Otwórz menu główne

Prowincja Kanady (kolonia)

Prowincja Kanady – kolonia brytyjska w Ameryce Północnej, powołana przez parlament brytyjski „Ustawą o Unii Kanadyjskiej” w 1840 roku. Kolonia powstała poprzez połączenie (unię) dwóch kolonii: Dolnej i Górnej Kanady.

Province of Canada
Prowincja Kanady
1841 – 1867
Stolica Kingston 1841-1843
Montreal 1843-1849
Toronto 1849-1852
Quebec 1852-1856
Toronto 1856-1858
Quebec 1859-1866
Ottawa 1866-1867
Ustrój polityczny Monarchia
Ostatnia głowa państwa Królowa Wielkiej Brytanii Wiktoria Hanowerska
Ustawa o Unii Kanadyjskiej 10 lutego 1841
Utworzenie Dominium Kanady 1 lipca 1867
Mapa

     Górna Kanada

     Dolna Kanada

Ustrój polityczny nowej kolonii został zaprojektowany zgodnie z rekomendacjami tzw. Raportu Durkhama, Lorda Lambtona, który został oddelegowany do Kanady przez władze brytyjskie w celu zbadania przyczyn rebelii, które wstrząsnęły obu częściami Kanady w 1837 roku. Głównym celem unii było zasymilowanie frankofońskiej ludności zamieszkującej Dolną Kanadę. Początkowo na stolicę kolonii wybrano Kingston. Potem rozpoczęto jej rotację pomiędzy Toronto a Montrealem. Po antyrządowych rozruchach w Montrealu, miasto to straciło swoje stołeczne przywileje. Ostatecznie na stałą stolicę wybrano Ottawę. Prowincja Kanady istniała do 1867, kiedy powołano Konfederację Kanady.

Ustrój politycznyEdytuj

 
Ustrój Prowincji Kanady przed reformą
 
Ustrój Prowincji Kanady po reformie

Głową kolonii był gubernator generalny. Był on przedstawicielem monarchii brytyjskiej w kolonii i posiadał szeroki zakres władzy. Do niego należało rozpisywanie wyborów, powoływanie i rozwiązywanie rady legislacyjnej, powoływanie i odwoływanie rządów. Gubernator nie był zobowiązany do popierania rządu opartego na większości parlamentarnej, choć od 1848 przyjęło się w zwyczaju tworzenie autentycznego rządu przedstawicielskiego.

Prowincja Kanady została podzielona na dwa rejony Kanadę Wschodnią, odpowiadającą wcześniejszej Dolnej Kanadzie i Kanadę Zachodnią, odpowiadającą Górnej Kanadzie. Choć Kanada Wschodnia była znacznie ludniejsza niż zachodnia, obu częściom przyznano taką samą reprezentację parlamentarną. Zamysł taki podyktowany był zabezpieczeniem interesów ludności pochodzenia brytyjskiego, w większości zamieszkującej Kanadę Zachodnią. Ta początkowa przewaga Zachodniej Kanady, została szybko zniwelowana, wskutek bardzo intensywnego rozwoju demograficznego tej części kolonii. W ciągu kilkunastu lat Anglosasi z grupy wysoce nadreprezentowanej w parlamencie, stali się niedoreprezentowani. Doprowadziło to do permanentnego kryzysu rządowego, który ostatecznie doprowadził do wielkiej koalicji konserwatywno-liberalnej, której ostateczną konsekwencją była Konfederacja Kanady zawiązana w 1867 r.

Choć wszystkie ważne decyzje musiały być konsultowane z gubernatorem generalnym i to on w imieniu monarchy je ostatecznie zatwierdzał, władzę w Prowincji Kanady sprawował rząd. Od pierwszego rządu powołanego w 1840 przyjął się unikatowy zwyczaj podwójnego premierostwa. Na czele rządu zawsze stało dwóch premierów, jeden reprezentujący Kanadę Wschodnią, drugi Zachodnią. Choć jeden z nich nosił miano premiera tytularnego, wszystkie decyzje podejmowane były wspólnie i wymagały obopólnej zgody.

Okres 27 lat istnienia Prowincji Kanady był okresem kształtowania się nowoczesnego systemu parlamentarnego. Dwie partie, które wtedy powstały, były jedynymi, które sprawowały władzę w Kanadzie na poziomie federalnym do czasów współczesnych. Konserwatywna Partia Kanady wyewoluowała z dwóch elitarnych ugrupowań Family Compact, w Kanadzie Zachodniej i Château Clique, we Wschodniej. Liberalna Partia Kanady powstała na bazie kilku radykalnych i reformistycznych ugrupowań (niektóre z nich wywodziły się z kręgów rebelianckich) takich, jak: The Grits lub Rouges.

Lista premierówEdytuj

Tekstem wytłuszczonym podane jest nazwisko premiera tytularnego.

Lp. Nazwisko (Kanada Zachodnia) Nazwisko (Kanada Wschodnia) Data objęcia urzędu Data złożenia urzędu
1. Samuel Harrison 5 lutego 1841 12 stycznia 1842
1. William Draper 5 lutego 1841 12 stycznia 1842
2. William Draper Charles Richard Ogden 12 stycznia 1842 14 września 1842
3. Robert Baldwin Sir Louis-Hippolyte La Fontaine 26 września 1842 27 listopada 1843
4. Sir Dominick Daly (pełniący obowiązki) 27 listopada 1843 12 grudnia 1843
5. William Draper Denis-Benjamin Viger 12 grudnia 1843 17 czerwca 1846
6. William Draper Denis-Benjamin Papineau 17 czerwca 1846 28 maja 1847
7. Henry Sherwood Denis-Benjamin Papineau 28 maja 1847 11 marca 1848
8. Robert Baldwin Sir Louis-Hippolyte La Fontaine 11 marca 1848 28 października 1851
9. Sir Francis Hincks Augustin-Norbert Morin 28 października 1851 11 września 1854
10. Sir Allan Napier MacNab Augustin-Norbert Morin 11 września 1854 27 stycznia 1855
11. Sir Allan Napier MacNab Sir Étienne-Paschal Taché 27 stycznia 1855 24 maja 1856
12. Sir John Macdonald Sir Étienne-Paschal Taché 24 maja 1856 26 listopada 1857
13. Sir John Macdonald Sir George-Étienne Cartier 26 listopada 1857 2 sierpnia 1858
14. George Brown Antoine-Aimé Dorion 2 sierpnia 1858 6 sierpnia 1858
15. Sir John Macdonald Sir George-Étienne Cartier 6 sierpnia 1858 24 maja 1862
16. John Sandfield Macdonald Louis-Victor Sicotte 24 maja 1862 15 maja 1863
17. John Sandfield Macdonald Antoine-Aimé Dorion 15 maja 1863 30 maja 1864
18. Sir John Macdonald Sir Étienne-Paschal Taché 30 maja 1864 30 lipca 1865
19. Sir John Macdonald Sir Narcisse-Fortunat Belleau 30 lipca 1865 30 czerwca 1867

Objaśnienie kolorów:

Zobacz teżEdytuj