Otwórz menu główne

Proces IG Farben (oficj. USA vs. Carl Krauch i inni) – szósty z dwunastu procesów procesów norymberskich, przeprowadzonych przed amerykańskimi trybunałami wojskowymi po zakończeniu II wojny światowej. Na ławie oskarżonych zasiadło 24 pracowników ze stanowisk kierowniczych przedsiębiorstwa IG Farben.

Oskarżeni podczas pierwszego dnia procesu.

SędziowieEdytuj

Sędziami w procesie byli Curtis Grover Shake, James Morris, Paul M. Hebert oraz Clarence F. Merrell. Głównym prokuratorem był Telford Taylor. Spośród 24 oskarżonych 13 zostało uznanych za winnych; skazano ich na karę więzienia od półtora roku do ośmiu lat. Dziesięciu oskarżonych uniewinniono ze wszystkich zarzutów. Max Brüggemann nie wziął udziału w procesie, a jego sprawa została wstrzymana 9 września 1947 roku ze względów medycznych.

OskarżeniEdytuj

Wszystkimi oskarżonymi byli dyrektorzy IG Farben, niemieckiego koncernu chemicznego. Koncern ten odgrywał dużą rolę już podczas I wojny światowej, kiedy to rozwinęła metodę Habera-Boscha, a następnie produkował syntetyczne azotany, potrzebne do wytwarzania materiałów wybuchowych, takich jak proch, dynamit czy trotyl. Podczas II wojny światowej, IG Farben produkował cyklon B, granulat ziemi okrzemkowej nasączony cyjanowodorem, wydzielający trujący gaz używany w obozach zagłady (innym dostawcą tego gazu była firma Tesch/Stabenow). IG Farben kupiło technologie syntezy benzyny syntetycznej i gumy z węgla od Standard Oil Rockefellerów, a tym samym przyczynił się znacznie do zdolności Niemiec do angażowania się w wojnę, mimo odcięcia od wszystkich głównych pól naftowych. Oskarżenia skoncentrowane były więc na przygotowaniu do prowadzenia agresywnej wojny, zmuszaniu do pracy niewolniczej i grabieży.

ZarzutyEdytuj

  1. Planowanie, przygotowanie, wszczęcie i prowadzenie wojny najeźdźczej w innych krajach;
  2. Zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości poprzez rabunek i grabież z terytoriów okupowanych oraz zajęcie fabryk przemysłowych w Austrii, Czechosłowacji, Norwegii, Polsce, Francji i ZSRR;
  3. Zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości poprzez udział w zniewoleniu i deportacji do pracy przymusowej na gigantyczną skalę więźniów obozu koncentracyjnego, ludności cywilnej w krajach okupowanych oraz jeńców wojennych, a także złe traktowanie, terroryzowanie, torturowanie i zamordowanie osób wziętych do niewoli;
  4. Członkostwo w organizacji przestępczej, SS;
  5. Działanie jako przywódcy w spisku mającym na celu popełnienie przestępstw wymienionych w punktach 1, 2 oraz 3.

Wszyscy zostali oskarżeni o przestępstwa z punktów 1, 2, 3 i 5. Tylko Christian Schneider, Heinrich Bütefisch oraz Erich von der Heyde zostali dodatkowo oskarżeni o członkostwo w SS, które już wcześniej zostało uznane za organizację przestępczą.

Pomimo dużej ilości dowodów przedstawionych przez oskarżenie, które wykazały, że koncern IG Farben był głęboko zaangażowany w remilitaryzację Niemiec po I wojnie światowej, sąd odrzucił zarzuty o przygotowanie agresywnej wojny i spiskowanie w tym celu. W przypadku zapisu punktu trzeciego dotyczącego "pracy niewolniczej" sąd "pozwolił oskarżonym skorzystać z konieczności obrony"[1]. Jedynie w przypadku Auschwitz, gdzie IG Farben zbudował fabryki obok obozu koncentracyjnego z wyraźnym zamiarem wykorzystania więźniów jako robotników przymusowych, sąd dokonał oceny dowodów i stwierdził, że IG Farben działało z własnej inicjatywy. Sąd uznał, że oskarżeni mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności tylko w tym jednym przypadku.

Sędzia Herbert był innego zdania – twierdził, że skorzystanie z "konieczności" obrony nie znajduje zastosowania, a wszyscy oskarżeni powinni być uznani za winnych popełnienia przestępstw, o których mowa w punkcie 3 aktu oskarżenia. Stwierdził, że "akta ukazują, że Farben chętnie współpracowało i wykorzystywało każde nowe źródło siły roboczej, by się rozwijać. Lekceważenie podstawowych praw człowieka nie zniechęcało oskarżonych"[2], oraz że "chęć współpracy z wykorzystującą niewolniczą pracę Trzecią Rzeszą wynikała z polityki firmy, która wpłynęła na całą organizację Farben"[3]. Uważał także, że odpowiedzialności karnej powinni być poddani nie tylko oskarżeni, ale także inni menadżerowie IG Farben i ci, którzy świadomie uczestniczyli w kształtowaniu polityki korporacji[4]. Sędzia Herbert wydał to oświadczenie 28 grudnia 1948 roku, prawie 5 miesięcy po procesie.

WyrokEdytuj

Prokurator Josiah DuBois podsumował orzeczenie w ten sposób: Na taki lekki wyrok nie skarżyłby się nawet złodziej kurczaków[5].

Zdjęcie Oskarżony Funkcja Zarzuty Wyrok
1 2 3 4 5
  Carl Krauch przewodniczący Rady Nadzorczej
członek Biura Planu Czteroletniego (Göringa)
N N W   N 6 lat
  Hermann Schmitz prezes zarządu
członek Reichstagu
N W N   N 4 lata
  Georg von Schnitzler przywódca ds. gospodarki militarnej
kapitan w SA
N W N   N 2,5 roku
  Fritz Gajewski dyrektor AGFA N N N   N uniewinniony
  Heinrich Hörlein szef ds. badań chemicznych N N N   N uniewinniony
  August von Knierim główny doradca
szef działu prawnego
N N N   N uniewinniony
  Fritz ter Meer kierownik II departamentu, odpowiedzialnego za zakłady chemiczne w pobliżu Auschwitz N W W   N 7 lat
  Christian Schneider kierownik I departamentu, odpowiedzialnego za produkcję azotu i benzyny
kierownik departamentu personalnego, wspierającego SS
N N N N N uniewinniony
  Otto Ambros szef komisji ds. wojny chemicznej w ministerstwie wojny
szef produkcji w Auschwitz
N N W   N 8 lat
Max Brüggemann szef fabryki N N N   N nie brał udziału w procesie z powodów zdrowotnych
  Ernst Bürgin szef fabryki N W N   N 2 lata
  Heinrich Bütefisch szef produkcji w Auschwitz
Obersturmbannführer w SS
N N W N N 6 lat
  Paul Häfliger kierownik departamentu metali N W N   N 2 lata
  Max Ilgner szef wywiadu i propagandy N W N   N 3 lata
  Friedrich Jähne szef inżynierii N W N   N 1,5 roku
  Hans Kühne szef fabryki N N N   N uniewinniony
  Carl Lautenschläger szef fabryki N N N   N uniewinniony
  Wilhelm Mann farmaceuta
członek SA
N N N   N uniewinniony
  Heinrich Oster menadżer syndykatu ds. azotu N W N   N 2 lata
Karl Wurster szef fabryki N N N   N uniewinniony
  Walter Dürrfeld kierownik budowy zakładu w Auschwitz
kierownik budowy zakładu w Monowicach (Auschwitz III)
N N W   N 8 lat
  Heinrich Gattineau wywiad i policja fabryki N N N   N uniewinniony
  Erich von der Heyde zastępca ds. wywiadu i policji fabryki
Hauptsturmführer w SS
członek OKW
N N N N N uniewinniony
  Hans Kugler szef ds. sprzedaży barwników dla Europy Południowo-Wschodniej N W N   N 1,5 roku

N – uniewinniony   W – uznany za winnego


BibliografiaEdytuj

  • Grietje Baars: Capitalism´s Victor´s Justice? The Hidden Stories Behind the Prosecution of Industrialists Post-WWII. In: The Hidden Histories of War Crime Trials. Hrsg.: Heller und Simpson, Oxford University Press 2013, ISBN 978-0-19-967114-4.
  • Kevin Jon Heller: The Nuremberg Military Tribunals and the Origins of International Criminal Law. Oxford University Press, 2011, ISBN 978-0-19-955431-7.
  • Stefan H. Lindner: Das Urteil im I.G.-Farben-Prozess. In: NMT – Die Nürnberger Militärtribunale zwischen Geschichte, Gerechtigkeit und Rechtschöpfung. Priemel und Stiller, Hamburger Edition 2013, ISBN 978-3-86854-577-7.
  • Gerd R. Ueberschär: Der Nationalsozialismus vor Gericht. Die alliierten Prozesse gegen Kriegsverbrecher und Soldaten 1943–1952. Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt am Main 1999, ISBN 3-596-13589-3.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Telford Taylor. The Nuremberg War Crimes Trials. „International Conciliation”. 450, kwiecień 1949. 
  2. Nuernberg Military Tribunal. Volume VIII, Page 1309 (ang.). Mazal Library. [dostęp 2010-03-26].
  3. Nuernberg Military Tribunal. Volume VIII, Page 1312 (ang.). Mazal Library. [dostęp 2010-03-26].
  4. Nuernberg Military Tribunal. Volume VIII, Page 1313 (ang.). Mazal Library. [dostęp 2010-03-26].
  5. Paul Johnson: Historia świata od roku 1917 do lat 90-tych. Puls Publications Ltd, 1992, s. 563. ISBN 0-907587-79-8.