Otwórz menu główne
Proporczyk dowództwa 7 ppanc

Proporczyk, proporzecchorągiewka o trójkątnym kształcie (czasem również w kształcie litery M), przywiązywana tradycyjnie do lanc kawaleryjskich.

Nazwę proporzec w XIV-XV wieku stosowano do włóczni z chorągiewką umieszczoną pod grotem.

Kopie husarskie XVII i XVIII wieku posiadały bardzo długie i wąskie proporce z długim, trójkątnym wycięciem. Wykonane były na ogół z jedwabiu (kitajki) i miały różne kolory. Proporce lanc ułańskich XVIII i XIX wieku były niewielkie, róznokolorowe, wycięte na dwa szpice, w większości przypadków wykonane z płótna.

W XX wieku w Wojsku Polskim przyczepiana także do anten wozów bojowych. Zwyczaj ten przetrwał do dzisiaj.

Spis treści

Armia Księstwa WarszawskiegoEdytuj

W wojsku Księstwa Warszawskiego ułani pod grotem lancy zawieszali proporczyk, który spełniał nie tylko funkcję identyfikacyjną, ale także był przydatny podczas walki. Furkot proporczyka płoszył bowiem nieprzyjacielskie wierzchowce, a poruszający się migotliwy kształt maskował kierunek pchnięcia[1].

W pułkach ułanów nie istniał system przypisujący oddziałom określonych barw. Decydowali o nich dowódcy pułku. Mogli oni też uwzględniać różnice pomiędzy szwadronami[1]. Najpopularniejszą kombinacją był proporczyk czerwono - biały. Bardzo często pojawiał się też zestaw czerwono-biało-niebieski w różnych kombinacjach. Dwa pułki dodawały do niebieskiego i czerwieni kolor żółty[1]. Większość litewskich pułków miała proporczyki biało-niebieskie. Kompanie wyborczeróżnych pułków posiadały niekiedy proporczyki niebiesko-czerwone[1].

Wojsko Polskie II RPEdytuj

W Wojsku Polskim II RP w 1939 roku istniało pięć zasadniczych rodzajów proporczyków do lanc[2]:

  • proporczyk składający się z dwóch poziomych, równoległych pasów,
  • proporczyk składający się z trzech poziomych, równoległych pasów
  • proporczyk składający się z czterech poziomych, równoległych pasów
  • proporczyk składający się z trzech trójkątów
  • proporczyk składający się z jednego wykroju jednobarwnej tkaniny

Ilość części składowych poszczególnych proporczyków oraz ich barwa odpowiadały proporczykom na kołnierzach kurtek sukiennych, zatwierdzonych dla oddziałów jezdnych.

Wymiary proporczyka do lancy[3]:

  • Długość proporczyka mierzona wzdłuż górnych i dolnych krawędzi – 75 cm
  • Długość proporczyka mierzona środkiem do wycięcia - 25 cm
  • Szerokość proporczyka - 20 cm
  • Szerokość środkowego paska szerszego - 4 cm
  • Szerokość każdego środkowego paska węższego - 2 cm

Proporce w ludowym Wojsku PolskimEdytuj

Początkowo kawaleria ludowego Wojska Polskiego lanc nie posiadała, jednakże rozkaz dowódcy 1 KPSZ w ZSRR nr 13 z 24 X 1943 roku przewidywał wyposażenie kawalerii w proporczyki na lance o barwach narodowych. Pierwsze lance sporządzono prowizorycznie. Po wkroczeniu na dawne tereny polskie uzyskano pewną liczbę lanc z okresu międzywojennego, które wożono jako oznaki poszczególnych szwadronów. Z czasem proporczyki o barwach narodowych zaczęto zastępować proporczykami o barwach pułków lub szwadronów specjalnych, na których zaznaczono numer szwadronu albo baterii. Proporce szwadronowe miały wygląd prostokąta z wycięciem, złożonego jakby z dwóch części: od strony wycięcia proporzec był dwukolorowy o barwach pułku[4]

Poszczególne szwadrony oznaczano barwami: 1 szwadron — czerwony, 2 szwadron — biały, 3 szwadron — żółty, 4 szwadron — niebieski, szwadron ckm — czarny. Dowództwo 1 SBK używało proporca w formie biało-czerwonego trójkąta, a po utworzeniu 1 WDK proporca złożonego od strony wycięcia z części biało-czerwonej, a od strony drzewca z kwadratu podzielonego na cztery pola oznaczające pułki. W górnym rzędzie pole czerwone z cyfrą 1 oznaczało 1 puł, pole białe z cyfrą 2 — 2 puł, w dolnym rzędzie: pole żółte z cyfrą 3 — 3 puł, pole czarne bez cyfry — 57 pak[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Ryszard Morawski: Wojsko Księstwa Warszawskiego. Ułani, gwardie honorowe, pospolite ruszenie, żandarmeria konna. s. 91.
  2. Proporczyk do lancy. s. 1.
  3. Proporczyk do lancy. s. 3.
  4. a b Komornicki 1987 ↓, s. 15-16.

BibliografiaEdytuj

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
  • Ryszard Morawski, Adam Paczuski: Wojsko Księstwa Warszawskiego. Ułani, gwardie honorowe, pospolite ruszenie, żandarmeria konna. Warszawa: 2009. ISBN 978-83-61229-03-2.
  • Gabriel Zych: Armia Księstwa Warszawskiego 1807 - 1812. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961.
  • Warunki techniczne materiałów wojskowych. Proporczyk do lancy. Warszawa: Instytut Techniczny Intendentury nr 1123, 1939.