Otwórz menu główne

Liga MX (ze względów sponsorskich Liga Bancomer BBVA) – najwyższa klasa rozgrywkowa piłki nożnej mężczyzn w Meksyku. Występuje w niej dziewiętnaście klubów, z których najlepszy zostaje mistrzem Meksyku.

Liga MX
Liga Bancomer BBVA
Liga MX
Państwo  Meksyk
Dyscyplina piłka nożna
Data założenia 1943
Założyciel 10 klubów meksykańskich
Poprzednia nazwa Liga Mayor
(1943–1950)
Primera División
(1950–2012)
Prezes Enrique Bonilla
Partner TV Televisa (9 klubów)
TV Azteca (6 klubów)
Grupo Imagen (3 kluby)
Fox Sports (2 kluby)
Claro Sports (2 kluby)
ESPN (2 kluby)
Chivas TV (1 klub)
Sponsor tytularny BBVA Bancomer
Rozgrywki
Liczba drużyn 19
Niższy poziom ligowy Red Arrow Down.svg Ascenso MX
Puchary: Copa MX
Supercopa MX
Campeón de Campeones
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Asturias
(1943/1944)
Obecny zwycięzca Tigres UANL
(Clausura 2019)
Najwięcej zwycięstw América
(13)
Strona internetowa

Rozgrywki są toczone systemem ligowo-pucharowym; po zakończeniu regularnego sezonu osiem najlepszych klubów kwalifikuje się do fazy play-off (tzw. Liguilli), której zwycięzca zdobywa tytuł mistrzowski. W ciągu roku rozgrywane są dwa niezależne półroczne sezony – jesienią Apertura, natomiast wiosną Clausura, lecz awanse i spadki zespołów odbywają się podobnie jak w europejskich ligach co rok. Najlepsze meksykańskie kluby kwalifikują się do rozgrywek Ligi Mistrzów CONCACAF.

Dwoma najpopularniejszymi i najbardziej utytułowanymi klubami w Meksyku są stołeczny Club América i Chivas Guadalajara, posiadające odpowiednio trzynaście i dwanaście tytułów mistrzowskich i jako jedyne nieprzerwanie występujące w lidze od początku jej istnienia. Spotkania między tymi drużynami są traktowane jako narodowe derby i określane mianem Clásico Nacional[1]. Oprócz wspomnianych wyżej zespołów grono „wielkiej czwórki” meksykańskiego futbolu uzupełniają inne kluby ze stolicy – Cruz Azul i Pumas UNAM, mające na koncie odpowiednio osiem i siedem mistrzostw[2].

W sporządzonym przez IFFHS rankingu najlepszych lig świata Liga MX zajmuje jedenaste miejsce, a zarazem pierwsze w federacji CONCACAF (stan na 2016 rok)[3]. Plasuje się również na czwartym miejscu na świecie pod względem średniej liczby widzów na trybunach (24 625 na mecz), ustępując jedynie niemieckiej Bundeslidze (43 177), angielskiej Premier League (36 487) oraz hiszpańskiej Primera División (28 773)[4].

Spis treści

Aktualny składEdytuj

Liga MX 2019/2020
Klub Miasto Założenie Stadion Pojemność Kraj Trener Od
América Meksyk 1916 Azteca 106 190 miejsc   Herrera, MiguelMiguel Herrera od 05/2017
Atlas Guadalajara 1916 Jalisco 56 715 miejsc   Leandro Cufré od 03/2019
Atlético San Luis San Luis Potosí 2013 Alfonso Lastras 26 400 miejsc   Sosa, AlfonsoAlfonso Sosa od 02/2018
Cruz Azul Meksyk 1927 Azteca 106 190 miejsc   Caixinha, PedroPedro Caixinha od 01/2018
Guadalajara Guadalajara 1906 Akron 46 610 miejsc   Tomás Boy od 04/2019
León León 1944 León 33 945 miejsc   Ignacio Ambríz od 09/2018
Lobos BUAP Puebla 1967 Universitario BUAP 20 410 miejsc   Palencia, FranciscoFrancisco Palencia od 05/2018
Monterrey Monterrey 1945 BBVA Bancomer 53 500 miejsc   Alonso, DiegoDiego Alonso od 05/2018
Morelia Morelia 1924 Morelos 41 055 miejsc   Torrente, JavierJavier Torrente od 02/2019
Necaxa Aguascalientes 1923 Victoria 25 500 miejsc   Guillermo Vázquez od 01/2019
Pachuca Pachuca 1901 Hidalgo 30 000 miejsc   Martín Palermo od 01/2019
Puebla Puebla 1944 Cuauhtémoc 51 725 miejsc   José Luis Sánchez Solá od 02/2019
Pumas UNAM Meksyk 1954 Olímpico Universitario 72 450 miejsc   Míchel od 05/2019
Querétaro Querétaro 1950 Corregidora 34 130 miejsc   Víctor Manuel Vucetich od 02/2019
Santos Laguna Torreón 1983 Corona 28 915 miejsc   Almada, GuillermoGuillermo Almada od 04/2019
Tigres UANL Monterrey 1960 Universitario 42 000 miejsc   Ferretti, RicardoRicardo Ferretti od 05/2010
Tijuana Tijuana 2007 Caliente 29 335 miejsc   Óscar Pareja od 01/2019
Toluca Toluca 1917 Nemesio Díez 30 000 miejsc   La Volpe, RicardoRicardo La Volpe od 03/2019
Veracruz Veracruz 1943 Luis „Pirata” Fuente 26 315 miejsc   Meza, EnriqueEnrique Meza od 06/2019

HistoriaEdytuj

1890–1901: brytyjskie początki futbolu w MeksykuEdytuj

 
Zespół Orizaba AC, pierwszy zwycięzca rozgrywek amatorskich (1902)

Futbol przybył do Meksyku w ostatniej dekadzie XIX wieku za sprawą brytyjskich górników z Kornwalii, którzy przenieśli się do stanu Hidalgo, aby pracować w tamtejszych kopalniach surowców mineralnych. Było to możliwe dzięki działalności ówczesnego prezydenta kraju Porfirio Díaza, który udzielił różnym przedsiębiorstwom z Wielkiej Brytanii koncesji na wydobycie między innymi ołowiu, cynku i żelaza[5]. Za pionierów meksykańskiej piłki nożnej uważa się Percy'ego C. Clifforda oraz Roberta J. Blackmore'a, którzy przywieźli do kraju zasady tej dyscypliny oraz spełniającą przyjęte wymagania piłkę do gry w futbol, a później byli głównymi inicjatorami powstania pierwszych rozgrywek amatorskich[6]. Pierwsze spotkania piłkarskie w Meksyku były rozgrywane około 1899 roku na dziedzińcu siedziby kopalni Mina Delores w miejscowości Real del Monte, oddalonej o dziesięć minut drogi od miasta Pachuca, stolicy stanu Hidalgo[5]. Wydarzenie to upamiętniono umieszczoną w tamtym miejscu pamiątkową tablicą o treści: El lugar donde se jugó el primer partido de futbol en México (Miejsce, w którym rozegrano pierwszy mecz piłkarski w Meksyku)[7].

Jednym z pierwszych wielosekcyjnych klubów sportowych w Meksyku był Orizaba Athletic Club, założony w 1898 roku w mieście Orizaba w stanie Veracruz z inicjatywy osiadłego w tej miejscowości dwa lata wcześniej szkockiego robotnika Duncana Macomisha, pracującego w przędzalni juty Santa Gertrudis Jute Mill Company. Klub posiadał wsparcie lokalnych władz, które ufundowały dla niego kilka skórzanych piłek. Koncentrował się jednak głównie na popularyzowaniu krykieta i nie posiadał sekcji piłkarskiej, która powstała dopiero trzy lata później, w 1901 roku[6]. Wówczas także został założony pierwszy w kraju samodzielnie działający klub piłkarski – Pachuca Athletic Club, założony w Pachuce przez brytyjskich pracowników kopalni Compañía Minera Real del Monte. Ze względu na równoległy rozwój futbolu w Orizabie i Pachuce obydwa te miasta uznaje się współcześnie za kolebkę meksykańskiego futbolu, choć można znaleźć opinie faworyzujące pod tym względem jedną z tych miejscowości kosztem drugiej[7].

Nieco później sekcje piłki nożnej powstały w dwóch kolejnych drużynach sportowych w Meksyku. Zdarzenie to miało miejsce w założonym w 1894 roku przez Brytyjczyków zespole Reforma Athletic Club ze stołecznego miasta Meksyk, uznawanym za pierwszy klub sportowy o sformalizowanej strukturze, lecz dotychczas skupiającym głównie graczy rugby, tenisa i lekkoatletów. Futbol pojawił się również w powstałym już w 1827 roku México Cricket Club (najstarszym klubie sportowym w Meksyku), również z siedzibą w stolicy kraju, jako druga sekcja (po krykiecie). W 1901 roku powstała piąta ekipa piłkarska w kraju – British Club, założona przez Percy'ego C. Clifforda, byłego zawodnika Reforma AC. Przez początkowe kilkanaście lat obecności futbolu na meksykańskiej ziemi dyscyplinę tę uprawiali niemal wyłącznie brytyjscy robotnicy oraz w zdecydowanej mniejszości nieliczni zamożni obywatele Meksyku[8].

1901–1910: powstanie ligi amatorskiejEdytuj

 
British Club, jedna z pierwszych założonych w Meksyku drużyn piłkarskich (1903)

Pomysł zorganizowania pierwszej ligi piłkarskiej w Meksyku zrodził się w 1901 roku wśród trzech brytyjskich imigrantów; Percy'ego C. Clifforda, Roberta J. Blackmore'a i Raymonda N. Penny'ego. Pierwszym krokiem w stronę zrealizowania tego celu było zorganizowane w lipcu 1902 spotkania członków pięciu istniejących wówczas drużyn piłkarskich w Meksyku – Orizaba AC (Orizaba), Pachuca AC (Pachuca), Reforma AC, México CC i British Club (wszystkie trzy z miasta Meksyk)[6]. Podczas zebrania uchwalono powstanie najstarszej ligi piłki nożnej w kraju, o nazwie Liga Mexicana de Football Association Amateur (podczas kolejnych lat znanej głównie pod hiszpańskojęzyczną nazwą Primera Fuerza), posiadającej charakter amatorski i założonej oficjalnie we wrześniu 1902. Prezesem rozgrywek został Percy C. Clifford, zaś funkcję sekretarza objął Robert J. Blackmore, który przetłumaczył zasady dyscypliny z języka angielskiego na hiszpański[9].

Pierwsze mecze w ramach inauguracyjnego sezonu 1902/1903 nowo powstałej, liczącej pięć zespołów i rozgrywanej corocznie ligi odbyły się 19 października 1902 na boisku przy ulicy Paseo de la Reforma w centrum miasta Meksyk. W obecności zamieszkałych w stolicy obywateli brytyjskich oraz ambasadora Wielkiej Brytanii w Meksyku George'a Greville'a rozegrano wówczas dwa spotkania pierwszej kolejki – British Club wygrał 5:1 z México CC, zaś właściciel boiska Reforma AC zremisował 2:2 z Orizaba AC. O całym zdarzeniu poinformował anglojęzyczny dziennik wydawany w stolicy – The Mexican Herald. Sezon ligowy trwał krótko; każdy zespół rozegrał zaledwie cztery mecze, a następne kolejki rozgrywano w około comiesięcznych odstępach – 19 października 1902, 22 listopada 1902, 20 grudnia 1902 i 2 lutego 1903, głównie w popołudniowych godzinach niedzielnych. Daty spotkań zostały zaplanowane tak, aby nie kolidowały z meczami popularniejszego wówczas w Meksyku krykieta. Każda z pięciu drużyn rozgrywała domowe mecze w swoim mieście, a składy zespołów stanowili z nielicznymi wyjątkami sami Brytyjczycy. Tytuł pierwszego zwycięzcy ligi wywalczył prowadzony przez Duncana Macomisha zespół Orizaba AC, który zakończył rozgrywki z bilansem trzech zwycięstw i remisu, zdobywając siedem punktów. Królem strzelców został natomiast angielski zawodnik John Hogg z pięcioma golami na koncie[6].

W ciągu kilku kolejnych lat popularność futbolu nieznacznie wykroczyła poza stolicę i stany Hidalgo oraz Veracruz. Około 1906 roku zaczęto rozgrywać pierwsze mecze piłkarskie w stanie Jalisco, wówczas także z inicjatywy belgijskiego sklepikarza Edgara Everaerta powstał w Guadalajarze zespół Club Unión (obecnie CD Guadalajara). W 1907 roku Sir Reginald Tower, ambasador Wielkiej Brytanii w Meksyku, ufundował trofeum nowo założonych rozgrywek pucharowych, na jego cześć nazwanych Copa Tower. Miały one początkowo pełnić rolę turnieju skupiającego drużyny zarówno te z Primera Fuerza, jak i pochodzące spoza miasta Meksyk i jego okolic, a więc będącego pierwowzorem mistrzostw kraju[8]. Pomysł ten ostatecznie zarzucono ze względu na wysokie koszty podróży poszczególnych zespołów i w Copa Tower uczestniczyły głównie kluby z Primera Fuerza równolegle do sezonu ligowego. W 1908 roku powstała druga najstarsza liga amatorska w kraju – Liga Occidental de Jalisco, skupiająca kluby z Guadalajary, która pierwsza wprowadziła system spadków i awansów[9]. Najważniejszą rolę odgrywała jednak wciąż stołeczna Primera Fuerza i z tego względu jej zwycięzców określa się dzisiaj mianem amatorskich mistrzów Meksyku[10]. Czołowym graczem rozgrywek był w tamtych latach angielski zawodnik Alfred C. Crowle, działający również w strukturach organizacyjnych ligi, który obok Clifforda i Blackmore'a jest uznawany za głównego propagatora piłki nożnej w Meksyku w początkowych latach jej istnienia[11].

1910–1930: wzrost popularności futboluEdytuj

 
Zespół Asturias przed meczem towarzyskim z chilijskim CSD Colo-Colo (1927)

Wraz z końcem pierwszej dekady XX wieku futbol w Meksyku zaczął wydostawać się spod wpływów brytyjskich, a wskutek tego stał się bardziej otwarty dla meksykańskich obywateli, znacznie zyskując na popularności. Wpływ na to miała głównie sytuacja polityczna – wybuch obejmującej cały kraj rewolucji meksykańskiej i niedługo potem I wojny światowej skłoniła wielu Brytyjczyków do powrotu w rodzinne strony. W 1910 roku w stolicy powstał Club de Fútbol México – pierwszy klub piłkarski złożony z Meksykanów, a futbol został najpopularniejszym sportem uprawianym w prywatnych szkołach. W 1915 roku powstały rozgrywki Liga Amateur de Veracruz, skupiające drużyny ze stanu Veracruz, później zakładano również regionalne ligi amatorskie w stanach Guanajuato i Nuevo León. Mimo powstawania coraz większej liczby zespołów zakładanych przez meksykańskich obywateli (Club América, Club Atlas, Atlante FC czy CD Irapuato) oraz mało znaczących ekip imigrantów z Francji (Amicale Française) czy Niemiec (Germania FV) czołową rolę w rozgrywkach ligowych odgrywała stołeczna drużyna Club España[8]. Klub ten, założony w 1912 roku przez imigrantów z Hiszpanii i złożony głównie z graczy narodowości hiszpańskiej, zdominował rozgrywki piłkarskie w kraju – w latach 1912–1920 pięć razy triumfował w Primera Fuerza oraz trzykrotnie w Copa Tower, zatrzymując to trofeum na własność. Club España, uznawany dziś za pierwszy wielki meksykański zespół, w 1918 roku został uhonorowany przez hiszpańskiego króla Alfonsa XIII tytułem królewskim, nosząc od tamtego czasu nazwę Real Club España[9].

W 1919 roku w rozgrywkach Primera Fuerza nastąpił rozłam w wyniku różnicy zdań pomiędzy zrzeszonymi w strukturach ligowych zwolennikami monarchii a republikanami i hiszpańskimi imigrantami. Ci ostatni, podważający przestrzeganie ich praw i gwarancji, utworzyli nowe rozgrywki o nazwie Liga Nacional, do których dołączył hegemon Real Club España, zaś pozostałe drużyny rywalizowały w mniej prestiżowych rozgrywkach Liga Mexicana[8]. Sytuacja ta utrzymywała się jednak tylko przez dwa sezony, gdyż w 1921 roku, za sprawą ministra edukacji narodowej José Vasconcelosa, zdecydowano się zorganizować pierwsze w historii Meksyku piłkarskie mistrzostwa kraju, uświetniające stuletnią rocznicę uzyskania niepodległości. W tym wyjątkowym sezonie, noszącym nazwę Campeonato del Centenario (Mistrzostwa Stulecia), wzięło udział piętnaście zespołów – dziewięć ze stolicy, trzy ze stanu Veracruz, dwa ze stanu Jalisco oraz jeden ze stanu Hidalgo. Triumfatorem okazał się Real Club España, pokonując w finale inną stołeczną drużynę; złożony z imigrantów z Asturii klub Asturias FC[9].

W 1922 roku istniejące równolegle rozgrywki Liga Nacional i Liga Mexicana połączyły się na powrót, tym razem tworząc stołeczną ligę o nazwie Liga Mayor, będącą kontynuatorem tradycji Primera Fuerza. Wówczas także powstała organizacja Federación Central de Fútbol, pierwowzór krajowej federacji piłkarskiej. W 1923 roku swoje spotkania zaczęła rozgrywać nowo powstała piłkarska reprezentacja Meksyku, złożona głównie z graczy Club América – najlepszej wówczas drużyny w kraju i będącej jedynym w pełni meksykańskim zespołem w stolicy[12]. W 1925 roku Enrique Gavaldá, pochodzący z Katalonii były zawodnik klubów hiszpańskich, założył pierwsze w Meksyku kolegium sędziów piłkarskich o nazwie Colegio Nacional de Árbitros. W 1927 roku został założony Meksykański Związek Piłki Nożnej, przyjęty do struktur FIFA już dwa lata po swoim powstaniu[9].

1930–1943: lata 30. i hiszpańscy imigranciEdytuj

Lata 30. XX wieku były okresem, podczas którego piłka nożna stała się jedną z najpopularniejszych dyscyplin sportu w kraju. W tamtej dekadzie zmalały hiszpańskie wpływy w lidze, a wielką popularność zyskały złożone z meksykańskich piłkarzy zespoły ze stolicy, występujące w Liga Mayor. Największym klubem tamtej dekady był sponsorowany przez przedsiębiorstwo elektryczne Luz y Fuerza ligowy hegemon Club Necaxa, którego drużynę, złożoną wówczas z graczy takich jak Luis Pérez, Hilario López czy Horacio Casarín, określano wówczas mianem „Once Hermanos” („Jedenastu Braci”). Wielkie emocje wzbudzały mecze Necaxy z głównym rywalem tej ekipy, również cieszącym się dużym rozgłosem proletariackim klubem Atlante FC na czele z napastnikiem Juanem Carreño, które potrafiły przyciągnąć na stołeczny stadion Parque Asturias po kilkanaście tysięcy widzów. Wielu kibiców posiadały także inne zespoły z miasta Meksyk, takie jak Asturias FC, CD Marte, Real Club España czy Club América. Wielką popularność i powszechną sławę wśród meksykańskiej społeczności zdobył najlepszy piłkarz w kraju w tamtych latach, reprezentujący barwy Necaxy napastnik Horacio Casarín, uznawany za pierwszą legendę meksykańskiego futbolu i jednego z najwybitniejszych graczy w historii Meksyku[9].

 
Medal wręczony zawodnikom Atlante FC za mistrzostwo Meksyku w sezonie 1946/1947

Około 1937 roku Meksyk stał się głównym celem emigracji hiszpańskich piłkarzy, opuszczających swój kraj z powodu trwającej w nim wojny domowej. W lidze meksykańskiej pojawiła się wówczas fala utalentowanych graczy z Asturii, Katalonii czy Kraju Basków, którzy skupieni w drużynach takich jak Real Club España czy Asturias FC nadawali ton ligowym rozgrywkom. W sezonie 1938/1939 w Liga Mayor wystąpiła nawet reprezentacja Kraju Basków, grająca pod nazwą CD Euzkadi, zajmując drugie miejsce w tabeli[13]. Od tamtego czasu Liga Mayor przestała być organizowana przez Meksykański Związek Piłki Nożnej, gdyż FIFA nie uznawała występów hiszpańskich uchodźców w tych rozgrywkach. Wielu z tych graczy zdecydowało się osiedlić na stałe w Meksyku, później z sukcesami pracując w roli trenerów czy działaczy. To właśnie napływ profesjonalnych piłkarzy z Hiszpanii stał się bezpośrednią przyczyną założenia w Meksyku profesjonalnej i ogólnokrajowej ligi piłki nożnej[9].

1943–1950: powstanie ligi profesjonalnejEdytuj

W 1943 roku, czterdzieści jeden lat po powstaniu pierwszych amatorskich rozgrywek w Meksyku, zdecydowano się założyć profesjonalną ligę piłkarską, która w przeciwieństwie do istniejących dotychczas lig regionalnych skupiałaby kluby z całego kraju. Modyfikacji, nadzorowanej przez Meksykański Związek Piłki Nożnej, nie przeprowadzono poprzez fuzję lig regionalnych, lecz de facto przez dołączenie do Liga Mayor dwóch klubów z Jalisco i trzech z Veracruz[8]. Grono klubów założycielskich ligi profesjonalnej składa się z dziesięciu drużyn, które wzięły udział w jej pierwszym sezonie (1943/1944):

Nazwa nowych rozgrywek – Liga Mayor – pozostała identyczna jak poprzedniej ligi amatorskiej. W porównaniu z wcześniejszym sezonem (1942/1943), będącym zarazem ostatnim w erze amatorskiej, z rozgrywek wycofały się dwa zespoły; zmagający się z problemami ekonomicznymi Club Necaxa oraz reprezentacja stanu Jalisco (Selección Jalisco), która została rozwiązana, a jej gracze zasilili szeregi Atlasu i Guadalajary[13]. Ze względu na nieproporcjonalnie dużą liczbę obcokrajowców występujących w klubach (z wyjątkiem złożonego z samych meksykańskich zawodników zespołu Guadalajary), w listopadzie 1943 Meksykański Związek Piłki Nożnej ustanowił przepis, na mocy którego w każdej z drużyn mogło występować tylko czterech graczy zza granicy. Od tamtego czasu wielu graczy spoza Meksyku zaczęło omijać tę zasadę poprzez przyjmowanie obywatelstwa meksykańskiego; zapobiegł temu dopiero ustanowiony w 1945 roku dekret prezydenta Manuela Ávili Camacho, nakazujący każdemu ligowemu klubowi posiadanie przynajmniej sześciu urodzonych w Meksyku piłkarzy[9].

Dwoma pierwszymi profesjonalnymi mistrzami Meksyku zostawały zespoły złożone z imigrantów, odnoszące sukcesy jeszcze w erze amatorskiej, czyli Asturias FC i Real Club España, których gwiazdami byli zagraniczni napastnicy – Hiszpan Isidro Lángara (España) oraz Argentyńczyk Roberto Aballay (Asturias), którzy zostawali królami strzelców rozgrywek[14]. Siła i prestiż tych drużyn znacznie spadły po wejściu w życie wspomnianych wcześniej przepisów o obcokrajowcach, wskutek czego sukcesy zaczęły odnosić kluby złożone z Meksykanów – w 1946 roku mistrzem został CD Veracruz (pierwszy mistrz Meksyku spoza stolicy), w 1947 roku Atlante FC, a w 1948 i 1949 roku Club León (pierwszy zespół, który obronił tytuł mistrzowski)[10]. Początkowo trenerami byli niemal wyłącznie obcokrajowcy, z krajów takich jak Hiszpania, Argentyna czy z Europy Środkowej (głównie z Węgier). W ciągu siedmiu lat od powstania rozgrywek do ligi dołączały kolejne drużyny zapraszane przez Meksykański Związek Piłki Nożnej (nie istniał jeszcze system awansów i spadków) – Club León, CD Oro, Puebla FC, CF Monterrey, Tampico FC i San Sebastián de León. W 1948 roku Meksykański Związek Piłki Nożnej ponownie stał się formalnym organizatorem rozgrywek ligowych[9].

1950–1970: meksykanizacja ligi i wprowadzenie awansówEdytuj

W 1950 roku w rozgrywkach ligowych nastąpił szereg poważnych zmian. Mało znaczące w ostatnich latach wskutek reform dotyczących obcokrajowców zasłużone zespoły Real Club España i Asturias FC, niegdysiejsi hegemoni lig amatorskich, wycofały się z rozgrywek. Doprowadziło to niespotykanej wcześniej na taką skalę meksykanizację ligi, w której wciąż dużą rolę odgrywali zagraniczni piłkarze, jednak stanowili oni zdecydowaną mniejszość. Jeszcze ważniejsza zmiana miała miejsce w organizacji struktury ligowej – założono wówczas drugą ligę meksykańską Segunda División, wskutek czego Liga Mayor zmieniła nazwę na Primera División[8]. Podobnie jak w europejskich krajach wprowadzono spadki i awanse, dzięki czemu rozgrywki przestały mieć charakter zamknięty – do ligi mogły awansować czołowe zespoły z zaplecza najwyższej klasy rozgrywkowej. Liczbę klubów grających w Primera División ustabilizowano – najpierw na poziomie dwunastu, później czternastu i szesnastu[13].

Pierwszym klubem w erze profesjonalnej, który potrafił utrzymać supremację w lidze dłużej niż dwa sezony, był Chivas de Guadalajara. Drużyna ta, na przełomie lat 50. i 60. niemająca sobie równych w całym kraju i określana mianem „Campeonisímo” (od „campeón” – mistrz), w latach 1956–1965 aż siedem razy (na dziewięć sezonów) zdobywała mistrzostwo Meksyku, zyskując ogromną popularność wśród piłkarskich kibiców. Nastał czas nowych gwiazd meksykańskiego futbolu – miejsce wcześniejszych idoli, takich jak Horacio Casarín, Luis „Pirata” de la Fuente czy Adalberto „Dumbo” López zajęła plejada uzdolnionych zawodników, której przedstawicielami byli między innymi Salvador „Chava” Reyes, Jaime „Tubo” Gómez, Juan „Bigotón” Jasso, Héctor Hernández, Guillermo „Tigre” Sepúlveda, Antonio „Tota” Carbajal, Alfonso „Pescado” Portugal, Raúl Cárdenas i Brazylijczyk Zague oraz wybitni trenerzy Ignacio Trelles czy Javier de la Torre[9].

W tamtym czasie do ligi awansowały również po raz pierwszy kluby, które w następnych dziesięcioleciach (wliczając w to obecne czasy) nadawały ton rozgrywkom; Deportivo Toluca (1952/1953), Pumas UNAM (1961/1962) czy Cruz Azul (1963/1964). W latach 60. ogromny wkład w rozwój meksykańskiego futbolu miał ówczesny prezydent Meksykańskiego Związku Piłki NożnejGuillermo Cañedo de la Bárcena. Za jego kadencji wprowadzono wiele reform ligowych, powstała północnoamerykańska federacja CONCACAF, zaś Meksykowi przydzielono organizację piłkarskich Mistrzostw Świata 1970. W tamtym czasie założono rozgrywki Pucharu Mistrzów CONCACAF, od początku zdominowane przez kluby meksykańskie[9].

1970–1996: mistrzostwa świata i wprowadzenie LiguilliEdytuj

W 1970 roku w Meksyku odbyły się Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, co stanowiło kolejny fundamentalny bodziec do rozwoju ligi. Rozbudowano istniejące już stadiony i wzniesiono nowe obiekty, na czele z jednym z największych i najsłynniejszych stadionów piłkarskich świata – stołecznym Estadio Azteca, a także Estadio Jalisco, Estadio Cuauhtémoc, Estadio Nou Camp czy Estadio Nemesio Díez. Mundialowe występy gwiazd światowych boisk, takich jak Pelé, Franz Beckenbauer, Bobby Charlton, Teófilo Cubillas, Luigi Riva i Ladislao Mazurkiewicz, spowodowały zainteresowanie futbolem kolejnych setek tysięcy Meksykanów.

Bezpośrednio przez mistrzostwami rozegrano krótki, półroczny sezon o nazwie México '70, w którym po raz pierwszy zastosowano fazę play-off, znaną potocznie pod nazwą Liguilla, dzięki czemu Primera División stała się rozgrywkami o charakterze ligowo–pucharowym[8]. Tym samym od 1970 roku aż do dnia dzisiejszego mistrzem Meksyku nie zostaje drużyna z największą liczbą punktów, lecz zwycięzca dwumeczu finałowego ligowej fazy play-off, do której kwalifikują się najlepsze kluby regularnego sezonu. Spowodowało to znaczne wyrównanie poziomu ligi – mało której drużynie udało się zdominować rozgrywki na więcej niż sezon, choć zdarzały się wyjątki, takie jak Cruz Azul w latach 1970–1974 (cztery mistrzostwa), Club América w latach 1983–1989 (pięć mistrzostw) albo Club Necaxa w latach 1994–1996 (dwa mistrzostwa i wicemistrzostwo)[9].

Począwszy od lat 80. poziom ligi meksykańskiej zaczął systematycznie wzrastać – dzięki zainwestowaniu dużych pieniędzy w ligowe zespoły przez zamożne przedsiębiorstwa stało się możliwe sprowadzanie do rozgrywek wysokiej jakości obcokrajowców z lig południowoamerykańskich, głównie z Argentyny, ale także z Urugwaju, Chile, Paragwaju czy Kolumbii. Równocześnie postawiono na szkolenie własnej młodzieży, co zaowocowało poprawą wyników reprezentacji Meksyku, która począwszy od 1986 roku regularnie wychodziła z grupy na mistrzostwach świata. W 1991 roku dokonano kolejnej reformy Primera División – do drugiej ligi nie spadał już ostatni klub w tabeli regularnego sezonu, lecz drużyna, która uzbierała najmniejszą średnią punktów na mecz w ciągu ostatnich trzech lat. System ten jest określany jako Porcentaje. Meksykańskie zespoły, oprócz dominacji w Pucharze Mistrzów CONCACAF, trzykrotnie wygrały w tamtym okresie prestiżowe trofeum Copa Interamericana, przyznawane za zwycięstwo z triumfatorem południowoamerykańskiego Copa Libertadores – dwa razy uczynił to Club América, zaś raz Pumas UNAM. Ponadto w 1986 roku Meksyk ponownie zorganizował Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej[9].

1996–2012: wprowadzenie półrocznych sezonówEdytuj

 
Óscar Pérez, rekordzista pod względem występów w lidze

W 1996 roku miała miejsce kolejna fundamentalna reforma ligi na wzór argentyńskiej Primera División – od tego czasu zamiast rocznych sezonów są rozgrywane krótkie, półroczne sezony – jesienny i wiosenny. W latach 1996–2002 jesienne sezony nosiły nazwę Invierno, a wiosenne Verano, zaś od 2002 roku wyróżniamy jesienny sezon Apertura i wiosenny Clausura. Pierwszym klubem, który zdołał w takim formacie rozgrywek obronić tytuł mistrzowski, był Pumas UNAM, który w 2004 roku został mistrzem Meksyku zarówno w sezonie Clausura, jak i Apertura. Przez ostatnie szesnaście lat istnienia ligi pod nazwą Primera División mocną pozycję wywalczyły sobie zwłaszcza dwa kluby, nie odnoszące do tej pory tylu sukcesów – Deportivo Toluca (w latach 1996–2012 siedem tytułów mistrzowskich i trzy wicemistrzowskie) oraz CF Pachuca (w tym samym okresie pięć mistrzostw i dwa wicemistrzostwa). Czołowymi klubami meksykańskimi stały się także mające swoją siedzibę na północy kraju Santos Laguna (cztery mistrzostwa, cztery wicemistrzostwa), CF Monterrey (trzy mistrzostwa, trzy wicemistrzostwa) i Tigres UANL (mistrzostwo, dwa wicemistrzostwa)[9].

Od 2000 roku meksykańskie kluby zostały dopuszczone do udziału w najbardziej prestiżowych rozgrywkach południowoamerykańskiego kontynentu – Copa Libertadores, zaś w latach 2005–2008 także w Copa Sudamericana. Od 2006 roku niemal co roku biorą także udział w Klubowych Mistrzostwach Świata poprzez regularne zwycięstwa w rozgrywkach Ligi Mistrzów CONCACAF. W latach 2002 i 2006–2008 meksykańska Primera División znajdowała się według IFFHS w pierwszej dziesiątce najlepszych lig świata[3].

od 2012: rebranding rozgrywek, powstanie Liga MXEdytuj

W czerwcu 2012 przeprowadzono rebranding ligi meksykańskiej – format rozgrywek pozostał taki sam, zmieniając jednocześnie nazwę ligi z Primera División na Liga MX (równocześnie druga liga zmieniła nazwę z Liga de Ascenso na Ascenso MX i wznowiono rozgrywki o puchar Meksyku pod nazwą Copa MX)[15]. Równocześnie Meksykański Związek Piłki Nożnej przestał być formalnym organizatorem rozgrywek[16]. Rok później ogłoszono natomiast podpisanie umowy z największą w kraju instytucją finansową BBVA Bancomer, opiewającej na 25 milionów dolarów, na mocy której liga zmieniła oficjalną nazwę na Liga Bancomer MX[17].

TriumfatorzyEdytuj

Sezon Mistrz Finał Wicemistrz Król strzelców Trener mistrza
Zawodnik Klub Gole Trener Klub
1943/1944 Asturias (1) 4–1 España   Isidro Lángara España 27   Ernst Pauler Asturias
1944/1945 España (1) brak Puebla   Roberto Aballay Asturias 40   Rodolfo Muñoz España
1945/1946 Veracruz (1) brak Atlante   Isidro Lángara (2) España 40   Enrique Palomini Veracruz
1946/1947 Atlante (1) brak León   Adalberto López León 33   Luis Grocz Atlante
1947/1948 León (1) 0–0 Oro   Adalberto López (2) León 36   José María Casullo León
2–0
1948/1949 León (2) brak Atlas   Adalberto López (3) León 28   José María Casullo (2) León
1949/1950 Veracruz (2) brak Atlante   Julio Ayllón Veracruz 30   Juan Luque de Serrallonga Veracruz
1950/1951 Atlas (1) brak Atlante   Horacio Casarín Necaxa 17   Eduardo Valdatti Atlas
1951/1952 León (3) brak Guadalajara   Adalberto López (4) Oro 16   Antonio López Herranz León
1952/1953 Tampico (1) brak Zacatepec   Tulio Quiñones Necaxa 14   Joaquín Urquiaga Tampico
1953/1954 Marte (1) brak Oro   Juan Carlos Carrera Oro 21   Ignacio Trelles Marte
  Adalberto López (5) Guadalajara
  Julio María Palleiro Necaxa
1954/1955 Zacatepec (1) brak Guadalajara   Julio María Palleiro (2) Necaxa 19   Ignacio Trelles (2) Zacatepec
1955/1956 León (4) 4–2 Oro   Héctor Hernández Oro 25   Antonio López Herranz (2) León
1956/1957 Guadalajara (1) brak Toluca   Crescencio Gutiérrez Guadalajara 19   Donald Ross Guadalajara
1957/1958 Zacatepec (2) brak Toluca   Carlos Lara Zacatepec 19   Ignacio Trelles (3) Zacatepec
1958/1959 Guadalajara (2) brak León   Eduardo González Palmer América 25   Árpád Fekete Guadalajara
1959/1960 Guadalajara (3) brak América   Roberto Rolando Tampico 22   Árpád Fekete (2) Guadalajara
1960/1961 Guadalajara (4) brak Oro   Carlos Lara (2) Zacatepec 22   Javier de la Torre Guadalajara
1961/1962 Guadalajara (5) brak América   Salvador Reyes Guadalajara 21   Javier de la Torre (2) Guadalajara
  Carlos Lara (3) Zacatepec
1962/1963 Oro (1) brak Guadalajara   Amaury Epaminondas Oro 19   Árpád Fekete (3) Oro
1963/1964 Guadalajara (6) brak América   Alberto Etcheverry Pumas UNAM 20   Javier de la Torre (3) Guadalajara
1964/1965 Guadalajara (7) brak Oro   Amaury Epaminondas (2) Oro 21   Javier de la Torre (4) Guadalajara
1965/1966 América (1) brak Atlas   Zague América 20   Roberto Scarone América
1966/1967 Toluca (1) brak América   Amaury Epaminondas (3) Toluca 21   Ignacio Trelles (4) Toluca
1967/1968 Toluca (2) brak Pumas UNAM   Bernardo Hernández Atlante 19   Ignacio Trelles (5) Toluca
1968/1969 Cruz Azul (1) brak Guadalajara   Luis Estrada León 24   Raúl Cárdenas Cruz Azul
1969/1970 Guadalajara (8) brak Cruz Azul   Vicente Pereda Toluca 20   Javier de la Torre (5) Guadalajara
México '70 Cruz Azul (2) brak Guadalajara   Sergio Anaya León 16   Raúl Cárdenas (2) Cruz Azul
1970/1971 América (2) 0–0 Toluca   Enrique Borja América 20   José Antonio Roca América
2–0
1971/1972 Cruz Azul (3) 4–1 América   Enrique Borja (2) América 26   Raúl Cárdenas (3) Cruz Azul
1972/1973 Cruz Azul (4) 1–1 León   Enrique Borja (3) América 24   Raúl Cárdenas (4) Cruz Azul
0–0
2–1 (pd)
1973/1974 Cruz Azul (5) 1–2 Atlético Español   Osvaldo Castro América 26   Raúl Cárdenas (5) Cruz Azul
3–0
1974/1975 Toluca (3) brak León   Horacio López Salgado Cruz Azul 25   Ricardo de León Toluca
1975/1976 América (3) 3–0 UdeG   Cabinho Pumas UNAM 29   Raúl Cárdenas (6) América
1–0
1976/1977 Pumas UNAM (1) 0–0 UdeG   Cabinho (2) Pumas UNAM 34   György Marik Pumas UNAM
1–0
1977/1978 Tigres UANL (1) 2–0 Pumas UNAM   Cabinho (3) Pumas UNAM 33   Carlos Miloc Tigres UANL
1–1
1978/1979 Cruz Azul (6) 0–0 Pumas UNAM   Cabinho (4) Pumas UNAM 26   Ignacio Trelles (6) Cruz Azul
2–0   Hugo Sánchez Pumas UNAM
1979/1980 Cruz Azul (7) 1–0 Tigres UANL   Cabinho (5) Atlante 30   Ignacio Trelles (7) Cruz Azul
3–3
1980/1981 Pumas UNAM (2) 0–1 Cruz Azul   Cabinho (6) Atlante 29   Bora Milutinović Pumas UNAM
4–1
1981/1982 Tigres UANL (2) 2–1 Atlante   Cabinho (7) Atlante 32   Carlos Miloc (2) Tigres UANL
0–1 (3–1 k)
1982/1983 Puebla (1) 1–2 Guadalajara   Norberto Outes América 22   Manuel Lapuente Puebla
1–0 (7–6 k)
1983/1984 América (4) 2–2 Guadalajara   Norberto Outes (2) Necaxa 28   Carlos Reinoso América
3–1
1984/1985 América (5) 1–1 Pumas UNAM   Cabinho (8) León 23   Miguel Ángel López América
0–0
3–1
Prode '85 América (6) 1–4 Tampico   Sergio Lira Tampico 10   Miguel Ángel López (2) América
4–0 (pd)
México '86 Monterrey (1) 1–2 Tampico   Francisco Javier Cruz Monterrey
14
  Francisco Avilán Monterrey
2–0 (pd)
  Sergio Lira (2) Tampico
1986/1987 Guadalajara (9)
1–2
Cruz Azul   José Zalazar Tecos UAG
23
  Alberto Guerra Guadalajara
3–0
1987/1988 América (7)
0–1
Pumas UNAM   Luis Flores Pumas UNAM
24
  Jorge Vieira América
4–1
1988/1989 América (8)
3–2
Cruz Azul   Sergio Lira (3) Tampico
29
  Jorge Vieira (2) América
2–2
1989/1990 Puebla (2)
2–1
UdeG   Jorge Comas Veracruz
26
  Manuel Lapuente (2) Puebla
4–3
1990/1991 Pumas UNAM (3)
2–3
América   Luis García Postigo Pumas UNAM
26
  Miguel Mejía Barón Pumas UNAM
1–0
1991/1992 León (5)
0–0
Puebla   Luis García Postigo (2) Pumas UNAM
24
  Víctor Manuel Vucetich León
2–0 (pd)
1992/1993 Atlante (2)
1–0
Monterrey   Ivo Basay Necaxa
27
  Ricardo La Volpe Atlante
3–0
1993/1994 Tecos UAG (1)
0–1
Santos Laguna   Carlos Hermosillo Cruz Azul
27
  Víctor Manuel Vucetich (2) Tecos UAG
2–0 (pd)
1994/1995 Necaxa (1)
1–1
Cruz Azul   Carlos Hermosillo (2) Cruz Azul
35
  Manuel Lapuente (3) Necaxa
2–0
1995/1996 Necaxa (2)
1–1
Celaya   Carlos Hermosillo (3) Cruz Azul
26
  Manuel Lapuente (4) Necaxa
0–0
Invierno 1996 Santos Laguna (1)
0–1
Necaxa   Carlos Muñoz Cobo Puebla
15
  Alfredo Tena Santos Laguna
4–2
Verano 1997 Guadalajara (10) 1–1 Toros Neza   Gabriel Caballero Santos Laguna
12
  Ricardo Ferretti Guadalajara
6–1   Lorenzo Sáez Pachuca
Invierno 1997 Cruz Azul (8) 1–0 León   Luis García Postigo (3) Atlante
12
  Luis Fernando Tena Cruz Azul
1–1 (pd)
Verano 1998 Toluca (4) 1–2 Necaxa   José Cardozo Toluca 13   Enrique Meza Toluca
5–2
Invierno 1998 Necaxa (3) 0–0 Guadalajara   Cuauhtémoc Blanco América 16   Raúl Arias Necaxa
2–0
Verano 1999 Toluca (5) 3–3 Atlas   José Cardozo (2) Toluca 15   Enrique Meza (2) Toluca
2–2 (5–4 k)
Invierno 1999 Pachuca (1) 2–2 Cruz Azul   Jesús Olalde Pumas UNAM 15   Javier Aguirre Pachuca
1–0 (pd)
Verano 2000 Toluca (6) 2–0 Santos Laguna   Sebastián Abreu Tecos UAG 14   Enrique Meza (3) Toluca
5–1   Everaldo Begines León
  Agustín Delgado Necaxa
Invierno 2000 Morelia (1) 3–1 Toluca   Jared Borgetti Santos Laguna 17   Luis Fernando Tena (2) Morelia
0–2 (5–4 k)
Verano 2001 Santos Laguna (2) 1–2 Pachuca   Jared Borgetti (2) Santos Laguna 13   Fernando Quirarte Santos Laguna
3–1
Invierno 2001 Pachuca (2) 2–0 Tigres UANL   Martín Rodríguez Irapuato 12   Alfredo Tena (2) Pachuca
1–1
Verano 2002 América (9) 0–2 Necaxa   Sebastián Abreu (2) Cruz Azul 19   Manuel Lapuente (5) América
3–0 (pd)
Apertura 2002 Toluca (7) 0–1 Morelia   José Cardozo (3) Toluca
29
  Alberto Jorge Toluca
4–1
Clausura 2003 Monterrey (2) 3–1 Morelia   José Cardozo (4) Toluca 21   Daniel Passarella Monterrey
0–0
Apertura 2003 Pachuca (3) 3–1 Tigres UANL   Luis Gabriel Rey Atlante 15   Víctor Manuel Vucetich (3) Pachuca
0–1
Clausura 2004 Pumas UNAM (4) 1–1 Guadalajara   Bruno Marioni Pumas UNAM 16   Hugo Sánchez Pumas UNAM
0–0 (5–4 k)   Andrés Silvera Tigres UANL
Apertura 2004 Pumas UNAM (5) 2–1 Monterrey   Guillermo Franco Monterrey 15   Hugo Sánchez (2) Pumas UNAM
1–0
Clausura 2005 América (10) 1–1 Tecos UAG   Vicente Matías Vuoso Santos Laguna 15   Mario Carrillo América
6–3
Apertura 2005 Toluca (8) 3–3 Monterrey   Sebastián Abreu (3) Dorados 11   Américo Gallego Toluca
  Kléber Boas América
3–0   Walter Gaitán Tigres UANL
  Vicente Matías Vuoso (2) Santos Laguna
Clausura 2006 Pachuca (4) 0–0 San Luis   Sebastián Abreu (4) Dorados 11   José Luis Trejo Pachuca
1–0   Salvador Cabañas Chiapas
Apertura 2006 Guadalajara (11) 1–1 Toluca   Bruno Marioni (2) Toluca 11   José Manuel de la Torre Guadalajara
2–1
Clausura 2007 Pachuca (5) 2–1 América   Omar Bravo Guadalajara 11   Enrique Meza (4) Pachuca
1–1
Apertura 2007 Atlante (3) 0–0 Pumas UNAM   Alfredo Moreno San Luis 18   José Guadalupe Cruz Atlante
2–1
Clausura 2008 Santos Laguna (3) 2–1 Cruz Azul   Humberto Suazo Monterrey 13   Daniel Guzmán Santos Laguna
1–1
Apertura 2008 Toluca (9) 2–0 Cruz Azul   Héctor Mancilla Toluca 11   José Manuel de la Torre (2) Toluca
0–2 (7–6 k)
Clausura 2009 Pumas UNAM (6) 1–0 Pachuca   Héctor Mancilla (2) Toluca 14   Ricardo Ferretti (2) Pumas UNAM
2–2 (pd)
Apertura 2009 Monterrey (3) 4–3 Cruz Azul   Emanuel Villa Cruz Azul 17   Víctor Manuel Vucetich (4) Monterrey
2–1
Bicentenario 2010 Toluca (10) 2–2 Santos Laguna   Johan Fano Atlante 10   José Manuel de la Torre (3) Toluca
0–0 (4–3 k)   Hérculez Gómez Puebla
  Javier Hernández Guadalajara
Apertura 2010 Monterrey (4) 2–3 Santos Laguna   Christian Benítez Santos Laguna 14   Víctor Manuel Vucetich (5) Monterrey
3–0
Clausura 2011 Pumas UNAM (7) 1–1 Morelia   Ángel Reyna América 13   Guillermo Vázquez Pumas UNAM
2–1
Apertura 2011 Tigres UANL (3) 1–0 Santos Laguna   Iván Alonso Toluca 11   Ricardo Ferretti (3) Tigres UANL
3–1
Clausura 2012 Santos Laguna (4) 1–1 Monterrey   Iván Alonso (2) Toluca 14   Benjamín Galindo Santos Laguna
2–1   Christian Benítez (2) América
Apertura 2012 Tijuana (1) 2–1 Toluca   Christian Benítez (3) América 11   Antonio Mohamed Tijuana
2–0   Esteban Paredes Atlante
Clausura 2013 América (11) 0–1 Cruz Azul   Christian Benítez (4) América 12   Miguel Herrera América
2–1 (4–2 k)
Apertura 2013 León (6) 2–0 América   Pablo Velázquez Toluca 12   Gustavo Matosas León
3–1
Clausura 2014 León (7) 2–3 Pachuca   Enner Valencia Pachuca 12   Gustavo Matosas (2) León
2–0 (pd)
Apertura 2014 América (12) 0–1 Tigres UANL   Mauro Boselli León 12   Antonio Mohamed (2) América
3–0   Camilo Sanvezzo Querétaro
Clausura 2015 Santos Laguna (5) 5–0 Querétaro   Dorlan Pabón Monterrey 10   Pedro Caixinha Santos Laguna
0–3
Apertura 2015 Tigres UANL (4) 3–0 Pumas UNAM   Mauro Boselli (2) León 13   Ricardo Ferretti (4) Tigres UANL
1–4 (4–2 k)   Emanuel Villa (2) Querétaro
Clausura 2016 Pachuca (6) 1–0 Monterrey   André-Pierre Gignac Tigres UANL 13   Diego Alonso Pachuca
1–1
Apertura 2016 Tigres UANL (5) 1–1 América   Dayro Moreno Tijuana 11   Ricardo Ferretti (5) Tigres UANL
1–1 (3–0 k)   Raúl Ruidíaz Morelia
Clausura 2017 Guadalajara (12) 2–2 Tigres UANL   Raúl Ruidíaz (2) Morelia 9   Matías Almeyda Guadalajara
2–1
Apertura 2017 Tigres UANL (6) 1–1 Monterrey   Mauro Boselli (3) León 11   Ricardo Ferretti (6) Tigres UANL
2–1   Avilés Hurtado Monterrey
Clausura 2018 Santos Laguna (6) 2–1 Toluca   Djaniny Santos Laguna 14   Robert Siboldi Santos Laguna
1–1
Apertura 2018 América (13) 0–0 Cruz Azul   André-Pierre Gignac (2) Tigres UANL 14   Miguel Herrera (2) América
2–0
Clausura 2019 Tigres UANL (7) 1–0 León   Ángel Mena León 14   Ricardo Ferretti (7) Tigres UANL
0–0

Legenda:

  • pd – po dogrywce
  • k – seria rzutów karnych

W kolumnie „mistrz” w nawiasie podano, który w swojej historii tytuł mistrzowski zdobył dany klub.
W kolumnie „zawodnik” w nawiasie podano, który w swojej karierze tytuł króla strzelców zdobył piłkarz.
W kolumnie „trener” w nawiasie podano, który w swojej karierze tytuł mistrza zdobył trener.
Brak nawiasu w kolumnach „zawodnik” lub „trener” oznacza pierwszy tytuł.

Klasyfikacja medalowaEdytuj

# Klub Tytuły Tytuły (lata)
    Mistrzostwa (lata) Wicemistrzostwa (lata)
1. América 13 9 1966 1971 1976 1984 1985 P1985 1988 1989 V2002 C2005 1960 1962 1964 1967 1972 1991 C2007 A2013 A2016
C2013 A2014 A2018
2. Guadalajara 12 9 1957 1959 1960 1961 1962 1964 1965 1970 1987 V1997 1952 1955 1963 1969 M1970 1983 1984 I1998 C2004
A2006 C2017
3. Toluca 10 7 1967 1968 1975 V1998 V1999 V2000 A2002 A2005 A2008 B2010 1957 1958 1971 I2000 A2006 A2012 C2018
4. Cruz Azul 8 11 1969 M1970 1972 1973 1974 1979 1980 I1997 1970 1981 1987 1989 1995 I1999 C2008 A2008 A2009 C2013
A2018
5. Pumas UNAM 7 7 1977 1981 1991 C2004 A2004 C2009 C2011 1968 1978 1979 1985 1988 A2007 A2015
6. León 7 6 1948 1949 1952 1956 1992 A2013 C2014 1947 1959 1973 1975 I1997 C2019
7. Tigres UANL 7 5 1978 1982 A2011 A2015 A2016 A2017 C2019 1980 I2001 A2003 A2014 C2017
8. Santos Laguna 6 5 I1996 V2001 C2008 C2012 C2015 C2018 1994 V2000 B2010 A2010 A2011
9. Pachuca 6 3 I1999 I2001 A2003 C2006 C2007 C2016 V2001 C2009 C2014
10. Monterrey 4 6 M1986 C2003 A2009 A2010 1993 A2004 A2005 C2012 C2016 A2017
11. Atlante 3 4 1947 1993 A2007 1946 1950 1951 1982
12. Necaxa 3 3 1995 1996 I1998 I1996 V1998 V2002
13. Puebla 2 2 1983 1990 1945 1992
14. Zacatepec 2 1 1955 1958 1953
15. Veracruz 2 0 1946 1950
16. Oro 1 5 1963 1948 1954 1956 1961 1965
17. Atlas 1 3 1951 1949 1966 V1999
Morelia 1 3 I2000 A2002 C2003 C2011
19. Tampico 1 2 1953 P1985 M1986
20. España 1 1 1945 1944
Tecos UAG 1 1 1994 C2005
22. Asturias 1 0 1944
Marte 1 0 1954
Tijuana 1 0 A2012
25. UdeG 0 3 1976 1977 1990
26. Atlético Español 0 1 1974
Celaya 0 1 1996
Toros Neza 0 1 V1997
San Luis 0 1 C2006
Querétaro 0 1 C2015

Pogrubioną czcionką zaznaczono kluby, które aktualnie występują w lidze.

Rekordy indywidualneEdytuj

Najwięcej występówEdytuj

# Zawodnik Narodowość Lata Mecze Kluby
1. Óscar Pérez   Meksyk 1993– 736 Cruz Azul (416), Pachuca (164), San Luis (62), Necaxa (34), Tigres UANL (30), Chiapas (30)
2. Oswaldo Sánchez   Meksyk 1993–2014 725 Santos Laguna (296), Guadalajara (272), Atlas (81), América (76)
3. Benjamín Galindo   Meksyk 1979–2001 697 Guadalajara (296), Tampico (208), Santos Laguna (101), Cruz Azul (72), Pachuca (20)
4. Juan Pablo Rodríguez   Meksyk 1997–2018 684 Santos Laguna (292), Atlas (204), Tecos UAG (107), Morelia (68), Guadalajara (13)
5. Ruiz, RodrigoRodrigo Ruiz   Chile 1994–2012 638 Santos Laguna (294), Toros Neza (132), Tecos UAG (130), Puebla (65), Veracruz (17)
6. Adolfo Ríos   Meksyk 1985–2004 635 Veracruz (247), Pumas UNAM (176), América (141), Necaxa (71)
7. Miguel España   Meksyk 1983–2003 631 Pumas UNAM (410), Santos Laguna (187), Tigres UANL (34)
8. Sosa, AlfonsoAlfonso Sosa   Meksyk 1985–2004 610 UdeG (226), Pachuca (138), Puebla (73), León (71), Cruz Azul (36), Monterrey (34), Querétaro (32)
9. Cristóbal Ortega   Meksyk 1974–1992 608 América
Sinha   Meksyk 1999–2017 Toluca (543), Querétaro (48), Monterrey (17)
11. Israel López   Meksyk 1993–2012 607 Pumas UNAM (238), Toluca (221), Cruz Azul (67), Guadalajara (35), Querétaro (18), Tecos UAG (17), Necaxa (11)
12. Carlos Morales   Meksyk 1998–2018 602 Morelia (321), Santos Laguna (86), Toluca (72), Tigres UANL (61), Tecos UAG (34), Lobos BUAP (20), Pachuca (8)
13. Zague   Meksyk 1985–2003 577 América (401), Necaxa (104), Atlante (72)
14. Lira, SergioSergio Lira   Meksyk 1978–1996 564 Tampico (327), Puebla (91), Tigres UANL (67), Oaxtepec (57), Atlante (22)
15. Ordiales, JaimeJaime Ordiales   Meksyk 1982–2003 563 León (139), Guadalajara (101), Tecos UAG (74), Necaxa (57), Cruz Azul (53), Deportivo Neza (52), Toluca (41), Puebla (23), La Piedad (18), Pachuca (5)
16. Moisés Muñoz   Meksyk 1999–2018 556 Morelia (282), América (176), Atlante (53), Puebla (28), Chiapas (17)
17. Hermosillo, CarlosCarlos Hermosillo   Meksyk 1984–2001 555 Cruz Azul (239), América (198), Monterrey (36), Guadalajara (36), Necaxa (30), Atlante (16)
18. Luna, BraulioBraulio Luna   Meksyk 1994–2012 553 San Luis (124), América (116), Pumas UNAM (108), Necaxa (85), Veracruz (64), Tecos UAG (30), Pachuca (26)
19. Larios, PabloPablo Larios   Meksyk 1980–1998 545 Puebla (198), Cruz Azul (138), Toros Neza (127), Zacatepec (82)
20. Navarro, NicolásNicolás Navarro   Meksyk 1983–2003 538 Necaxa (505), Pachuca (23), Cruz Azul (10)

Stan na 1 lipca 2019.
Pogrubioną czcionką zaznaczono piłkarzy, którzy aktualnie występują w lidze.

Najwięcej goliEdytuj

# Zawodnik Narodowość Lata Gole Kluby
1. Cabinho   Brazylia 1974–1988 312 Pumas UNAM (151), Atlante (108), León (44), Tigres UANL (9)
2. Hermosillo, CarlosCarlos Hermosillo   Meksyk 1983–2001 294 Cruz Azul (169), América (78), Monterrey (20), Necaxa (13), Atlante (7), Guadalajara (7)
3. Borgetti, JaredJared Borgetti   Meksyk 1994–2010 252 Santos Laguna (189), Atlas (21), Monterrey (10), Dorados (8), Pachuca (8), Cruz Azul (7), Puebla (5), Morelia (4)
4. José Cardozo   Paragwaj 1995–2005 249 Toluca
5. Horacio Casarín   Meksyk 1936–1957 238 Atlante (107), Necaxa (70), Zacatepec (24), España (21), América (13), Monterrey (3)
6. Castro, OsvaldoOsvaldo Castro   Chile 1972–1984 214 Jalisco (91), América (45), Deportivo Neza (45), Atlético Potosino (24), Pumas UNAM (9)
7. Zague   Meksyk 1985–2003 209 América (162), Atlante (24), Necaxa (23)
8. Adalberto López   Meksyk 1941–1954 201 León (126), Oro (27), Guadalajara (24), Atlas (14), Atlante (10)
9. Perucci, Carlos EloirCarlos Eloir Perucci   Brazylia 1972–1984 197 Atlético Español (86), Laguna (64), Cruz Azul (47)
10. Lira, SergioSergio Lira   Meksyk 1978–1996 190 Tampico (138), Oaxtepec (20), Tigres UANL (18), Puebla (13), Atlante (2)
11. Ricardo Peláez   Meksyk 1985–2000 187 Necaxa (138), América (33), Guadalajara (16)
12. Ferretti, RicardoRicardo Ferretti   Brazylia 1977–1991 182 Pumas UNAM (116), Toluca (43), Monterrey (9), Atlas (8), Deportivo Neza (6)
13. Horacio López Salgado   Meksyk 1967–1983 172 Cruz Azul (133), América (39)
14. Ricardo Brandón   Urugwaj 1971–1983 169 Atlético Español (55), Veracruz (45), Toluca (33), Atlético Potosino (15), Atletas Campesinos (12), Oaxtepec (9)
15. Borja, EnriqueEnrique Borja   Meksyk 1964–1977 168 América (99), Pumas UNAM (69)
16. Peralta, OribeOribe Peralta   Meksyk 2003– 165 Santos Laguna (82), América (60), Chiapas (12), Monterrey (11)
17. Daniel Guzmán   Meksyk 1984–1998 159 UdeG (53), Atlante (41), Guadalajara (19), Santos Laguna (18), Atlas (16), Puebla (12)
18. Luis García   Meksyk 1987–2000 158 Pumas UNAM (76), América (39), Guadalajara (20), Atlante (14), Morelia (9)
19. Rey, Luis GabrielLuis Gabriel Rey   Kolumbia 2003–2017 156 Atlante (53), Morelia (43), Chiapas (33), Puebla (12), América (10), Pachuca (5)
20. Bravo, OmarOmar Bravo   Meksyk 2001–2016 151 Guadalajara (132), Atlas (13), Cruz Azul (6)
García Aspe, AlbertoAlberto García Aspe   Meksyk 1984–2002 Necaxa (70), Pumas UNAM (41), Puebla (29), América (11)

Stan na 1 lipca 2019.
Pogrubioną czcionką zaznaczono piłkarzy, którzy aktualnie występują w lidze.

PrzypisyEdytuj

  1. Mexico's Clásico de Clásicos (ang.). FIFA. [dostęp 3 października 2014].
  2. RÉCORD reúne las 100 leyendas de los '4 grandes' del futbol mexicano (hiszp.). Récord, 9 listopada 2011. [dostęp 3 października 2014].
  3. a b Robert Ley: THE STRONGEST NATIONAL LEAGUE IN THE WORLD 2016 : SPAIN SINCE 2010 ! (ang.). IFFHS, 5 kwietnia 2017. [dostęp 21 sierpnia 2017].
  4. MLS rompe récord de asistencia, pero no supera a Liga MX (hiszp.). Récord, 27 października 2015. [dostęp 28 października 2015].
  5. a b Mexican football medal (ang.). BBC. [dostęp 20 października 2014].
  6. a b c d Jesús Mejía Cruz: El primer campeón, a 110 años (hiszp.). El Mundo de Orizaba, 2 lutego 2013. [dostęp 20 października 2014].
  7. a b Óscar Hernández Vázquez: Cuna del futbol mexicano, una lucha desigual (hiszp.). Kaja Negra, 15 kwietnia 2010. [dostęp 20 października 2014].
  8. a b c d e f g Conoce la Historia del Fútbol en México (hiszp.). Taringa. [dostęp 20 października 2014].
  9. a b c d e f g h i j k l m n HISTORIA DE LA LIGA MX (hiszp.). Liga MX, 16 lipca 2012. [dostęp 20 października 2014].
  10. a b Héctor Villa Martínez: Mexico - List of Champions (ang.). RSSSF. [dostęp 20 października 2014].
  11. Carlos Calderón: Entre balones y fusiles: ¡Viva la Revolución! (hiszp.). MedioTiempo, 26 listopada 2011. [dostęp 20 października 2014].
  12. Historia de la Federación Mexicana del Fútbol (hiszp.). FMF. [dostęp 20 października 2014].
  13. a b c Macario Reyes Padilla, José de Jesus Mora Rivera, Hans Schöggl: México - List of Final Tables (ang.). RSSSF. [dostęp 20 października 2014].
  14. Erik Francisco Lugo, Emmanuel Castro Serna, Juan Pablo Andrés: Mexico - List of Topscorers (ang.). RSSSF. [dostęp 20 października 2014].
  15. Nace la Liga MX, regresa Torneo de Copa (hiszp.). Televisa Deportes, 4 czerwca 2012. [dostęp 20 października 2014].
  16. Jonathan Collazo: Andrés Fassi sugiere en Argentina 'mexicanizar' su liga (hiszp.). MedioTiempo, 2 lutego 2017. [dostęp 2 lutego 2017].
  17. Ivan Pérez: BBVA va por la Liga MX; paga 25 mdd (hiszp.). El Economista, 11 czerwca 2013. [dostęp 20 października 2014].

Linki zewnętrzneEdytuj