate to Lead a Major Party Ticket, „The New York Times”, 4 czerwca 2008, ISSN 0362-4331 [dostęp 2016-02-27].
  6. Liz Marlantes, New polls fuel speculation about Hillary Clinton in 2016, „Christian Science Monitor”, ISSN 0882-7729 [dostęp 2016-02-27].
  7. Jesse Helfrich, Left wants challenger for Hillary Clinton, TheHill [dostęp 2016-02-27].
  8. Noam Scheiber, Hillary's Nightmare? A Democratic Party That Realizes Its Soul Lies With Elizabeth Warren, New Republic, 11 listopada 2013 [dostęp 2016-02-27].
  9. Progressives Launch Draft Elizabeth Warren Effort, Immediately Raise $30K In Campaign Cash, TPM [dostęp 2016-02-27].
  10. Elizabeth Warren: I'm Not Running For President, Huffington Post, 12 kwietnia 2013 [dostęp 2017-01-07] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-25] (ang.).
  11. Run Warren Run Folds As Elizabeth Warren Spurns White House Bid, The Huffington Post [dostęp 2016-02-27].
  12. Sam Frizell, Sanders Eyes Run Warren Run's Network in Iowa, TIME.com [dostęp 2016-02-27].
  13. Bernie Sanders Hints Elizabeth Warren as Vice President, The Huffington Post [dostęp 2016-02-27].
  14. Will Elizabeth Warren regret not endorsing a candidate before Super Tuesday? – The Boston Globe, BostonGlobe.com [dostęp 2016-02-27].
  15. Joe Biden Has History On His Side But Little Else If Hillary Clinton Runs, NPR.org [dostęp 2016-02-27].
  16. When Vice Presidents Run for President, The Huffington Post [dostęp 2016-02-27].
  17. Will Joe Biden run for president in 2016?, USA TODAY [dostęp 2016-02-27].
  18. Philip Rucker, Biden ponders a 2016 bid, but a promotion to the top job seems to be a long shot, „The Washington Post”, 2 maja 2013, ISSN 0190-8286 [dostęp 2016-02-27] (ang.).
  19. AOL Staff, Biden says he will not seek 2016 Democratic nomination, AOL.com [dostęp 2016-02-27].
  20. Joe Biden Is Not Running For President In 2016, The Huffington Post [dostęp 2016-02-27].
  21. Colleen McCain Nelson And Peter Nicholas, Joe Biden Decides Not to Enter Presidential Race, „Wall Street Journal”, ISSN 0099-9660 [dostęp 2016-02-27].
  22. Bernie Sanders: ‘I Am Prepared to Run for President of the United States’ [Updated on March 19], „The Nation”, ISSN 0027-8378 [dostęp 2016-02-27].
  23.   Ben Jacobs, Bernie Sanders formally launches run for president with attack on 'grotesque' level of inequality, „The Guardian”, 26 maja 2015, ISSN 0261-3077 [dostęp 2016-02-27] (ang.).
  24. Alan Rappeport, Bernie Sanders, Long-Serving Independent, Enters Presidential Race as a Democrat, „The New York Times”, 29 kwietnia 2015, ISSN 0362-4331 [dostęp 2016-02-27].
  25. Independent Senator Bernie Sanders May Challenge Hillary in 2016, Daily Intelligencer [dostęp 2016-02-27].
  26. Trip Gabriel, Patrick Healy, Challenging Hillary Clinton, Bernie Sanders Gains Momentum in Iowa, 31 maja 2015, ISSN 0362-4331 [dostęp 2016-02-27].
  27. Inga Czerny, USA: Socjalista Sanders największą niespodzianką początku kampanii prezydenckiej, gazeta.pl, 30 lipca 2015 [dostęp 2017-09-06] [zarchiwizowane z adresu 2015-07-30].
  28. Long shot Jim Webb launches exploratory committee for presidential bid, latimes.com [dostęp 2016-02-27].
  29. Long shot Jim Webb launches exploratory committee for presidential bid, latimes.com [dostęp 2016-02-27].
  30. John Wagner, O’Malley, with eye on 2016, retains two political operatives with Iowa experience, „The Washington Post”, 27 stycznia 2015, ISSN 0190-8286 [dostęp 2016-02-27] (ang.).
  31. Martin O'Malley, Mike Huckabee End Presidential Campaigns, FOX40, 1 lutego 2016 (ang.).
  32. Martin O’Malley encourages his backers to support Bernie Sanders?, Daily Kos [dostęp 2016-02-27].
  33. Harvard professor hits $1M benchmark for White House bid, www.msn.com [dostęp 2016-02-27].
  34. Why Exactly Is Lawrence Lessig Considering Running for President?, National Journal [dostęp 2016-02-27].
  35. Harvard Professor Larry Lessig Says He's Running for President, ABC News, 7 września 2015 [dostęp 2016-02-27].
  36. Harvard professor Larry Lessig mulls presidential bid, CNN [dostęp 2016-02-27].
  37. Lawrence Lessig, Larry Lessig: I'm All In, The Atlantic [dostęp 2016-02-27] (ang.).
  38. Lawrence Lessig, Why I Dropped Out, „The New Yorker”, 28 stycznia 2016, ISSN 0028-792X [dostęp 2016-02-27].
  39. Lawrence Lessig explains how Bernie Sanders and Hillary Clinton get money in politics wrong, Boston.com [dostęp 2016-02-27].
  40. a b Jan Pachlowski, Hilary Clinton oficjalnym kandydatem na prezydenta USA, Radio Szczecin, 27 lipca 2016 [dostęp 2016-07-30] (pol.).