Otwórz menu główne

Protoonkogen, c-onc (gr. προτος = pierwszy, pierwotny) – gen obecny w prawidłowej komórce, potencjalnie (lecz nie aktualnie) zdolny do wyzwolenia procesu transformacji nowotworowej. Uwarunkowana mutacją zmiana jego ekspresji sprawia, że przekształca się w onkogen, tj. gen bezpośrednio aktywujący transformację nowotworową komórki. Stanowią ok. 1% wszystkich genów.

Produkty protoonkogenów:

W komórce występują liczne i zróżnicowane protoonkogeny, ich główne funkcje to:

Białka kodowane przez protoonkogeny są w prawidłowych komórkach istotne dla złożonych procesów regulacyjnych, które wyznaczają prawidłowy przebieg różnicowania i proliferacji.

Zmiana prowadząca do przemiany protoonkogenów w onkogeny jest przede wszystkim skutkiem mutacji. Podobne następstwa może mieć translokacja chromosomalna (np. chromosom Philadelphia obecny u 90% chorych na przewlekłą białaczkę szpikową) lub amplifikacja genu (tj. jego wielokrotne skopiowanie).

Lokalizacja niektórych protoonkogenów w chromosomach i produkty tych protoonkogenów
Protoonkogen Locus na chromosomie Produkt białkowy
SIS (Simian sarcoma – mięsak małpi) 22q12.3-q13.1 PDGF
FOS (Murine Osteosarcoma - mysi kostniakomięsak) 14q21-q31 czynnik regulujący transkrypcję
JUN (Avian Sarcoma – mięsak ptasi) 1p31-p32 czynnik stumulujący transkrypcję
INT-2 (Mouse Mammary Tumor – rak sutka myszy) 11q13 FGF
ABL (Abelson Murine Leucemia – mysia białaczka Abelsona) 9q34.1 kinaza białkowa
SRC (Rous Sarcoma – mięsak Rousa) 20q12-q13 kinaza białkowa
MYB (Myeloblastosis – białaczka mieloblastyczna) 6q22-q24 czynnik wiążący DNA

Zobacz teżEdytuj